บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]

[ ปิด ] ⇛ หน้าบ้าน ⇛ ห้องสมุด ⇛ ห้องร้อยบุปผา ⇛ ห้องนิจนิรันดร์ ⇛ หอพระไตร ⇛ สะพายเป้ แบกกล้อง ท่องโลก ⇛ ชุมนุมจอมยุทธ ⇛ e-book ⇛ สมุดเยี่ยม

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

รำศุภลักษณ์อุ้มสม

นาฏศิลป์ไทย
คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ พ.ศ. 2550


รูปแบบของการแสดงละครใน
รำศุภลักษณ์อุ้มสม
เทคนิคและกระบวนการรำ


การสืบทอดท่ารำ

ประวัติครูผู้ถ่ายทอดท่ารำศุภลักษณ์อุ้มสม

       หม่อมครูนุ่ม ในพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นสถิตยะดำรงศ์สวัสดิ์ (พระองค์เจ้านวรัตน) ชาติสกุลของท่านมิสามารถสืบค้นได้ จากคำบอกเล่าของคุณครูลมุล ยมะคุปต์ และคุณครุเฉลย ศุขะวณิช กล่าวว่าท่านเป็นละครในสมเด็จพระบัณฑูรย์ ( กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ) แต่จากการสืบค้นไม่ปรากฎว่า กรมพระราชวังไชยชาญ ทรงมีคณะละครส่วนพระองค์แต่ทรงมีงิ้ว และหุ่น จึงสันนิษฐานว่า หม่อมครูนุ่มคงจะเป็นละครในเจ้าคุณจอมมารดาเอม ( พระมารดาในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ) และต่อมาได้ตกทอดเป็นพระมรดกถึงกรมพระราชวังบวร ฯ ในภายหลัง

หม่อมครูนุ่มมีความเชี่ยวชาญในกระบวนลีลาท่ารำตัวนางทุกประเภท ต่อมาได้เป็นหม่อมในกรม มีพระธิดาคือ หม่อมเจ้าหญิง กมลเปรมปรีดิ์ ( ท่านหญิงดำ ) ภายหลังได้เข้ามาเป็นครูละครวังสวนกุหลาบท่านได้สิ้นชีพและได้ทำการฌาปนกิจศพ เมื่อพฤษภาคม พ.ศ. 2477

ผลงานการถ่ายทอดท่ารำสำคัญ ได้แก่ กระบวนท่ารำตัวนาง อาทิ

กระบวนท่ารำที่กล่าวโดยสังเขปนี้ ท่านได้ถ่ายทอดให้กับศิษย์ในคณะละครสวนกุหลาบ ศิษย์คนสำคัญของท่านที่มีชีวิตอยู่ในปัจจุบันคือ คุณครูเฉลย ศุขะวณิช ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ วิทยาลัย นาฏศิลป กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2530

หม่อมครูแย้ม เป็นหม่อมละครในสมเด็จเจ้าพระยาบรมพาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ตามประวัติของท่านกล่าวว่าเป็นศิษย์ของเจ้าจอมมารดาแย้ม ( อิเหนา ) ในรัชกาลที่ 2 หรือที่เรียกกันว่า คุณโตแย้ม หม่อมครูแย้ม มีความสามารถมาก สามารถจดจำท่ารำและเลียนแบบท่าของเจ้าจอมมารดาแย้มผู้เป็นครูได้ทุกอย่างท่านถึงกับยอมยกชื่อตัวท่านให้ศิษย์ใช้จึงเรียกชื่อว่า แย้ม มาตั้งแต่เด็ก

หม่อมครูแย้มมีความสามารถในด้านนาฏศิลป์เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะบทบาทตัวพระละครใน ที่เชี่ยวชาญเป็นพิเศษได้แก่ บทบาทของอิเหนา หม่อมครูแย้มได้เข้ามาเป็นครูละครในคณะละครวังสวนกุหลาบ ได้ถ่ายทอดท่ารำให้กับศิษย์ของท่าน อาทิ คุณครูลมุล ยมะคุปต์

