- นางนพมาศ
เป็นกวีหญิงไทยคนแรก
สมัยสุโขทัย ผู้แต่ง
"คำสอนของนางนพมาศ"
- สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ทรงนิพนธ์ "สมุทโฆษคำฉันท์"
ต่อจากมหาราชครู
อีกเรื่องหนึ่งที่เข้าใจว่าทรงนิพนธ์คือ
"ลิลิตพระลอ"
- พระมหาราชครู
เป็นกวีเอกในสมัยพระนารายณ์มหาราช
ซึ่งพระนารายณ์ทรงโปรดเกล้าฯ
ให้แต่ง "สมุทโฆษคำฉันท์"
ซึ่งยังแต่งไม่จบ
ก็ถึงแก่กรรมเสียก่อน
- พระโหราธิบดี
ชาวเมืองโอฆบุรี (พิจิตร)
เป็ยกวีเอกและเชี่ยวชาญทางอักษรศาสตร์
สมัยพระนารายณ์มหาราช
สมเด็จพระนารายณ์ทรงโปรดเกล้าฯ
ให้แต่ง "จินดามณี"
ซึ่งเป็นแบบเรียนเบื้องต้นของเด็กไทยมาตลอดจนถึงกลาง
รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
- ศรีปราชญ์
บุตรพระโหราธิบดี
เป็นกวีเอกอีกผู้หนึ่ง
ในสมัยพระนารายณ์มหาราช นอกจาก
โคลง กลอน เล็กๆ น้อยๆ แล้ว
มีสองเรื่องที่แต่งโดยศรีปราชญ์
คือ "อนิรุท" และ
"กำสรวลศรีปราชญ์"
- เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร
(กุ้ง)
เป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ใน
ขุนหลวงบรมโกษฐ์ ทรงแต่ง
"นันโทปนันทสูตรคำหลวง"
"พระมาลัยคำหลวง"
กาพย์เห่เรือ" และ
"กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง"
"นิราศธารโศก" ฯลฯ
- พระเจ้ากรุงธนบุรี
(ตากสิน)
ทรงนิพนธ์ รามเกียรติ์ บางตอน
- พระบามสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
พระราชนิพนธ์เรื่อง
รบพม่าที่ท่าดินแดง
ทรงพระราชนิพนธ์เป็นนิราศ
- สมเด็จพระมหาสุรสิงหนาท
กรมพระราชวังบวรฯ
พระราชนิพนธ์เรื่อง
"ยกทัพไปปราบพม่าที่นครศรีธรรมราช"
- นายนรินทร์ธิเบศร
(อิน)
หรือเรียกกันว่า
"นรินทร์อิน"
กวีเอกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น
เรื่องที่นรินทร์อินแต่งคือ
"นิราศนรินทร์"
- พระยาตรัง
กวีเอกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น
แต่ง"นิราศลำน้ำน้อย"
- เจ้าพระยาพระคลัง
(หน)
กวีคนแรกที่มียศเป็นเจ้าพระยา
นับเป็นกวีใหญ่ที่แต่งได้ทุกอย่าง
ทั้ง โคลง ฉันท์ กลอน และ ร่าย
เรื่องที่ท่านแต่งมี
"ร่ายยาวเทศน์มหาขาติกัณฑ์กุมาร
และกัณฑ์มัทรี"
นอกจากนั้นท่านยังสามารถแปลเรื่อง
"สามก๊ก" ของจีน และ
"ราชาธิราช" ของมอญ
มาเป็นสำนวนร้อยแก้ว
ซึ่งมีสำนวนกวีมาก
นิทานคำกลอนที่มีชื่อเสียงของท่านคือ
"สมบัติอัมรินทร์คำกลอน" และ
"กากีกลอนสุภาพ"
- พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระองค์ทรงเป็นกวัเอก
คำกลอนพระราชนิพนธ์ประเภท
กลอนละครมีประมาณร้อยเล่มสมุดไทย
พระราชนิพนธ์เหล่านี้มิได้ทรงเองทั้งหมด
คือแบ่งพระราชทานให้กวีอื่นๆไปแต่งบ้าง
แล้วมาอ่านต่อหน้าพระที่นั่ง
ช่วยกันติ ช่วยกันแก้ เช่น
"สังข์ทอง" ขุนช้างขุนแผน"
"อิเหนา" ฯลฯ
- พระสุนทรโวหาร
(สุนทรภู่)
นับเป็นกวีเอกในสมัย
รัชกาลที่ 2 เรื่องที่แต่งมีมาก
เช่น "นิราศภูเขาทอง"
"เพลงยาวถวายโอวาท"
"รำพันพิลาป" "นิราศสุพรรณ"
