|
|
พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ราบสูง
มีอากาศร้อนจัด และหนาวจัด
พื้นดินไม่เก็บน้ำจึงมีสภาพแห้งแล้ง
พื้นที่อันกว้างขวางจึงเป็นป่าดงและทุ่งหญ้า
อย่างไรก็ตามในระยะต่อมาเมื่อได้มีโครงการชลประทานเพิ่มมากขึ้น
ทำให้ภาคนี้กลับกลายเป็นอู่ข้าวอู่น้ำแหล่งที่สองรองจากภาคกลาง
ภาคตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ใน |
|
วงกระหนาบของประเทศลาวและเขมร
การติดต่อกับประเทศลาวทำได้สดวกตลอดแนวชายแดน
เพราะมีเพียงลำน้ำโขงกั้นอยู่
และประชาชนเป็นชนเผ่าเดียวกันกับไทย
ส่วนทางเขมรนั้น
ทิวเขาพนมดงรักกั้นอยู่อย่างค่อนข้างสมบูรณ์
การติดต่อถูกจำกัดอยู่ตามช่องทางต่าง
ๆ ผ่านเขาที่สูงชัน
และเป็นแนวยาวตลอด
ที่ราบสูงภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
มีลักษณะคล้ายปากปล่องภูเขาไฟขนาดใหญ่
โดยมีทิวเขาเลยอยู่ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ
ทิวเขาเพชรบูรณ์
ทิวเขาดงพระยาเย็น
และทิวเขาสันกำแพงอยู่ทางด้านทิศตะวันตก
ทิวเขาพนมดงรักอยู่ทางด้านทิศใต้
มีภูเก้าและภูพานอยู่ทางด้านทิศเหนือ
และเชื่อมต่อกับทิวเขาเลยมามาพบทิวเขาพนมดงรัก
พื้นที่โดยทั่วไปสูงเหนือระดับน้ำทะเล
ประมาณ 140 - 200 เมตร
พื้นที่ส่วนใหญ่ลาดเอียงไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้
ประมาณ 50 เมตร
ลักษณะพื้นที่เป็นลูกคลื่นน้อย
ๆ เนื้อดินเป็นดินปนทราย
และเกือบไม่มีดินตะกอนอยู่เลย
ภูมิประเทศ
ทั้งภาคยกตัวสูงเป็นขอบแยกตัวออกจากภาคกลางอย่างชัดเจน
ประกอบด้วยเทือกเขาสูงทางทิศตะวันตกและทิศใต้
เทือกเขาทิศตะวันตกมีความสูงเฉลี่ย
500-1,000 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล
มียอดเขาที่สูงที่สุดในภาคอีสานคือ
ยอดภูหลวง มีความสูง 1,571 เมตร
และภูกระดึงสูง 1,325 เมตร
เป็นแหล่งต้นน้ำของแม่น้ำหลายสาย
ได้แก่ แม่น้ำพอง แม่น้ำเลย
แม่น้ำพรม แม่น้ำชี และลำตะคอง
ทางด้านทิศใต้มีเทือกเขาสันกำแพง
และเทือกเขาพนมดงรัก
กั้นระหว่างภาคอีสานของไทย
กับกัมพูชา และลาว
มีความสูงเฉลี่ย 400-700 เมตร
ยอดเขาเขียวเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดอยู่ทางตอนใต้
สูงประมาณ 1,292 เมตร
ส่วนตอนกลางของภาคมีเทือกเขาภูพานทอดตัวจากเหนือลงสู่ทิศใต้
แบ่งภาคอีสานออกเป็น 2 ส่วน คือ
แอ่งโคราช คือ
บริเวณแถบลุ่มแม่น้ำชี
และแม่น้ำมูล มีพื้นที่ 3 ใน 4
ของภาคอีสานทั้งหมด แอ่งสกลนคร
คือบริเวณตอนเหนือของเทือกเขาภูพาน
และบริเวณที่ราบลุ่มน้ำโขง
การค้นพบโครงกระดูก
และรอยเท้าไดโนเสาร์บนแผ่นหินทรายที่อำเภอภูเวียง
