สารคดีชุด

อุทยานประวัติศาสตร์

            ประวัติศาสตร์ คือสิ่งบ่งบอกความเป็นมาในอดีตและพัฒนาการแห่งอารยธรรมของสังคม ที่สะท้อน ผ่านร่องรอยในโบราณสถานและโบราณวัตถุ อุทยานประวัติศาสตร์ จึงเป็นเสมือนพยานหลักฐานของวิถีชีวิต คติความเชื่อ อุดมการณ์ ตลอดจนความรุ่งเรื่องของสังคม แต่ละยุคสมัยในดินแดนนี้.
             " เรื่องโบราณสถานนั้น เป็นเกียรติของชาติ อิฐเก่าๆแผ่นเดียวก็มีค่าควรจะช่วยกันรักษา ถ้าเราขาดสุโขทัย อยุธยา และกรุงเทพฯแล้ว ประเทศไทยก็ไม่มีความหมาย "
                           พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดชฯ

	อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ราวพุทธศตวรรษที่ 11 ความรุ่งเรืองเริ่มปรากฎในเมืองศรีเทพ ภายในอาณาเขตเมืองชั้นใน ศาสนสถานที่สร้างจากอิฐและสิลาแลง บ่งบอกการผสานความเชื่อแห่งพุทธศาสนา จากอาณาจักรทวารวดี และฮินดูจากอาณาจักรขอมโบราณ เคียงข้างเอกลักษณ์แห่งศิลปะจากช่างอิสระแห่งศรีเทพ สะท้อนความสัมพันธ์ ทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของศรีเทพ ในฐานะเมืองผ่านของสองอาณาจักร
	อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง พุทธศตวรรษที่ 15 ปราสาทหินพนมรุ้ง ศาสนสถานที่ยิ่งใหญ่ สร้างขึ้นมาจากศิลาแลงและอิฐ เพื่อใช้เป็นเทวสถานตามความเชื่อในศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกาย และแปรเปลี่ยนเป็นพุทธศาสนา นิกายมหายานในกาลต่อมา อิทธิพลศิลปขอมยุตพระนคร ปรากฎเด่นชัดในสถาปัตยกรรม และประติมากรรมอันโดดเด่น ท่ามกลางภูมิทัศน์บนยอดภูเขาไฟสูงตระการ
	อุทยานประวัติศาสตร์พิมาย ราวพุทธศตวรรษที่ 16 พิมาย เมืองศูนย์กลางการปกครองและวัฒนธรรม ของชุมชนแถบลุ่มน้ำมูล ก้าวสู่ความเจริญสูงสุดด้วยอิทธิพลจากอาณาจักรขอม พร้อมกับการสรางปราสาทหินพิมาย พุทธศาสนสถาน นิกายมหายาน อันวิจิตรด้วยศิลปะฝีมือช่างหลวงเมืองพระนคร ทั้งยังเป็นต้นเค้าแห่งประติมากรรม พระพุทธรูปปางมารวิชัย รูปแรกในประวัติศาสตร์ศิลปะสมัยขอม และเป็นแม่แบบทางสถาปัตยกรรม ของปราสาทนครวัดในกาลต่อมาอีกด้วย
	ปราสาทหินเมืองต่ำ กลางพุทธศตวรรษที่ 15 ในชุมชนขนาดใหญ่อัมมั่งคั่ง คงไม่ไกลจากเขาพนมรุ้ง ปราสาทหินเมืองต่ำ ได้ถูกสร้างขึ้นเป็นศาสนสถาน ตามคติความเชื่อในศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกาย ความงามสมบูรณ์แบบของผังเมืองและองค์ปราสาท ซึ่งสร้างขึ้นด้วยอิฐและศิลาแลง หินทราย จำลองขึ้นแทนเขาพระสุเมรุ ด้วยแบบแผนและความวิจิตร จากฝีมือช่างพระนคร แห่งอาณาจักรขอม
