ฉักกะคารวะ ๖ อย่าง
ความเอื้อเฟื้อ ในพระพุทธเจ้า ๑
ในพระธรรม ๑ ในพระสงฆ์ ๑
ในความศึกษา ๑ ในความไม่ประมาท ๑
ในปฏิสันถาร คือต้อนรับปราศรัย ๑
ภิกษุควรทำคารวะ ๖ ประการนี้
สาราณิยธรรม ๖
อย่าง
ธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึง
เรียกสาราณิยธรรม มี ๖ อย่าง คือ
๑.
เข้าไปตั้งกายกรรมประกอบด้วยเมตตา
ในเพื่อนภิกษุสามเณรทั้งต่อหน้าและลับหลัง
คือ
ช่วยขวนขวายกิจธุระของเพื่อนกันด้วยกาย
มีพยาบาลภิกษุไข้เป็นต้น
ด้วยจิตเมตตา
๒.
เข้าไปตั้งวจีกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนภิกษุสามเณรทั้งต่อหน้าและลับหลัง
คือ
ช่วยขวนขวายในกิจธุระของเพื่อนกันด้วยวาจา
เข่นกล่าวคำสั่งสอนเป็นต้น
ด้วยจิตเมตตา
๓.
เข้าไปตั้งมโนกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนภิกษุสามเณรทั้งต่อหน้าและลับหลัง
คือคิดแต่สิ่งที่เป็นประโยชน์แก่เพื่อนกัน
๔.
แบ่งปันลาภที่ตนได้มาแล้วโดยชอบธรรมให้แก่เพื่อนภิกษุสามเณร
ไม่หวงไว้บริโภคจำเพาะผู้เดียว
๕.
รักษาศีลบริสุทธิ์เสมอกันกับเพื่อนภิกษุสามเณรอื่นๆ
ไม่ทำตนให้เป็นที่รังเกียจของผู้อื่น
๖.
มีความเห็นร่วมกันกับภิกษุสามเณรอื่นๆ
ไม่วิวาทกับใครๆ
เพราะมีความเห็นผิดกัน
ธรรม ๖ อย่างนี้
ทำผู้ประพฤติให้เป็นที่รักที่เคารพของผู้อื่น
เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กันและกัน
เป็นไปเพื่อความไม่วิวาทกันและกัน
เป็นไปเพื่อความพร้อมเพรียงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
อายตนะภายใน ๖
ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ อินทรีย์ ๖
ก็เรียก อายตนะภายนอก ๖
รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ คือ
อารมณ์ที่มาถูกต้องกาย ธรรม
คืออารมณ์เกิดกับใจ อารมณ์ ๖
ก็เรียก
วิญญาณ ๖
อาศัยรูปกระทบตา
เกิดความรู้ขึ้น เรียก
จักขุวิญญาณ
อาศัยเสียงกระทบหู
เกิดความรู้ขึ้น เรียก โสตวิญญาณ
อาศัยกลิ่นกระทบจมูก
เกิดความรู้ขึ้น เรียก ฆานวิญญาณ
อาศัยรสกระทบลิ้น
เกิดความรู้ขึ้น เรียก
ชิวหาวิญญาณ
อาศัยโผฏฐัพพะกระทบกาย
เกิดความรู้ขึ้น เรียก กายวิญญาณ
อาศัยธรรมเกิดกับใจ
เกิดความรู้ขึ้น เรียก มโนวิญญาณ
สัมผัส ๖
อายตนะภายในมีตาเป็นต้น
อายตนะภายนอกมีรูปเป็นต้น
วิญญาณมีจักขุวิญญาณเป็นต้น
กระทบกันเรียกสัมผัส
มีชื่อตามอายตนะภายใน เป็น ๖ คือ
จักขุ โสต ฆาน ชิวหา กาย
มโน
เวทนา ๖
สัมผัสนั้นเป็นปัจจัยให้เกิดเวทนา
เป็นสุขบ้างทุกข์บ้าง
ไม่ทุกข์ไม่สุขบ้าง
มีชื่อตามอายตนะภายในเป็น ๖ คือ
จักขุ โสต ฆาน ชิวหา กาย มโน
ธาตุ ๖
๑. ปฐวีธาตุ คือ ธาตุดิน
๒. อาโปธาตุ คือ ธาตุน้ำ
๓. เตโชธาตุ คือ ธาตุไฟ
๔. วาโยธาตุ คือ ธาตุลม
๕. อากาสธาตุ คือ
ช่องว่างมีในกาย
๖. วิญญาณธาตุ คือ
ความรู้อะไรก็ได้