หลักสูตรพุทธศาสนา (ระดับมัธยมต้น-ปลาย)

บทที่ ๑ หลักพุทธศาสนาโดยสรุป
บทที่ ๒ หลักพื้นฐานพุทธศาสนา
บทที่ ๓ พุทธธรรม
บทที่ ๔ คุณธรรมประจำใจ
บทที่ ๕ พุทธประวัติ
บทที่ ๖ ประวัติพุทธสาวก
บทที่ ๗ หน้าที่ชาวพุทธ
บทที่ ๘ การฝึกสมาธิ
บทที่ ๙ การพัฒนาปัญญา
บทที่ ๑๐ พระสงฆ์
บทที่ ๑๑ ชาวพุทธ และศาสนพิธี
บทที่ ๑๒ ภาษาบาลีและพุทธภาษิต
บทที่ ๑๓ ศาสนาโลก
บทที่ ๑๔ ธรรมประยุกติ
บทที่ ๑๕ ปรมัตถธรรม

บทที่ ๑๒ ภาษาบาลีและพุทธภาษิต

ภาษาบาลี
หลักการอ่านภาษาบาลีมีดังนี้
๑. พยัญชนะตัวใดโดๆ ไม่มีสระกำกับอยู่ ให้อ่านออกเสียงสระ อะ (ภาษาบาลีไม่มีสระ อะ) เช่น น = นะ
๒. พินธุ ( . ) ที่อยู่ใต้พยัญชนะใด พยัญชนะตัวนั้นจะเป็นตัวสะกดของตัวหน้า เช่น สนฺ = สัน
๓. นฤคหิต ( ํ ) ใช้แทนตัวสะกดแม่กง (ง) เช่น ต ํ = ตัง , ติ ํ = ติง
เช่น นตฺ ถิ สนฺติ ปรมํ สุขํ อ่านว่า นัตถิ สันติ ปะระมัง สุขัง.

พุทธภาษิต

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ. - ตนแล เป็นที่พึ่งของตน.

อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา.- ผู้ประพฤติดี ย่อมฝึกตน.

อตฺตนา โจทยตฺตานํ. - จงเตือนตนด้วยตนเอง.

กมฺมุนา วตฺตตี โลโก. - สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม.

อกตํ ทุกฺกฏํ เสยฺโย. - ความชั่ว ไม่ทำเสียเลยดีกว่า.

นตฺถิ โลเก รโห นาเส ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต. -ชื่อว่าที่ลับของผู้ทำบาปกรรม ไม่มีในโลก.

กตญฺจ สุกตํ เสยฺโย. - ความดี ทำนั่นแล ดีกว่า.

น หิ สาธุ โกโธ. -ความโกรธไม่ดีเลย.

โกธํ ฆตฺวา น โสจติ.-ฆ่าความโกรธได้ อยู่เป็นสุข.

ขนฺติ หิตสุขาวหา.-ความอดทน นำมาซึ่ประโยชน์สุข.

จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ. - การฝึกจิตเป็นความดี. ชยํ เวรํ ปสวติ. -ผู้นะย่อมก่อเวร.

ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต.-ผู้แพ้ ย่อมอยู่เป็นทุกข์.

ททมาโน ปิโย โหติ. -ผู้ให้ ย่อมเป็นที่รัก.

ธมฺมจารี สุขํ เสติ.-ผู้ประพฤติธรรม อยู่เป็นสุข.

โลโก ปตฺถมฺ ภิกา เมตฺตา.-เมตตาเป็นเครื่องค้ำจุนโลก.

สุโข ปญฺญา ปฏิลาโภ.-ความได้ปัญญา ให้เกิดสุข.

ปญฺญาว ธเนน เสยฺโย.-ปัญญาเทียวประเสริฐกว่าทรัพย์.

สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.-การสั่งสมบุญ นำสุขมาให้.

ทุกฺโข ปาปสฺส อุจฺจโย.-ความสั่งสมบาป นำทุกข์มาให้.

สุวิชาโน ภวํ โหติ.-ผู้รู้ดี เป็นผู้เจริญ.

ทุวิชาโน ปราภโว.-ผู้รู้ชั่ว เป็นผู้เสื่อม.

มาตา มิตฺตํ สเก ฆเร.-มารดาเป็นมิตรในเรือนของตน.

น หิ มุญฺเจยฺย ปาปิกํ.-ไม่ควรเปล่งวาจาชั่วเลย.

วาจํ มุญฺเจยฺย กลฺยาณิ.-ควรเปล่งวาจางาม.

วิริเยน ทุกฺขมจฺเจติ.-คนล่วงทุกข์ได้เพราะความเพียร.

อเวเรน จ สมฺมนฺติ.-เวรย่อมระงับด้วยไม่มีเวร.

น สงฺคโม ปาปเชเนน เสยฺโย. -สมาคมกับคนชั่ว ไม่ดีเลย.

นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี.-ผู้คบคนเลว ย่อมเลวลง.

สติมา สุขเมธติ. -คนมีสติ ย่อมรับความสุข.

สีลํ โลเก อนุตฺตรํ.-ศีลเป็นเยี่ยมในโลก.

อสาธุ สาธุนา ชิเน.-พึงชนะคนไม่ดีด้วยความดี.