บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]

[ ปิด ] ⇛ หน้าบ้าน ⇛ ห้องสมุด ⇛ ห้องร้อยบุปผา ⇛ ห้องนิจนิรันดร์ ⇛ หอพระไตร ⇛ สะพายเป้ แบกกล้อง ท่องโลก ⇛ ชุมนุมจอมยุทธ ⇛ e-book ⇛ สมุดเยี่ยม

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

วิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา >>

การทำงานของระบบประสาท

การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ

การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติประกอบด้วย 2 ระบบย่อยที่มีลักษณะการทำงานต่างกัน คือ

  1. ระบบประสาทซิมพาเทติก (Sympathetic nervous system)
  2. ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (Parasympathetic nervous system)

ระบบประสาทอัตโนมัติ เป็นระบบประสาทที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมกล้ามเนื้อเรียบของอวัยวะภายใน กล้ามเนื้อหัวใจ รวมทั้งต่อมต่าง ๆ การทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติกกับระบบประสาทพาราซิมพาเทติกจะควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในให้ทำงานตรงกันข้าม เช่น การทำงานของกระเพาะปัสสาวะจะคลายตัว ถ้าระบบประสาทซิมพาเทติกไปกระตุ้น แต่กระเพาะปัสสาวะจะบีบตัว และขับปัสสาวะ หากระบบประสาทพาราซิมพาเทติกไปกระตุ้น หรือหัวใจจะเต้นแรงและเร็วขึ้น ถ้าเป็นการกระตุ้นของระบบประสาทซิมพาเทติก แต่หัวใจจะเต้นช้า และเบาลงถ้าถูกกระตุ้นทางระบบประสาทพาราซิมพาเทติก

โดยทั่วไประบบประสาทพาราซิมพาเทติก จะช่วยเพิ่มการทำงานของอวัยวะ เพื่อให้ได้พลังงานและเก็บรักษาพลังงานไว้ เช่น กระตุ้นการย่อยอาหาร และลดการทำงานของหัวใจ แต่ระบบประสาทซิมพาเทติกจะเพิ่มการใช้พลังงานและเพื่อทำให้ร่างกายตื่นตัว โดยเร่งการทำงานของหัวใจ เพิ่มอัตราเมแทบอลิซึมและการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ

การทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก และระบบประสาทพาราซิมพาเทติกนี้ นอกจากจะอยู่นอกอำนาจจิตแล้ว ยังบังคับอวัยวะต่าง ๆ ให้ทำงานเป็นปกติ และต่อเนื่องตลอดเวลา จนอาจเรียกได้ว่า เป็นระบบประสาทอัตโนมัติ(Autonomic nervous system)

ทั้งระบบประสาทอัตโนมัติ และระบบประสาทโซมาติกมีความสัมพันธ์กันในการทำงาน เช่น การตอบสนองต่ออุณหภูมิของร่างกายที่ลดลง โดยไฮโพทาลามัสจะส่งสัญญาณไปยังระบบประสาทอัตโนมัติ เพื่อไปทำให้หลอดเลือดที่ผิวหนังหดตัว ป้องกันการสูญเสียความร้อน ขณะเดียวกันจะส่งสัญญาณไปยังระบบประสาทโซมาติกเพื่อทำให้กล้ามเนื้อสั่น

อวัยวะบางอย่างจะถูกควบคุมการทำงาน โดยระบบประสาทซิมพาเทติกเพียงอย่างเดียว ได้แก่ ตับและต่อมหมวกไต สำหรับอวัยวะบางอย่างถูกควบคุมด้วยระบบประสาทพาราซิมพาเทติกเพียงอย่างเดียว ได้แก่ถุงน้ำดี


รูปเปรียบเทียบระบบประสาทโซมาติกและระบบประสาทอัตโนมัติ

ตารางเปรียบเทียบการทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก
กับระบบประสาทพาราซิมพาเทติก


ระบบประสาทซิมพาเทติก เมื่อออกจากไขสันแล้วรวมอยู่กับรากล่างของประสาทไขสันหลัง แล้วจึงแยกออกมาเป็นปมประสาท และเส้นประสาทต่างหาก เซลล์ประสาทในปมส่วนใหญ่จะส่งใยประสาทตรงไปยังอวัยวะภายในต่าง ๆ


รูประบบประสาทซิมพาเทติก (thoracolumbar)
ใยประสาทจะออกจากไขสันหลัง ทั้งสองด้าน ภาพซ้ายมือ

ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก มีศูนย์ควบคุมอยู่ในสมองส่วนกลางและเมดัลลาออบลองกาตา เส้นประสาทก่อนไซแนปส์จะออกไปกับเส้นประสาทสมองคู่ที่ 3, 7, 9 และ 10 กับส่วนไขสันหลังบริเวณกระเบนเหน็บ ข้อที่ 2, 3, 4 ก็มีเส้นประสาทก่อนไซแนปส์ออกไปด้วย