	อุทยานประวัติศาสตร์เมืองสิงห์ พุทธศตวรรษที่ 18 ที่อาณาจักรขอมแผ่อิทธิพลถึงตะวันออก ดินแดนที่มีอารยธรรมของชุมชนดั้งเดิมมาก่อนยุคประวัติศาสตร์ ปราสาทเมืองสิงห์ พุทธศาสนสถานแบบรัตนตรัยมหายาน ถูกสร้างขึ้นด้วยศิลาแลง ประดับตกแต่งสถาปัตยกรรมและประติมากรรม ด้วยปูนปั้นฝีมือช่างท้องถิ่น ที่จำลองศิลปะและแบบบายน ประสานวัฒนธรรมทางศิลปะทางทวารวดีจากภาคกลาง ผังเมืองและปราสาท สร้างขึ้นตามกฎเกณฑ์แผนผังของจักรวาล อันเป็นคติแบบฮินดู
	อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย พุทธศักราช 1781 เมื่ออาณาจักรสุโขทัยเริ่มก่อร่างขึ้น แนวคิดการปกครองแบบครอบครัวและศรัทธา เปี่ยมล้นต่อพุทธศาสนาของชาวเมือง สะท้อนผ่านศิลปะที่ปรากฎร่องรอยเด่นชัด ในโบราณสถานและพุทธสถานสำคัญ ความร่มเย็นแห่งจิตใจถ่ายทอดออกเป็นการสร้างสรรค์ด้วยเอกลักษณ์ เฉพาะตน จนนับเป็นครั้งแรกของโลก ที่ปรากฎสร้างพระพุทธรูป ปางลีลา แบบลอยตัว และ ณ อาณาจักรนี้ เป็นต้นกำเนิดแห่งลายสือไทย
	อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ควบคู่กับความรุ่งเรืองแห่งอาณาจักรสุโขทัย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 ศรีสัชนาลัยในฐานะเมืองลูกหลวง และปราการสำคัญของอาณาจักร ได้ถ่ายทอดเอาเอกลักษณ์ ของสุโขทัยไว้อย่างสมบูรณ์ ทั้งในสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตรกรรม ประสานความเชื่อเดิมในศาสนาฮินดูของชุมชน ที่มีมาแต่โบราณ อันประจักษ์ได้จากผังเมือง ที่จำลองแนวคิดบางส่วนของแผนผังแห่งจักรวาลไว้
	อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร พุทธศตวรรษที่ 19 ชากังราว หรือกำแพงเพชร เมืองลูกหลวงด้านทิศใต้ของอาณาจักรสุโขทัย ก้าวขึ้นสู่ความรุ่งเรืองและมั่นคง ร่องรอยแห่งวัตถุสถานอันยิ่งใหญ่ด้วยศิลาแลง บ่งบอกจุดเปลี่ยนสำคัญทางประวัติศาสตร์ ที่สถาปัตยกรรมของยุคอยุธยาตอนต้นเริ่มเข้ามามีอิทธิพล และแสดงเอกลักษณ์เฉพาะตนของชุมชนเดิม ด้วยการจัดสรรพื้นที่ระหว่างอรัญญิก และอรัญวาสีอย่างชัดเจน
	อุทยานประวัติศาสตร์อยุธยา พุทธศักราช 1893 กำเนิดราชอาณาจักรอยุธยา คือจุดเรอ่มต้นของอารยธรรมที่การปกครอง เศรษฐกิจและพุทธศาสนา ที่ประสานกันอย่างกลมกลืน สะท้อนผ่านพัฒนาการแห่งศิลปกรรมหลากหลาย ซึ่งถ่ายทอดความภักดี และยกย่องในสถาบันพระมหากษัตริย์ ด้วยสถาปัตยกรรมอันยิ่งใหญ่ และศิลปกรรมงามวิจิตรแขนงอื่นๆ จากฝีมือช่างที่มีจินตนาการอิสระ และเปี่ยมไปด้วยพลัง
	อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศีรี พุทธศักราช 2401 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สัมพันธภาพทั้งด้านการค้าและศิลปวัฒนธรรม ระหว่างกรุงรัตนโกสินทร์ และประเทศทางยุโรป ส่งผลถึงจินตนาการสร้างสรรค์ของสถาปนิกไทย ที่ประจักษ์ได้จากพระนครคีรี พระราชฐานบนยอดเขาสมน จังหวัดเพชรบุรี ที่โปรดเกล้าฯ ให้ประยุกต์แนวคิดทางสถาปัตยกรรม และศอลปะแบบไทย กับตะวันตกอย่างกลมกลืน และโโโเด่นด้วยภูมิสถาปัตยกรรม ที่กำหนดทิศทางและวางตำแหน่งของอาคารได้อย่างสมบูรณ์ อย่างที่ไม่เคยปรากฎมาก่อน