ผลงานการถ่ายทอดท่ารำสำคัญ ได้แก่

กระบวนท่ารำที่ยกมากล่าวนี้ เป็นเพียงส่วนหนึ่งที่ท่านถ่ายทอดให้กับคุณครูลมุล ยมะคุปต์ หม่อมครูแย้ม เป็นครูฝ่ายตัวพระ คู่กับคุณครูอึ่ง เป็นครูประจำคณะละครวังสวนกุหลาบ ท่ารำชุดศุภลักษณ์อุ้มสมนี้ หม่อมครูแย้มและคุณครูอึ่ง เป็นหลักสำคัญฝ่ายตัวพระอุณรุท


คุณครูอึ่ง เป็นละครคณะเดียวกับหม่อมครูนุ่ม ชาติสกุลของท่านไม่ปรากฏ ต่อมาท่านใช้นามสกุล กษิตเสน ( จากคำบอกเล่าของคุณครูเฉลย ศุขะวณิช ) ท่านมีบุตรชาย-หญิง คือ ชาย ชื่อ ปริก หญิง ชื่อ แส นายปริกมีฝีมือทางตีขิมได้เคยเป็นครูเข้าไปถวายการสอนเจ้านายหลายพระองค์

คุณครูอึ่งมีความเชี่ยวชาญในกระบวนลีลาท่ารำตัวพระทุกประเภท ได้เป็นครูให้กับละครคณะต่างๆ อาทิ คณะละครวังสวนกุหลาบ ละครหลวงในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ท่านสิ้นชีวิตเมื่อใดไม่ปรากฏ แต่สันนิษฐานว่าสิ้นชีวิตหลังหม่อมครูนุ่ม เพราะเหตุว่าเมื่อคุณครูลมุล ยมะคุปต์ เข้ามาเป็นครูในโรงเรียนศิลปากรนาฏดุริยางค์ เมื่อก่อตั้งครั้งแรกในปี พ.ศ. 2477 นั้น คุณครูลมุลท่านเล่าว่าคุณครูอึ่งของท่านยังมีชีวิตอยู่ ท่านติดขัดในการสอนนาฏศิลป์บทตอนใดท่านยังไปเรียนถามคุณครูอึ่ง

ผลงานการถ่ายทอดท่ารำสำคัญ ได้แก่ กระบวนท่ารำตัวพระ อาทิ

กระบวนท่ารำที่กล่าวนี้เป็นเพียงบางส่วนเท่านั้น คุณครูอึ่งได้ถ่ายทอดกลวิธีและหน้าพาทย์สำคัญ ให้กับศิษย์ของท่านทั่วไป โดยเฉพาะคุณครูลมุล ยมะคุปต์ ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์วิทยาลัย นาฏศิลปกรมศิลปากร ซึ่งเป็นครูละครรุ่นแรกที่ได้วางรากฐานวิชานาฏศิลป์ ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งโรงเรียน ศิลปากรนาฏดุริยางค์ เมื่อปี พ.ศ. 2477 และเป็นผู้ที่สร้างชื่อเสียงให้กับกรมศิลปากร กล่าวได้ว่าศิษย์ของครูอึ่งผู้นี้ได้รับการถ่ายทอดวิชาการของท่านไว้อย่างครบถ้วน

ตำนานบทละครเรื่อง อุณรุท
การสืบทอดท่ารำ
องค์ประกอบการแสดงชุดศุภลักษณ์อุ้มสม
อุปกรณ์การแสดง

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา สรรพคุณ : แก้โง่คำแนะนำ : ควรเก็บไว้ใน Favorite หรือ ตั้งเป็นหน้าแรก | วัตถุประสงค์ |นโยบายความเป็นส่วนตัว | ติดต่อเว็บมาสเตอร์ : baanjomyut@yahoo.com : facebook