รูประบบประสาทพาราซิมพาเทติก


 


รูป แผนภาพแสดงตำแหน่งของระบบประสาทซิมพาเทติก
และระบบประสาทพาราซิมพาเทติก

สำหรับด้านซ้ายมือ คือ ด้านระบบประสาทซิมพาเทติกนั้นปมที่อยู่ติดกับไขสันหลัง คือ ปมประสาทอัตโนมัติ หรือปมประสาทซิมพาเทติกส่วนปมใหญ่ถัดเข้าไปข้างในอีก 3 ปมนั้น เป็นปมในช่องท้อง (collateral ganglion) เส้นประสาทก่อนไซแนปส์ของระบบประสาทซิมพาเทติก อาจมีการไซแนปส์กับเส้นประสาทหลังไซแนปส์ที่ปมประสาทอัตโนมัติ หรือปมในช่องท้อง เส้นประสาทซิมพาเทติกออกมาจากสมองส่วนกลาง และเมดัลลาออบลองกาตา และส่วนของไขสันหลัง ช่วงกระเบนเหน็บ

 

การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ เป็นการทำงานแบบแอนตาโกนีซึม คือ ระบบประสาทซิมพาเทติก เป็นระบบที่กระตุ้นการทำงาน ส่วนระบบประสาทพาราซิมพาเทติก เป็นระบบยับยั้งการทำงาน ยกเว้นบางอวัยวะ เช่นกระเพาะและลำไส้ ในระบบประสาทซิมพาเทติกเป็นการยับยั้ง ส่วนระบบประสาทพาราซิมพาเทติกควบคุม ได้แก่ ต่อมเหงื่อและอะดรีนัลเมดัลลา

ตารางเปรียบเทียบระบบประสาทซิมพาเทติกกับระบบประสาทพาราซิมพาเทติก



รูป แสดงทางเดินของระบบประสาทซิมพาเทติก และพาราซิมพาเทติกที่ออกจากไขสันหลัง ต่างระดับกัน สังเกตว่าไซแนปส์ของระบบพาราซิมพาเทติกอยู่ใกล้หน่วยปฏิบัติงาน และ ปล่อยสารสื่อประสาทคือแอซิติลโคลีน ในขณะที่ซิมพาเทติกปล่อยนอร์เอพิเนฟริน

อวัยวะภายในชนิดต่าง ๆ หรือผิวหนังล้วนเป็นหน่วยรับความรู้สึกของระบบประสาท อัตโนมัติ เมื่อเซลล์ประสาทรับความรู้สึกรับกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกแล้วจะส่งกระแสประสาทผ่านรากบนของเส้นประสาทไขสันหลังเข้าสู่ไขสันหลัง จากไขสันหลังมีเซลล์ประสาทก่อนไซแนปส์นำกระแสประสาทออกจากไขสันหลังไปยังปมประสาทซิมพาเทติก หรือพาราซิมพาเทติก ต่อจากนั้นมีเซลล์ประสาทนำคำสั่งอีกเซลล์ คือ เซลล์ประสาทหลังไซแนปส์ ส่งกระแสประสาทไปยังอวัยวะภายใน (ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อเรียบ) หรือกล้ามเนื้อเรียบที่ผิวหนังจึงเห็นได้ว่า วงจรประสาทของระบบประสาทอัตโนมัติ ประกอบด้วย 5 หน่วย เหมือนกับระบบประสาทโซมาติก เพียงแต่ระบบประสาทอัตโนมัติมีเซลล์ประสาทนำคำสั่ง 2 เซลล์ แต่ไม่มีเซลล์ประสาทประสานงาน

วงจรการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติต่างกันกับการทำงานของระบบโซมาติกที่ระบบประสาทอัตโนมัติ ประกอบด้วย หน่วยรับความรู้สึก เซลล์ประสาทรับความรู้สึก เซลล์ประสาทสั่งการหรือนำคำสั่ง และหน่วยปฏิบัติงานการนำกระแสประสาทเป็นวงจรรีเฟล็กซ์แอกชันเช่นเดียวกับระบบประสาทโซมาติก แตกต่างกันที่ระบบประสาทอัตโนมัติมีเซลล์ประสาทสั่งการ 2 เซลล์เสมอ คือ

ตารางเปรียบเทียบการทำงานของระบบประสาทโซมาติก (SNS)
กับระบบประสาทอัตโนมัติ (ANS)

ระบบประสาทโซมาติก (Somatic nervous system หรือ SNS)
ระบบประสาทอัตโนมัติ (Autonomic nervous system)
การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

บ้านจอมยุทธ [เมนูหลัก]


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา สรรพคุณ : แก้โง่คำแนะนำ : ควรเก็บไว้ใน Favorite หรือ ตั้งเป็นหน้าแรก | วัตถุประสงค์ |นโยบายความเป็นส่วนตัว | ติดต่อเว็บมาสเตอร์ : baanjomyut@yahoo.com : facebook