บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]

[ ปิด ] ⇛ หน้าบ้าน ⇛ ห้องสมุด ⇛ ห้องร้อยบุปผา ⇛ ห้องนิจนิรันดร์ ⇛ หอพระไตร ⇛ สะพายเป้ แบกกล้อง ท่องโลก ⇛ ชุมนุมจอมยุทธ ⇛ e-book ⇛ สมุดเยี่ยม

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

กะเหรี่ยง

ระบบคุณธรรมและจริยธรรม

สุภาษิต คำพังเพย และคำสอน เป็นข้อคิดและสิ่งเตือนใจเป็นสิ่งที่หล่อนหลอมจิตใจให้คนประพฤติปฏิบัติตามแบบแผนวิถีชีวิตอันดีงามของชนเผ่าตลอดจนการปฏิบัติตนในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้อย่างสมดุลและเหมาะสม จุดประสงค์หลักของเผ่าเพื่อให้ความรู้ความเข้าใจในคุณธรรมและจริยธรรม สามารถปฏิบัติตนให้อยู่ในระบบคุณธรรมและจริยธรรมได้อย่างเหมาะสม สามารถประพฤติปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่บุคคลอื่นได้ และเพื่อสามารถรักษาถ่ายทอดสุภาษิต คำพังเพย และคำสอนให้แก่ผู้อื่นได้

สุภาษิต คือ ข้อเตือนใจให้คิดดีใฝ่ดี และทำดี คำสุภาษิตของกะเหรี่ยงมีลักษณะในแง่ของข้อคิดในเรื่องของความมีใจกว้าง,มีความอดทน,มีใจเผื่อแผ่,มีใจสำรวม,มีใจไกล่เกลี่ยมและเป็นคนรู้จักถ่อมตน ทุกชาติทุกภาษาจะมีสุภาษิตสอนใจ สุภาษิตบางบทจะมีลักษณะสากล กล่าวคือ เมื่อสื่อออกไปแล้วทุกคนจะเข้าใจได้ แต่สุภาษิตบางบทที่เน้นลักษณะเฉพาะของแต่ละชาติ แม้จะสื่อออกไปชาติอื่นก็ไม่ทราบความหมาย ส่วนใหญ่ที่อยู่ในสุภาษิตนั้นไม่ใช่คำพูดธรรมดาแต่จะมีลักษณะเป็นคำคล้องจอง โครงฉันท์หรือร้อยกรองร้อยแก้ว มีความไพเราะ กะทักรัด ประหยัดคำ อธิบายได้กินใจมาก ลักษณะดังกล่าวนี้จึงเป็นคำถามขึ้นมาว่าสุภาษิตมีต้นกำเนิดมาแต่เมื่อใด ใครเป็นผู้แต่ง ผู้เฒ่าผู้แก่ ปู่ย่า ตายายตอบลักษณะเล่าเรื่องราวต่างๆ เช่น เป็นประวัติของตน การทำมาหากิน ความเป็นอยู่ของหมู่บ้าน ประเพณี วัฒนธรรม ปัญหาสังคม ความทุกข์ยากลำบาก มักจะยกสุภาษิตมาอ้างเสมอ ซึ่งดุจประหนึ่งสุภาษิตที่ยกมาอ้างเป็นบทสรุปที่ไม่ต้องมีคำอธิบายเพิ่มเติมอีก ก็สอนให้ลูกหลานสืบทอดสิ่งเหล่านี้ ตัวอย่างเช่น

-ญ่าโพ โดะ เอาะ ออก อะ ฉ่า เล่อ ที ดือ
ปลาใหญ่กินเหยื่อเมื่อน้ำขุ่น

เวลาที่คนกะเหรี่ยงไปตกเบ็ด เขาจะสังเกตเห็นว่าปลาที่มากินเหยื่อตอนน้ำใสๆ มักจะเป็นปลาเล็กๆ ส่วนปลาตัวใหญ่ๆ จะกินเหยื่อเมื่อน้ำขุ่น แต่เราไม่เห็นตัวมันได้

เปรียบเทียบเป็นสุภาษิตว่า ผู้มีอำนาจหากจะคิดทำอะไรที่ผิด พวกเขาจะวางแผนได้อย่างแนบเนียนและสลับซับซ้อน จนไม่มีใครสามารถรู้ได้ เช่นเดียวกับปลาตัวใหญ่ที่เลือกกินเหยื่อเฉพาะน้ำขุ่นเท่านั้นฯ

-ต่า เกอะ ม่า คอ ทิ เตอะบลอ ปกา ดือ เลอ แต ปู
ต่า เกอะ ม่าคีบลอ เตอะ บลอ ปกา ดือ เลอ กือ ปู
ต่า เกอะ ม่า เซอะบลอ เตอะ บลอ ปกา ดือ เลอ เซเกวะ ปู

ความผิดครั้งแรก เขาซ่อนไว้ในกระสอบ
ความผิดครั้งที่สอง เขาซ่อนไว้ในกระชุ
ความผิดครั้งที่สาม เขาซ่อนไว้ในกระบุง

ภาชนะชนิดแรก คือกระสอบหากบรรจุของอะไรลงไปจะมองไม่เห็น ภาชนะชนิดที่สองคือกระชุหากบรรจุของสามารถมองเห็นได้บ้าง ภาชนะชนิดที่สาม คือกระบุงหากบรรจุของก็จะเห็นหมดเลยเพราะตาของมันห่างมาก คนกะเหรี่ยงใช้เลขสามในชีวิตประจำวัน เพราะเชื่อว่าเลขที่ดังกล่าวศักดิ์สิทธิ์

สุภาษิตบทนี้ต้องการสื่อว่า การทำความผิดบ่อยๆ ก็จะเป็นที่ล่วงรู้ไม่วันใดก็วันหนึ่ง ความผิดครั้งแรกสามารถปิดบังได้ ครั้งที่สองจะค่อยๆ ถูกเปิดเผย ส่วนครั้งที่สามมักจะไม่สามารถปิดบังได้อีกแล้ว.

