เล่มที่ ๕ ชื่อมหาวัคค์
(เป็นวินัยปิฎก)
ได้กล่าวแล้วว่า มหาวัคค์ มี ๒
เล่ม คือเล่ม ๔ กับเล่ม ๕, ในเล่ม ๔
ที่ย่อจบมาแล้วมี ๔ หมวด หรือ ๔
ขันธกะ แต่ในเล่ม ๕ มี ๖ หมวด หรือ
๖ ขันธกะ (รวมทั้งสิ้น ในมหาวัคค์
จึงมี ๑๐ ขันธกะ) ดังนี้
๑. จัมมขันธกะ (หมวดว่าด้วยหนัง)
ในหมวดนี้เล่าประวัติของพระโสณโกฬิวิสะ
บุตรเศรษฐี
ผู้ออกบวชแล้วบำเพ็ญเพียรจนเท้าแตก.
ทรงอนุญาตให้ใช้รองเท้าหญ้าชั้นเดียว
ห้ามใช้รองเท้าสีต่าง ๆ
และห้ามใช้รองเท้าหนังสัตว์ที่ไม่ควรต่าง
ๆ
ทรงแสดงเรื่องมารยาทในการใช้รองเท้าว่าอย่างไรเป็นเสียความเคารพ
อย่างไรไม่เสีย.
ทรงห้ามรองเท้าไม้
ห้ามใช้ยานที่ไม่สมควร
ห้ามใช้ที่นั่งที่นอนอันสูงใหญ่.
ห้ามใช้หนังแผ่นใหญ่.
เรื่องพระโสณกุฏิกัณณะผู้อยู่ในแคว้นอวันตี.
และกำหนดเขตชนทบทภาคกลางและชนบทชายแดน
๒. เภสัชชขันธกะ
(หมวดว่าด้วยยารักษาโรค)
กล่าวถึงยาต่างชนิด
เล่าเรื่องพระเวลัฏฐสีสะ,
พระปิลินทวัจฉะ,
ทรงอนุญาตการผ่าตัด, ทรงอนุญาตยา
๔ ชนิดและยาสมอดองด้วยน้ำมูตร,
ทรงอนุญาต คนทำงานวัด,
อนุญาตเภสัช ๕,
เล่าเรื่องพระกังขาเรวตะ,
พระผู้มีพระภาคทรงประชวรโรคลมในท้อง,
ห้ามเก็บอาหารและหุงต้มในที่อยู่.
เรื่องเนื้อที่ไม่สมควรฉัน,
การเสด็จสู่ปาฏลิคาม,
เรื่องนางอัมพปาลี,
เรื่องน้ำดื่ม ๘
อย่างและเรื่องกาลิก ๔
๓. กฐินขันธกะ (หมวดว่าด้วยกฐิน)
กล่วถึงต้นเหตุทรงอนุญาตกฐิน
อานิสงส์ ๕ เมื่อได้กราล๑กฐิน,
กฐินไม่เป็นอันกราล, ข้อกำหนด ๘
อย่างในการเดาะกฐิน
(รื้อไม้สะดึง),
ความกังวลและไม่กังวลเกี่ยวกับกฐิน
๔. จีวรขันธกะ (หมวดว่าด้วยจีวร)
กล่าวถึงเรื่องราวต่าง ๆ
ตั้งแต่ทรงอนุญาตให้รับจีวรได้
ตลอดจนผ้าที่จะใช้หลายชนิด
กับทั้งผ้าที่เกิดขึ้นโดยผู้ถวายตั้งเงื่อนไขไว้ต่าง
ๆ
๕. จัมเปยยขันธกะ
(ว่าด้วยเหตุการณ์ในกรุงจัมปา)
ว่าด้วยการทำกรรมของสงฆ์ต่างชนิด
ส่วนใหญ่เป็นเรื่องลงโทษ เช่น
อุกเขปนียกรรม (การยกขึ้นจากหมู่)
เป็นต้น
๖. โกสัมพิขันธกะ
(ว่าด้วยเหตุการณ์ในกรุงโกสัมพี)
ส่วนใหญ่กล่าวถึงเรื่องสงฆ์แตกสามัคคีกัน
แล้วทรงแสดงวิธีปรองดองของสงฆ์ในทางพระวินัย.
๑. กราล
คือลาดผ้าลงกับไม้สดึง : กฐิน
เป็นชื่อของไม้สดึง
คือไม้แบบสำหรับตัดจีวร |
