บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]

[ ปิด ] ⇛ หน้าบ้าน ⇛ ห้องสมุด ⇛ ห้องร้อยบุปผา ⇛ ห้องนิจนิรันดร์ ⇛ หอพระไตร ⇛ สะพายเป้ แบกกล้อง ท่องโลก ⇛ ชุมนุมจอมยุทธ ⇛ e-book ⇛ สมุดเยี่ยม

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ประวัติศาสตร์  ภูมิศาสตร์ บุคคลสำคัญ ประเทศและทวีป>>

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

13

พระราชกรณียกิจด้านศิลปกรรม

          ในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรี  เป็นยุคที่ไทยต้องทำการสร้างบ้านแปลงเมืองใหม่  ปรากฎในพระราชพงศาวดารกรุงธนบุรีว่า  มีการก่อสร้างและปฏิสังขรณ์เป็นอันมาก  ผู้ดำเนินการเหล่านี้ได้แก่ข้าราชการฝ่ายทหารและพลเรือนของพระองค์นั่นเอง  แสดงว่าข้าราชการเหล่านั้นล้วนมีความรู้ทางการช่างทั้งสิ้น  สันนิษฐานว่าคงจะโปรดให้รวบรวมช่างฝีมือทุกแขนงมาไว้ในกรุงธนบุรี  เพื่อฝึกสอนวิชาการแก่คนรุ่นใหม่ด้วย  ช่างฝีมือในสมัยนี้ได้ตกทอดและสร้างผลงานให้แก่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นเป็นอันมาก

            ศิลปกรรมสมัยกรุงธนบุรี อาจแบ่งออกได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้

          1. เรือ  สมัยกรุงธนบุรีนับว่าการต่อเรือเจริญมาก  เพราะมีการต่อเรือรบ เรือสำเภา ตลอดจนเรือกระบวนไว้ใช้ในราชการเป็นจำนวนมาก

            2. สถาปัตยกรรม  ดังกล่าวแล้วว่า  รัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรี  เป็นยุคของการสร้างบ้านแปลงเมือง  จึงมีการก่อสร้างเป็นจำนวนมาก  อาทิ  พระราชวัง ป้อมปราบการ กำแพงพระนคร พระอารามต่าง ๆ  ลักษณะสถาปัตยกรรมสมัยนี้ล้วนสืบทอดมาจากสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย  ฐานอาคารจะมีลักษณะอ่อนโค้งดุจรูปเรือสำเภา  ทรงอาคารจะสอบชลูดขึ้นทางเบื้องบน  ส่วนประกอบอื่น ๆ ของอาคารก็ไม่แตกต่างจากอยุธยามากนัก  เป็นที่น่าเสียดายว่าสถาปัตยกรรมสมัยธนบุรีมักได้รับการบรูณะซ่อมแซมในสมัยหลังหลายครั้งด้วยกัน  ลักษณะในปัจจุบันจึงเป็นแบบสถาปัตยกรรมในรัชกาลที่บูรณะครั้งหลังสุด  เท่าที่ยังปรากฏเค้าเดิมในปัจจุบัน ได้แก่ ป้อมวิชัยประสิทธิ์ กำแพงพระราชวังเดิม พระตำหนักท้องพระโรง และพระตำหนักเก๋งคู่ในพระราชวังเดิม  พระอารามทั้งในพระนครและหัวเมืองที่ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ในรัชกาลนี้  ล้วนแต่ได้รับการบรูณะใหม่ในรัชกาลต่อมาเช่นกัน  ที่ยังแสดงลักษณะศิลปกรรมสมัยกรุงธนบุรี  ได้แก่  พระอุโบสถและพระวิหารน้อย วัดอรุณราชวราราม  พระอุโบสถและพระวิหารเดิมวัดราชคฤห์  พระอุโบสถเดิมวัดอินทาราม  ตำหนักแดงวัดระฆังโฆสิตาราม  และพระอุโบสถวัดหงส์รัตนาราม

            3. ประณีตศิลป  กรุงธนบุรีมีนายช่างผู้เชี่ยวชาญด้านนี้อย่างพร้อมมูล ทั้งช่างรัก ช่างประดับ ช่างแกะสลัก ช่างปั้นและช่างเขียน  งานประณีตศิลปชิ้นสำคัญสมัยนี้ ได้แก่ ตู้พระไตรปิฏกลายรดน้ำ 4 ตู้ ในหอวชิรญาณ  ซึ่งได้มาจากวัดราชบูรณะ วัดจันทาราม และวัดระฆังโฆสิตาราม  ช่างหล่อคนสำคัญปรากฏในพระราชพงศาวดารว่า  โปรดให้หลวงวิจิตรนฤมล  ปั้นพระพุทธรูปให้ต้องตามพุทธลักษณะที่โปรดให้สอบสวน  แล้วหล่อพระพุทธรูปสัมฤทธิ์ยืนองค์หนึ่งปางสมาธิองค์หนึ่ง  งานแกะสลัก  ได้แก่พระแท่นบรรทมในพระอุโบสถน้อย วัดอรุณราชวราราม  ในพระวิหารวัดอินทาราม  และตั่งจากอำเภอแกลง จังหวัดระยอง  ซึ่งเก็บรักษาไว้ ณ พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ กรุงเทพฯ

            4. จิตรกรรม  ภาพจิตรกรรมสมัยธนบุรีอาจดูได้จาก ตำราภาพไตรภูมิ (ฉบับหลวง) สมุดไทยขาว  ซึ่งเก็บรักษาอยู่ ณ หอสมุดแห่งชาติ  และลวดลายรดน้ำที่ปรากฏบนตู้พระไตรปิฏกและภาพจิตรกรรมสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

