ศิลปะ-วัตนธรรม-ประเพณี

งานนมัสการพระธาตุพนม
เป็นงานประเพณีที่ยิ่งใหญ่และสำคัญที่สุดของชาวนครพนม และจังหวัดใกล้เคียง พุทธศาสนิกชนชาวอีสานจะแต่งกายในชุดขาว ไปกราบไหว้พระธาตุพนม และถือศีลปฏิบัติธรรมบริเวณศาลารายรอบวัด และในวันขึ้น 15 ค่ำ ซึ่งเป็นวันวิสาขบูชา จะมีการเวียนเทียนและฟ้อนผู้ไทยถวายตามประเพณีโบราณ
ประเพณีแสกเต้นสาก
เป็นประเพณีของชนเผ่าแสกที่หมู่บ้านอาจสามารถ เป็นการเต้นบวงสรวงเจ้า โดยต้องทำพิธีขอขมาก่อน ของที่ใช้ ได้แก่ หัวหมู เงิน และเหล้า ซึ่งจะทำพิธีที่ศาลเจ้าประจำหมู่บ้าน โดยการเสี่ยงทายไม้สี ถ้าได้สีเดียวกันแสดงว่าเจ้าไม่อนุญาต การเต้น "แสกเต้นสาก" ใช้ไม้ยาวทาสีแดงสลับขาวเรียกสาก นำด้วยเสียงกลองจังหวะเร็ว ผู้เต้นจะซอยเท้าถี่ๆ ลงไปตามจังหวะการกระทบไม้ คล้ายการเต้นลาวกระทบไม้แต่จะเร็วกว่ามาก โดยเต้นกันเป็นประจำในวันขึ้น 2 ค่ำ เดือน 3
ประเพณีโส้ทั่งบั้ง
เป็นประเพณีของชาวไทยโส้ ซึ่งเป็นชาวไทยเผ่าหนึ่งที่อพยพลงมาจากทาง เหนือตามลุ่มแม่น้ำโขง มีประเพณีของตนเองสืบทอดกันมา มีภาษาพูดซึ่ง สำเนียงเพี้ยนมาจากภาษาพูดของชาวอีสาน อาชีพส่วนใหญ่คือ การทำไร่ทำนา คำว่า "ทั่ง" เป็นภาษาอีสาน หมายถึง การกระทุ้ง ส่วนคำว่า "บั้ง" หมายถึง กระบอกไม้ไผ่ ประเพณีโส้ทั่งบั้ง ก็คือ การเต้นรำพร้อมกับใช้กระบอกไม้ไผ่ที่มี ลักษณะกลวงทั้งสองด้าน ยาวประมาณ 1 เมตร นำมาปอกเปลือกออกให้บาง เพื่อให้ได้เสียงชัดเวลากระทุ้งหรือกระแทกพื้นดินเป็นจังหวะ และตกแต่งด้วย กระดาษสีอย่างสวยงาม เพื่อประกอบพิธีกรรมในงานศพ เป็นการส่งดวงวิญญาณให้ไปสู่สุคติ หรือเมื่อมีคนเจ็บป่วย จัดในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 3
การไหลเรือไฟ
หรือเฮือไฟ คือการสักการะบูชาอย่างหนึ่งในวันนั้น และได้ทำเป็นประเพณีสืบทอดกันมาจนถึงทุกวันนี้ เดิมเรือไฟทำด้วยท่อนกล้วยหรือไม้ไผ่ต่อเป็นลำเรือยาวประมาณ 5-6 วา ข้างในบรรจุด้วยขนม ข้าวต้มมัด หรือสิ่งของที่ต้องการจะบริจาคทาน ข้างนอกเรือมีดอกไม้ ธูป เทียน ตะเกียง ขี้ไต้ สำหรับจุดให้สว่างไสวก่อนจะปล่อยเรือไฟ ปัจจุบันมีการจัดทำเรือไฟเป็นรูปแบบต่างๆ มีขนาดใหญ่ขึ้น มีการประดับตกแต่งให้วิจิตรตระการตามากยิ่งขึ้น เมื่อปล่อยเรือไฟลงกลางลำน้ำโขงภายหลังจากจุดไฟแล้ว จะเป็นภาพที่งดงามมาก ในงานจะมีการแสดงทางวัฒนธรรม การละเล่นพื้นบ้าน และมหรสพตลอดแนวเขื่อนริมแม่น้ำโขง จัดขึ้นในวันออกพรรษาคือ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11
การแข่งเรือ
หรือส่วงเฮือ เป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาช้านานโดยจัดขึ้นระหว่างงานบุญออกพรรษา ให้ชาวบ้านได้สนุกสนานร่วมกันก่อให้เกิด ความสามัคคีความเสียสละ และเป็นการเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนชาวลาวและชาวไทย จัดขึ้นในลำน้ำโขง มีระยะทางแข่งขัน 3 กิโลเมตร มีร่องน้ำที่ไหลเชี่ยวยากลำบากมากในการแข่งขัน ผู้ชนะคือผู้เก่งที่สุดในแถบลุ่มน้ำโขง
งานนมัสการพระธาตุท่าอุเทน
องค์พระธาตุก่ออิฐถือปูนเป็นผังรูปสี่เหลี่ยมคล้ายพระธาตุพนม เป็นศิลปกรรมและปูชนียสถานอันสำคัญ บรรจุพระธาตุของพระอรหันต์ ซึ่งพระอาจารย์ศรีทัตถ์ได้อัญเชิญมาจากเมืองย่างกุ้ง จะมีงานนมัสการพระธาตุในวันขึ้น 13 ค่ำ ถึงแรม 1 ค่ำ เดือน 4 ของทุกปี