พระอภัยมณี" "พระไชยสุริยา"
"เห่กล่อมพระบรรทม"
"สุภาษิตสอนหญิง" ฯลฯ
- กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส
พระเจ้าลูกยาเธอองค์ที่ 29
ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
ทรงนิพนธ์ "สมุทโฆษคำฉันท์"
ต่อจากพระนารายณ์มหาราช
นอกจากนี้ยังมีที่นิพนธ์เองคือ
"ลิลิตเตลงพ่าย"
"กฤษณาสอนน้องคำฉันท์"
แหล่บายศรีนางลอย" ฯลฯ
- สมเด็จกรมพระยาเดชาดิศร
ทรงเป็นผู้แปล (แต่งใหม่)
"โคลงนิติคำโคลง"
ซึ่งล้วนแล้วแต่มีสุภาษิตดี
ทั้งสิน
- สมเด็จกรมพระยาปวเรศวิริยาลงกรณ์
ทรงนิพนธ์ "สุภาษิตพระร่วง"
- พระมหามนตรี
(ทรัพย์)
กวีสมัยรัชกาลที่ 3
เรื่องที่แต่งมี
"เพลงยาวบัตรสนเท่ห์"
และบทละครเรื่อง
"ระเด่นลันได"
- คุณสุวรรณ
กวีหญิงที่มีชื่อเสียงโด่งดัง
ในสมัยรัชกาลที่ 3-4-5
เรื่องที่แต่งไว้มี
"พระมะเหลเถไถ" และ
"อุณรุท-ร้อยเรื่อง"
- คุณพุ่ม
จิตกวีหญิงฝีปากเอก
ในกระบวนออกสักวา สมัยรัชกาลที่ 2
ถึง รัชกาลที่ 5
เป็นผู้แต่งเพลงยาวเฉลิมพระเกียรติ
รัชกาลที่ 3 และรัชกาลที่ 4
- หลวงจักรปาณี
(ฤกษ์)
มีชื่อเสียงว่าแต่งกลอนดี
ในสมัยรัชกาลที่ 4 ถึงรัชกาลที่ 5
เรื่องที่แต่งมี
"นิราศพระปฐม"
"นิราศทวาราวดี" และ
"นิราศพระปถวี"
- พระยาศรีสุนทรโวหาร
(น้อย)
เป็นกวีสมัย รัชกาลที่ 5
นับเป็นอาจารย์ในเรื่องภาษาไทย
ท่านแต่งโคลงกลอนได้ทุกประเภท
ส่วนมากเป็นประเภทตำราเรียนเช่น
"มูลบทบรรพกิจ"
- พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงเป็นกวีเอกพระองค์หนึ่ง
พระราชนิพนธ์ของพระองค์ มี
"พระราชพิธีสิบสองเดือน"
"ไกลบ้าน" ลิลิตนิทราชาคริต"
"เงาะป่า"
- กรมหลวงพิชิตปรีชากร
เป็นกวีที่ใกล้ชิดกับรัชกาลที่
5
ในทางวรรณคดีมากกว่าพระองค์อื่น
เป็นผู้ทรงนิพนธ์
"คำฉันท์และโคลงจารึกอนุสาวรีย์พระองค์เจ้าประไพพรรณพิลาศ"
และ
"โคลงภาพพงศาวดารนายขนมต้มชกพม่าที่อังวะ"
- สมเด็จพระมหาสมณะ
กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
ทรงนิพนธ์ "โคลงพิพิธพากย์"
- กรมพระนราธิปประพันธ์พงษ์
ทรงเป็นกวีใหญ่ในสมัยรัชกาลที่
5-6 พระนิพนธ์ของพระองค์มี
"ลิลิตเรื่อง
ตำนานพระแท่นมนังคศิลาบาต"
"คำปรารภในเฉลิมเกียรติกษัตรีย์คำฉันท์"
"กลอนสุภาพคำเริงสดุดีสตรีไทยนักรบ"
- พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงเป็นยอดกวีในทางแปล
พระองค์ทรงใช้นามปากกาหลายนามปากกา
เช่น "อัศวพาหุ"
พระราชนิพนธ์ของพระองค์มี
"สาวิตรี" "ศกุนตลา"
"มัทนพาธา" "พระร่วง"
เวนิสวานิส" "ตามใจท่าน"
"ปลุกใจเสือป่า"
"พระนลคำหลวง"
"โรมิโอและจูเลียต" ฯลฯ
- กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
(น.ม.ส.)
ทรงนิพนธ์ไว้มากมาย
พระนิพนธ์ที่ร้อยกรองมีสามเรื่องที่นับว่าเป็นเรื่องใหญ่
คือ "พระนลคำฉันท์" "กนกนคร"
และ "สามกรุง"
- พระยาศรีสุนทรโวหาร
(ผัน)
เป็นผู้แต่ง
"อิลราชคำฉันท์"
- นาย ชิต บุรทัต
เป็นผู้ประพันธ์
"สามัคคีเภทคำฉันท์"
|