เศรษฐศาสตร์เพื่อชุมชน
โดย ณรงค์ เพชรประเสริฐ และ พิทยา ว่องกุล
เศรษฐกิจ หมายถึง การกระทำใด ๆ อันก่อให้เกิดการผลิต การจำหน่าย การกระจายผลผลิต การแลกเปลี่ยนผลผลิต และการบริโภค
พอเพียง หมายถึง พอเพียงทั้งระดับตนเอง ครัวเรือน ชุมชน และประเทศชาติ ไม่เดือนร้อน ไม่ขัดสน มีเพียงพอที่จะสอนงความต้องการได้โดยไม่ขาดแคลน ทำให้พึ่งตนเองได้ ไม่ต้องพึ่งพาผู้อื่น ความพอเพียงมี 3 คุณลักษณะ คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว
เศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่ระดับครอบครัว ระดับชุมชนจนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัฒน์
วิสาหกิจ หมายถึง การประกอบกิจการ เช่น การผลิต การขนส่ง การจำหน่าย ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525
ชุมชน ประกอบด้วย ครอบครัวหลายครอบครัวที่มาอยู่รวมในที่เดียวกัน และมีความสัมพันธ์ทางเครือญาติ ประเพณี วัฒนธรรม ความเชื่อ
ธุรกิจ หมายถึง การผลิต การค้า การแลกเปลี่ยน การบริการที่ให้ได้มาซึ่งกำไร
วิสาหกิจชุมชน คือ การประกอบการโดยคนในชุมชนเพื่อการจัดการ ทุนของชุมชน อย่างสร้างสรรค์ เพื่อตอบสนองการพึ่งตนเองและความพอเพียงของครอบครัวของชุมชน
ธุรกิจชุมชน คือ การประกอบการผลิต การค้า การบริการ ที่ชุมชนเป็นเจ้าของ หรือปัจจัยการผลิตส่วนใหญ่เป็นของชุมชน หรือชุมชนเป็นเจ้าของ ภายใต้แนวคิด
ทุนของชุมชน มีทั้งทุนที่เป็นเงิน ทุนที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า ทุนที่เป็นผลผลิต ทุนความรู้ ภูมิปัญญา ทักษะต่าง ๆ ประเพณี วัฒนธรรม ทุนทางสังคม หรือความเป็นพี่เป็นน้อง ความไว้วางใจกันของชุมชนเครือข่ายความสัมพันธ์ของสมาชิกของชุมชน
เครือข่ายวิสาหกิจชุมชน หมายถึง คณะบุคคลที่รวมตัวกัน โดยมีวัตถุประสงค์ในการทำกิจกรรมอย่างหนึ่งอย่างใด เพื่อประโยชน์ในการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนในเครือข่าย
วิสาหกิจชุมชน หรือธุรกิจชุมชน มีกลไก 3 กลไก ที่คอยขับเคลื่อนให้ระบบทุนนิยมดำรงอยู่ได้และเติบโตต่อไปได้ คือ
กลไกการผลิต กลไกการค้า กลไกการเงิน
การผลิตทุนนิยมจึงต้องผูกพันอย่างแยกไม่ออกจาก กลไกการค้า และกลไกการค้าหรือกลไกการตลาดตามภาษาเศรษฐศาสตร์เป็นตัวกำหนดว่า การผลิตการค้าใดจะมีรายได้น้อยมีรายได้มาก กำไรหรือขาดทุน ถ้าการผลิตนั้นไม่สอดคล้องกับภาวะตลาดหรือไม่สามารถปรับระบบการผลิตให้สอดคล้องกับภาวะตลาดที่เป็นอยู่ ผู้ผลิตจะต้องขาดทุน มีรายได้น้อย เว้นแต่ว่า ผู้ผลิตมีความสามารถ ที่จะเปลี่ยนแปลงตลาดให้สอดคล้องกับการผลิตของตน เช่น การผลิตของผู้ผูกขาด ในภาวะเช่นนี้ ผู้ผลิตเป็นผู้มีอำนาจเหนือตลาด ไม่ใช่ตลาดมีอำนาจเหนือผู้ผลิต
การผลิตของชุมชนและผู้ผลิตรายเล็กรายน้อยไม่มีบทบาทใด ๆ ที่จะไปเปลี่ยนแปลงกลไกตลาด มีแต่ต้องเปลี่ยนแปลงตนเองให้สอดคล้องกับกลไกตลาด
ยุทธศาสตร์หนึ่งครัวเรือนสองวิถีการผลิต
แนวทางการปฏิบัติ
หลักคิดและการพัฒนา
ธุรกิจชุมชน-วิสาหกิจชุมชม
วิสัยทัศน์ในการสร้างกกระบวนทัศน์ใหม่
แนวคิดและทฤษฎี
แนวคิดเรื่องธุรกิจชุมชนในต่างประเทศ
ธุรกิจชุมชนในประเทศด้อยพัฒนา
การศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดตั้งธุรกิจชุมชน
ความเป็นไปได้ในการจัดตั้งธุรกิจชุมชนต่าง ๆ
รูปแบบที่เหมาะสมของธุรกิจชุมชน
แนวคิดเศรษฐกิจชุมชนในปัจจุบัน
แนวคิดพึ่งตนเองทางเศรษฐกิจในระดับประเทศ
พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ. 2548
|