บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]

[ ปิด ] ⇛ หน้าบ้าน ⇛ ห้องสมุด ⇛ ห้องร้อยบุปผา ⇛ ห้องนิจนิรันดร์ ⇛ หอพระไตร ⇛ สะพายเป้ แบกกล้อง ท่องโลก ⇛ ชุมนุมจอมยุทธ ⇛ e-book ⇛ สมุดเยี่ยม

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

ไทแสก

14

อาชีพหลักคือทำประมง

  1. การประมง หาปลา และอุปกรณ์ในการจับปลา เรือสมัยก่อนเป็นเรือคอ (เรือมุด) แห, มอง, โต่ง, นาม ขา, โค่น, เบ็ดเผือก, ปั้งโก่น,ตุ้ม, ไซ,สุ่ม,ผีน้อย,หลวง,แฮว,แงบ (ไซกบ)

  2. การเกษตร ทำนา,ทำไร่,ทำสวน,ปลูกข้าว,ข้าวโพด,ดอกไม้, (ดาวเรือง,บานชื่น,บานไม่รู้โรย) ทำสวนผสมมาแต่โบราณมีกล้วย ,อ้อย,มะม่วง,มะปราง,กระท้อน,ขนุน,มะพร้าว,มะเฟือง,มะเขือ,พริก,ถั่วฝักยาว,ผักกาด,หอม,กระเทียม,มะเขือเทศ,ลูกเดือย,ถั่วลันเตา,มะนาว ฯลฯ

  3. หัตถกรรม การทอผ้า ส่วนมากใช้ในครัวเรือน ทอเล็ก ๆ น้อยๆ

  4. เครื่องจักรสาน ทุคุ,กระบุง,กระติบข้าว,กระด้ง,เขิง,ข้อง,กะป่อม (ตักน้ำ),ไซดักปลา, ตะกร้า,ฝารัดแตะ

  5. อื่น ๆ ได้แก่ ร่อนทองบริเวณริมหาดหมู่บ้าน และทำลวดลายเครื่องเงินเครื่องทอง ผลิตลูกแหใช้และมายทำปูนกินหมาก(เอาหินจากฝั่งลาวมาเผา)

การละเล่นไทแสก

การละเล่นไทแสก ส่วนมากการละเล่นก็เป็นแบบโบราณทั่ว ๆไป เช่น เดินกะลา ไม้โถกเถก หมากเย็ก หมากช่าง หมาอี่ หมากสะลอย (สะบ้า) หมากแลบลาว งูกินหาง หมากว่อนผ้า หมากโองหล่าง หมายู้ส้าว ที่เด่น ๆ ก็คือ การแสดงแสกเต้นสากที่ได้กล่าวรายละเอียดไปแล้ว ถ้ามีงานศพจะมีการละเล่น หมากเก็บ หมากเสียด พลู ยา บั้งขึ้น หมากข้าวติดมือ หมากเสือกินหมู หมากคล้องข้าง ในที่นี้จะกล่าวรายละเอียดการละเล่นเป็นเพียงบางอย่าง

 

หมากโอหล่าง

“หมากโอหล่าง” เป็นการละเล่นอย่างหนึ่งของเด็กในพื้นที่จังหวัดนครพนม แต่ปัจจุบันกำลังจะเลือนหายไปจากความทรงจำแล้ว เนื่องจากไม่มีผู้สืบทอด เพราะสิ่งของเครื่องเล่นต่าง ๆ ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุค ตามสมัย จะหลงเหลือการละเล่น “หมากโอหล่าง” อยู่เฉพาะท้องถิ่นที่ห่างไกลจากตัวเมืองเท่านั้น การละเล่นหมากโอหล่างเป็นการใช้ภูมิปัญญาของผู้นำครอบครัว ที่คิดหากิจกรรมการเล่นให้ลูกหลานเล่นอยู่กับบ้าน ไม่เที่ยวซุกซนไปที่อื่น ซึ่งจะทำให้การดูแลลำบาก เพราะพ่อแม่ต่างก็ไปทำไรทำนา ต้องปล่อยให้ลูก ๆ อยู่บ้านโดยดูแลของพี่ ๆ ที่พอจะดูแลน้องได้ พี่ ๆ ก็จะพาน้องเล่น “หมากโอหล่าง” นั่งอยู่กับที่ บางที่เล่นกันเพลินจนถึงครึ่งวันก็มี ทำให้เด็ก ๆ ไม่หนีไปไหน จึงปลดภัยไม่ยุ่งยากต่อการดูแลเด็ก ๆ เลย