-เค ฮะ เหน่อะ กิ
แกวะ ฮะ เหน่อะ เถ่
เปอะ หน่า ฮะ เหน่อะ เนอ
เกอะชอ พา ฮะ เหน่อะ แม

เสือไม่ทิ้งลาย
ผึ้งไม่ทิ้งเหล็กใน
ควายไม่ทิ้งเขา
ช้างพลายไม่ทิ้งงา

ธรรมชาติของสัตว์ทั้งสี่ประเภทนี้ ไม่เคยทิ้งอาวุธประจำกายเลย อยู่ที่ไหนอาวุธประจำกายก็ต้องติดตัวเสมอ

คนกะเหรี่ยงใช้บทสอนว่า คนเราก็เช่นเดียวกันจะต้องมีความรู้ ความสามารถพกติดตัวตลอดไป ฯลฯ เป็นต้น

คำสอน คือ คำพูดของผู้รู้ผู้มีประสบการณ์ที่นำมาประพฤติ ปฏิบัติ แล้วทำให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและสังคม เช่น…

อร่อยคือข้าว ดีงามคือคน
จะดีก็พี่น้อง จะชั่วก็พี่น้อง
พ่อแม่บุญธรรมไม่เหมือนพ่อแม่แท้
ลูกเอ๋ยอย่าขัดคำแม่เลย แม่เคยขัดและถูกไม้เรียวมาแล้ว
ผู้ไม่เชื่อฟังคำของแม่ เดินไปทางไหนจะตันทุกสาย
แม่สอนไม่ฉลาด ให้สอนตนเองเถิด
ห้ามแตะต้องเสาหอเซ่นไหว้
อย่าแช่งเวลาเดินป่าทึบ
อย่าโยนก้อนหินลงในน้ำ
ห้ามตัดต้นไม้บริเวณหอเซ่นไหว้
อย่ากลิ้งหินลงเขา
อย่าโค่นต้นโพธิ์ต้นไทร ฯลฯ เป็นต้น

-คำพังเพย คือ ข้อความเปรียบเทียบ สิ่งที่ควรปฏิบัติและไม่ควรปฏิบัติ เช่น……

ทำกับดักหนูได้หนูกิน ทำไร่ทำนาได้ข้าวกิน
ค่อยๆ ทำ ค่อยๆกิน
ทำงานอย่างทาส กินอย่างราชา
ห้วยกลายเป็นบึง บึงกลายเป็นห้วย
หลับตางมน้ำขุ่น หัวกระทบหิน
งานให้ทำเอาไว้ อย่าเอางานไว้ทำ
หากจะดำน้ำก็ดำให้ถึงก้น หากจะขึ้นต้นไม้ก็ขึ้นให้ถึงยอด
เชื่อเขาเป็นทาสเขา ตามหลังคนอื่นเหยียบขี้คนอื่น
ช้างดีเพราะควาญ สตรีดีเพราะสามี
ไก่ดีที่กระดูก คนดีที่ตระกูล
ม้ามีพลังที่กีบเท้า คนมีพลังที่บุตรหลาน
แข็งเกินไปจะหัก อ่อนเกินไปจะเปลี้ยลง
กินหนุแต่ไม่เห็นกับดัก กินข้าวแต่ไม่เห็นไร่
กินปูร้อนใจ กินห้อยเลี่ยนใจ
คนทำตู้เป็น มักหาเรื่องกับผู้อื่น
แม่เสือลาย ลูกเสือก็ลายตาม หากรวยก็รวยอย่างสัตย์ซื่อ
หากจนก็จนอย่างสัตย์ซื่อ
คนขี้เหนียวค้าน้ำอ้อย คนใจป้ำค้าเหล็ก ฯลฯ เป็นต้น

อ่านต่อ >>

กะเหรี่ยง
ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการอพยพจากประเทศจีน
ประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับชนชาติไทย
ชนชาติกะเหรี่ยงในประวัติศาสตร์ในสมัยอยุธยา-รัตนโกสินทร์
ลักษณะบุคคลกะเหรี่ยงกลุ่มต่างๆ ในประเทศไทย
ประชากร
โครงสร้างทางสังคม
ครอบครัว
หมู่บ้าน
ระบบคุณธรรมและจริยธรรม
ประเพณีและข้อห้าม
ศาสนาและพิธีกรรม
ระบบเศรษฐกิจ
การปกครอง
ตำนานชนเผ่า
บรรณานุกรม

กะเหรี่ยงในประวัติศาสตร์ไทย และประวัติศาสตร์ของกะเหรี่ยงในประเทศไทย
 

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา สรรพคุณ : แก้โง่คำแนะนำ : ควรเก็บไว้ใน Favorite หรือ ตั้งเป็นหน้าแรก | วัตถุประสงค์ |นโยบายความเป็นส่วนตัว | ติดต่อเว็บมาสเตอร์ : baanjomyut@yahoo.com : facebook