 

            5. วรรณกรรม  สมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรีทรงเป็นพระมหากษัตริย์ไทยอีกพระองค์หนึ่งซึ่งทรงพระปรีชาสามารถด้านการประพันธ์  บทพระราชนิพนธ์ที่เหลือปรากฎหลักฐานในปัจจุบัน  คือบทพระราชนิพนธ์เรื่องรามเกียรติ์ ตอนหนุมานเข้าห้องนางวาริน วิรุณจำบังล้มท้าวมาลีราชว่าความ ทศกรรฐ์ตั้งพิธีเผารูปเทวดา พุ่งหอกกบิลพัสดุ์ หนุมานผูกผมทศกรรฐ์กับนางมณโฑและปล่อยม้าอุปการ  นอกจากนี้ยังมีหนังสือราชการในรัชกาลที่ทรงแก้ไขหรือพระราชนิพนธ์ เช่น  พระราชสาร ศุภอักษร สารตรา กฎต่าง ๆ ตำรับพิชัยสงคราม ตำราทำอาวุธ บทสุภาษิต ขนบราชการ ขนบประเพณีเมือง เป็นต้น

            กวีสมัยกรุงธนบุรี  ล้วนเป็นข้าราชการและพระเถระผู้ใหญ่  ที่ปรากฏนามคือ  พระวันรัต (ทองอยู่ ซึ่งภายหลังได้เป็นพระอาจารย์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย  และสึกออกมารับราชการเป็นพระยาพจนาพิมล  พระพิมลธรรมวัดโพธาราม (วัดพระเชตุพนฯ ซึ่งต่อมาได้เป็นพระอาจารย์ในสมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระปรมานุชิตชิโนรส  ภายหลังได้เลื่อนขึ้นเป็นสมเด็จพระวันรัต  พระรัตนมุนี (แก้ว) ต้นสกุลรักตประจิต  ภายหลังสึกมารับราชการเป็นพระยาธรรมปรีชา  นายสวนมหาดเล็ก  หลวงสรวิชิต (หน ซึ่งต่อมาได้เป็นเจ้าพระยาพระคลังและพระยามหานุภาพ

            วรรณกรรมสำคัญที่เกิดในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรี มีดังนี้

1. บทละครเรื่องรามเกียรติ์  พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรี
2
. ลิลิตเพชรมงกุฎ  ประพันธ์โดยหลวงสรวิชิต (หน)
3. อิเหนาคำฉันท์  ประพันธ์โดยหลวงสรวิชิต (หน)
4. กฤษณาสอนน้องคำฉันท์  ประพันธ์โดยพระยาราชสุภาวดี  และพระภิกษุอินท์
5
. โคลงยอพระเกียรติพระเจ้ากรุงธนบุรี  ประพันธ์โดย  นายสวนมหาดเล็ก
6
. นิราศกวางตุ้ง หรือนิราศพระยามหานุภาพไปเมืองจีนครั้งกรุงธนบุรี พ.. 2324  บทประพันธ์ของพระยามหานุภาพ

            6. นาฏดุริยางค์และการละเล่น  แม้ว่าศิลปกรรมเหล่านี้จะได้รับความกระทบกระเทือนจากภัยสงคราม  โดยถูกพม่ากวาดต้อนไปบ้าง  แต่ก็ยังไม่สูญหายไปเสียทีเดียว  ยังคงหลงเหลืออยู่ตามหัวเมืองสำคัญ เช่น เมืองนครศรีธรรมราช  และหลบซ่อนตัวตามเมืองอื่นบ้าง  นอกจากในพระราชสำนักแล้ว  สมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรี  ได้พระราชทานโอกาสให้บุคคลทั่วไปมีครูฝึกสอนละครนาฏศิลป์  และจัดแสดงได้โดยไม่จำกัด   ทั้งนี้เพื่อบำรุงขวัญประชาชนซึ่งเพิ่งรวบรวมตัวกันเป็นปึกแผ่นใหม่ ๆ  นาฏศิลป์และการละเล่นสมัยกรุงธนบุรีที่ปรากฏหลักฐานในจดหมายเหตุ  สมโภชพระแก้วมรกต พ.. 2323  คือ โขน หนัง หุ่น ละคร รำ (รำหญิง,รามัญรำ,ชวารำ,ญวนรำถือโคมดอกบัว) มโหรี ปี่พาทย์ ระเม็งโมงครุ่ม ญวนหกและคนต่อเท้า โจนหกร้านหอก หกไม้ลำเดียว หกไม้สูง 3 ต่อ ไต่ลวดลังกาไม้ลวดต่ำ คุลาเล็ก มังกรตรีวิสัย(แทงวิสัย) โตกระบือหรือโตกระบือจีนเงาะ มวย คู่ปล้ำ เสลหรือดาบดั้ง คู่ง้าว คู่ทวน คู่หอก คู่กฤช ชนช้าง แข่งม้า ทวนหลังม้า กระบี่หลังม้าและม้าคลุมม้าคลี  และยังโปรดให้เจ้านครศรีธรรมราชจัดละครมาร่วมงานเป็นการประกวดประชันกับของหลวงด้วย

หน้าถัดไป >>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา สรรพคุณ : แก้โง่คำแนะนำ : ควรเก็บไว้ใน Favorite หรือ ตั้งเป็นหน้าแรก | วัตถุประสงค์ |นโยบายความเป็นส่วนตัว | ติดต่อเว็บมาสเตอร์ : baanjomyut@yahoo.com : facebook