อุปกรณ์การเล่น

  1. ลูกหิดกรวด หรือวัตถุที่เป็นเม็ดโต เท้าหัวแม่มือจำนวน 50 เม็ด (เรียกว่าเบี้ย)

  2. หินก้อนโต หรือจะใช้วัตถุอื่น ๆ ขนาดเท่าลูกมะกอก จำนวน 2 ก้อน (เรียกว่าหมากกะโปก)

  3. ตารางหมากโอหล่าง ขึ้นอยู่กับสถานที่ที่ละเล่น ถ้าเป็นลานดินก็ใช้ไม้ขีดดินให้เป็นตาราง หรือถ้าเป็นพื้นกระดานไม้ก็ใช้ถ่านให้เป็นตารางข้างละ 5 ช่อง ส่วนหัวท้ายเป็นวงโค้ง

ผู้เล่น เกมนี้เล่นได้ทีละ 2 คน อาจมีการแพ้คัดออกให้ผู้อื่นเข้ามาเล่นกับผู้ชนะในรอบต่อไปก็ได้

วิธีเล่น

  1. เมื่อเตรียมอุปกรณ์การเล่นครบทุกรายการแล้ว ผู้เล่นทั้ง 2 คนจะนั่งอยู่คนละฟากโดยหันเข้าหาตาราง

  2. ช่องที่ขัดไว้เป็นตารางจะมี 10 ช่อง ฟากละ 5 ช่อง ให้วางหินเล็กซึ่งเรียกว่าเบี้ย ช่องละ 5 ก้อน 10 ช่องจะใช้หินรวม 50 ก้อน ก้อนละ 1 คะแนน

  3. ส่วนท้ายของตารางที่มีรูปครึ่งวงกลมนั้น เรียกว่าหัวกะโหลก ก็ให้วางหินก้อนโต เรียกว่าหมากกะโหลก ข้างละ 1 ก้อน มีค่าก่อนละ 5 คะแนน

  4. เมื่อวางอุปกรณ์ครบทุกช่องแล้ว ผู้เล่นจะต้องเสี่ยงทาย หรือหาผู้ที่จะลงมือก่อน โดยการจับไม้สั้นไม้ยาวหรือวิธีการสมัยใหม่ เช่น ป่าวยิงฉุ่มก็ได้

  5. เมื่อผู้ชนะได้เล่นก่อน ก็พิจารณาจะจับหินเบี้ยกองใดก็ได้ ที่อยู่ฟากของตน นำหินเบี้ยทั้งห้าก้อนวางลงตามช่อง ๆ ละ 1 ก้อน จะเดินทางซ้ายหรือขวาก็ได้ตามที่ต้องการ

  6. เมื่อวางหินทั้ง 5 ก้อน แล้วก็หยิบหินเบี้ยกองไปวางถัดไปช่องละ 1 ก้อนเช่นเดิม แต่มีข้อแม้ว่าหากหินเบี้ยใบ้สุดอยู่ที่ช่องที่ติดกับหัวกระโหลก จะ “ตึ้ง” คำว่า “ตึ้ง” มีความหมายว่า เดินต่อไปอีกไม่ได้เพราะจะหยิบกองหินที่มีลูกกะโหลกเดินไม่ได้ จึงต้องเปลี่ยนให้ฝ่ายตรงข้าม เดินต่อผลัดเปลี่ยนกัน แต่ถ้าไม่ติดช่องตึ้งก็หยิบก้อนใหม่วางเรียงไปทีละ 1 ก้อน เรื่อย ๆ จนหินในมือหมด ถ้าหินหมดช่องต่อไปวางลงก็จะใช้มือข้างหนึ่งตบลงช่องว่าง แล้วกินเบี้ยกองที่อยู่ช่องถัดไป นำหินเบี้ยที่กินมาวางไว้หน้าตักตนเอง หากช่องต่อไปว่างอีกก็ตบช่องว่าง แล้วกินกองหินเบี้ยนั้นต่อไปเรื่อย ๆ อาจกินถึง 3-4 ช่วง ก็มี ถึงแม้จะเป็นช่องหัวกะโหลกที่มีลูกกะโปกอยู่ก็กินได้

ย้อนกลับ <<<

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา สรรพคุณ : แก้โง่คำแนะนำ : ควรเก็บไว้ใน Favorite หรือ ตั้งเป็นหน้าแรก | วัตถุประสงค์ |นโยบายความเป็นส่วนตัว | ติดต่อเว็บมาสเตอร์ : baanjomyut@yahoo.com : facebook