โรคกระเพาะ

สาระน่ารู้เพื่อสุขภาพ

โรคแผลในกระเพาะอาหาร หรือโรคกระเพาะ มีสาเหตุได้หลายประการ และมีกลไกของพยายธิกำเนิดซับซ้อนมาก สาเหตุที่สำคัญคือกรดและน้ำย่อยที่หลั่งออกมาในกระเพาะอาหาร ไม่ว่ากรดนั้นจะมากน้อยเพียงใด ก็จะเป็นตัวทำลายเยื่อบุกระเพาะอาหาร ร่วมกับมีความบกพร่องของเยื่อบุกระเพาะที่สร้างแนวต้านทานกรดได้ไม่ดี นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นส่งเสริมให้เกิดแผลในกระเพาะอาหารได้อีก เช่น ยาแอสไพริน ยารักษาโรคกระดูกอละข้ออักเสบ การสูบบุหรี่ ความเครียด อาหารรสเผ็ด สุรา ซึ่งปัจัยเหล่านี้ทำให้เกิดการระคายต่อเยื่อบุกระเพาะอาหาร เกิดการอักเสบเรื้อรัง นำไปสู่การเกิดแผลในกระเพาะ และแผลในลำไส้เล็กส่วนต้น
ปัจจุบันพบว่า เชื้อโรคเฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร ซึ่งเป็นแบคทีเรียชนิดหนึ่ง ในกระเพาะอาหารของคนปกติ มีบทบาทสำคัญโดยตรง และถือเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดแผลในกระเพาะ และเชื้อนี้อาจทำให้แผลหายช้า หรือทไให้แผลที่หายแล้วเกิดอีกได้ ยังเป็นปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งกระเพาะอาหารได้อีกด้วย

แผลในกระเพาะทักเกิดกับส่วนใดของกระเพาะ
โรคแผลในกระเพาะอาหารเป็นคำรวม หมายถึงแผลที่เกิดขึ้นในเยื่อบุทางเดินอาหาร ส่วนที่สัมผัสน้ำย่อยของกระเพาะ อาหารที่มีกรดเป็นองค์ประกอบสำคัญ จึงพบแผลตั้งแต่ส่วนล่างของหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้น ส่วนตำแหน่งที่พบแผลได้บ่อยคือกระเพาะอาหารส่วนปลาย และลำไส้เล็กส่วนต้น ระหว่างรอยต่อกระเพาะอาหารกับลำไส้เล็กส่วนต้น พบได้บ่อยในทุกอายุตั้งแต่ 20-70 ปี

อาการสำคัญของโรคกระเพาะอาหาร

ปวดหรือจุกแน่นท้องบริเวณใต้ลิ้นปี่ หรือหน้าท้องช่วงบน เป็นอาการที่พบบ่อยที่สุด มักเป็นเวลาท้องว่าง หรือหิว อาการจะไม่เป็นตลอดวัน
อาการปวดแน่นท้อง มักจะบรรเทาด้วยอาหารหรือยาลดกรด ผู้ป่วยบางคนอาการจะปวดมากขึ้นหลังอาหาร โดยเฉพาะอาหารรสเผ็ดหรือเปรี้ยวจัด
อาการปวดมักเป็นๆหายๆ มานานเป็นปี โดยมีช่วงเว้นปลอดอาการค่นข้างนาน เช่นปวดอยู่ 1-2 สัปดาห์ และหายไปเป็นเดือนจึงกลับมาปวดอีกก็ได้
ปวดแน่นท้องตอนดึกหลังจากหลับไปแล้ว
บางรายไม่มีอาการปวดท้อง แต่จะมีอาการแน่นท้อง หรือรู้สึกไม่สบายท้อง มักเป็นบริเวณใต้ลิ้นปี่ หรือกลางท้องรอบสะดือ มักจะมีท้องอืดร่วมด้วย โดยเฉพาะหลังอาหาร ผายลมจะดีขึ้น อาจจะคลื่นไส้ อาเจียน
แม้จะมีอาการเรื้อรังเป็นปี สุขภาพโดยทั่วไปจะไม่ทรุดโทรม ไม่มีหนักลด ไม่ซีดลง

ภาวะแทรกซ้อนของโรคแผลในกระเพาะอาหาร

ตกเลือดในกระเพาะอาหาร พบได้บ่อยที่สุด ผู้ป่วยจะมีอาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำเหลว หน้ามืด วิงเวียน เป็นลม
กระเพาะอาหารทะลุ จะมีอาการปวดท้องช่วงบนเฉียบพลันรุนแรง หน้าท้องแข็งตึง กดเจ็บมาก
กระเพาะอาหารอุดตัน จะกินได้น้อย อิ่มเร็ว อาเจียนหลังอาหาร เบื่ออาหาร น้ำหนักลด

หลักการรักษาโรคแผลในกระเพาะอาหาร

กินอาหารอ่อน ย่อยง่าย
กินอาหารจำนวนน้อยๆ แต่กินให้บ่อยมื้อ ไม่ควรกินอิ่มมากในแต่ละมื้อ
หลีกเลี่ยงอาหารรสเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด ของดอง น้ำอัดลม
งดสูบบุหรี่ สุรา
งดการใช้ยาแก้ปวดทุกชนิด และยารักษาโรคกระดูก ไขข้ออักเสบ
ผ่อนคลายความเครียด วิตกกังวล พักผ่อนให้เพียงพอ
กินยาลดกรด หรือยารักษาโรคกระเพาะ ติดต่อกันอย่างน้อย 4-8 สัปดาห์ รวมทั้งใช้ยากำจัดเชื้อ เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร ด้วย
ถ้ามีอาการโรคแทรกซ้อน ปวดท้องรุนแรง หรือเบื่ออาหาร น้ำหนักลดลงมาก ควรรีบปรึกษาแพทย์

กลับหน้า - สาระน่ารู้เพื่อสุขภาพ