จังหวัดขอนแก่น อำเภอภูหลวง
จังหวัดเลย และอำเภอสหัสขันธ์
จังหวัดกาฬสินธุ์
หรือแม้แต่ภาพเขียนของมนุษย์โบราณตามผนังถ้ำ
รวมทั้งวัฒนธรรมบ้านเชียง
และซากโบราณวัตถุมากมาย
ทำให้การขุดค้นหาร่องรอยอารยธรรมในอดีตของดินแดนอันมั่งคั่งแห่งนี้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นดินแดนที่มีผู้คนอยู่อาศัยมาตั้งแต่อดีต
ชุมชนต่าง ๆ
ได้มีพัฒนาการต่อเนื่องจนเกิดเป็นรัฐ
โดยมีแหล่งชุมชนโบราณจำนวนมากกระจายอยู่บริเวณลุ่มแม่น้ำชีและลุ่มแม่น้ำมูล
โดยแบ่งเป็นกลุ่มวัฒนธรรมทวารวดีซึ่งนิยมทำคูน้ำคันดินเป็นวงรี
หรือวงกลมรอบเมือง
นิยมตั้งเมืองใกล้แหล่งน้ำเพื่อสะดวกในการชักน้ำเข้ามาเก็บในคูเมือง
และกลุ่มวัฒนธรรมขอม
ที่ผังเมืองมักจะเป็นรูปสี่เหลี่ยม
มีการขุดบารายไว้เป็นแหล่งน้ำในเมือง
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
เป็นที่ราบใหญ่ตอนใจกลางของแหลมทอง
หรืออินโดแปซิฟิค
มีทิวเขาเป็นกรอบล้อมรอบพื้นที่อยู่เกือบทุกด้าน
จึงมีสภาพเป็นที่ราบสูง
พื้นที่แยกออกจากภาคกลาง
และภาคตะวันออกโดยมีทิวเขา
และป่าใหญ่กั้นไว้
มีลำน้ำโขงกั้นอยู่ทางเหนือและทางตะวันออก
และเป็นเส้นเขตแดนระหว่างไทยกับลาว
ประวัติศาสตร์
ในสมัยโบราณภาคนี้เคยเป็นอาณาจักรขอมก่อนที่จะตกมาเป็นของไทย
ดังนั้นในปัจจุบันจึงมีชนชาวเขมร
และส่วยปะปนอยู่กับชนชาติไทยทางตอนใต้ของภาค
ส่วนทางตอนเหนือและตะวันออก
มีชนชาวเวียตนามเข้ามาปะปนอยู่บ้าง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังสงครามมหาเอเซียบูรพา
ได้มีชาวเวียตนามอพยพเข้ามาอยู่อีกเป็นจำนวนมาก
นอกจากนั้นยังมีชนชาติอยู่ทั่วไปทั้งที่เป็นจีนแท้
และลูกผสม
เมื่อประมาณ
พ.ศ. 1100 พวกละว้าเสื่อมอำนาจลง
ขอมเข้ามามีอำนาจแทนและตั้งอาณาจักรเจินละ
หรืออิศานปุระ
ส่วนพวกละว้าก็ถอยร่นไปทางทิศเหนือ
เมื่อขอมแผ่อิทธิพลและมีอำนาจครอบครองดินแดนเดิมของละว้าแล้ว
ขอมได้แบ่งการปกครองออกเป็น 3 ภาค
โดยตั้งเมืองศูนย์กลางการปกครองบังคับบัญชาขึ้น
3 เมือง คือ เมืองละโว้ (ลพบุรี)
เมืองพิมาย (อำเภอพิมาย
จังหวัดนครราชสีมา)
และเมืองสกลนคร
แต่ละเมืองมีฐานะเป็นเมืองประเทศราชเท่าเทียมกัน
และปกครองบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อนครวัด
อันเป็นราชธานีของขอม
ซึ่งอยู่ในดินแดนเขมร
อิทธิพลของวัฒนธรรมทวารวดีที่แพร่ขยายครอบคลุม
ดินแดนอีสานในช่วงพุทธศตวรรษที่
12 - 14
หลังจากนั้นอาณาจักรขอมได้ขยายอิทธิพลเข้ามาสู่ดินแดนอีสาน
โดยมีอิทธิพลสูงมากในระหว่างพุทธศตวรรษที่
16 - 18 |
|
|