เทคโนโลยี นวัตกรรม สิ่งประดิษฐ์ วิศวกรรม เกษตรศาสตร์ >>

ฝนหลวง

» พระราชกรณียกิจที่เกี่ยวข้องกับฝนหลวง

» กลยุทธการพัฒนาโครงการพระราชดำริฝนหลวง

» ตำราฝนหลวงพระราชทาน

» ความเป็นมาของโครงการพระราชดำริฝนหลวง

» บทบาทและหน้าที่

» สารฝนหลวง

» การทำฝนจากเมฆอุ่น

» การทำฝนจากเมฆเย็น

» คำถามที่หลายคนสนใจ

โครงการฝนหลวงเกิดได้อย่างไร

"ฝนหลวง" เป็นหนึ่งในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงตระหนักถึงความทุกข์ยากของราษฎร โดยเฉพาะเกษตรกรที่ประสบภาวะแห้งแล้งขาดแคลนน้ำอันเนื่องมาจากความผันแปรของฤดูกาล จึงได้มีพระราชดำริที่จะทำฝนเทียมขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2498

ทำฝนได้จริงหรือไม่

การทำฝนเทียมนั้น สามารถทำให้เกิดฝนได้จริง เป็นที่ประจักษ์ ทั้งนี้สำนักฝนหลวงและการบินเกษตรได้ดำเนินโครงการวิจัยทรัพยากรบรรยากาศประยุต์ ระหว่างปี พ.ศ.2531-2537 และ พ.ศ.-2538-2542 จากโครงการนี้พบว่าการวิเคราห์ผลการปฏิบัติการทดลองทำฝนจาดเมฆเย็นซึ่งมีอุณภูมิที่ฐานสูงกว่า 16 องศาเซลเซียส สามารถเพิ่มปริมาณน้ำฝนได้สูงกว่าธรรมชาติถึง 125 % โดยเพิ่มพื้นที่การตกของฝนได้ 71% และทำให้ฝนตกยาวนานขึ้น 33 %

ขั้นตอนการทำฝนหลวง

ในการทำฝนหลวงปัจจุบัน มีกรรมวิธีในการทำฝน 2 กรรมวิธีคือ

1. การทำฝนจากเมฆอุ่น
2. การทำฝนจากเมฆเย็น

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงประดิษฐ์ภาพ ตำราฝนหลวง ด้วยคอมพิวเตอร์ แสดงขั้นตอนและกรรมวิธีการดัดแปรสภาพอากาศให้เกิดฝน ให้กับนักวิชาการฝนหลวง

สภาพอากาศเช่นไรที่เหมาะกับการทำฝน

ในการทำฝนหลวงนั้น จะต้องมีการศึกษาสภาพข้อมูลอากาศ อุณหภูมิและความชื้นของบรรยากาศแต่ละระดับจะถูกนำมาคำนวณและวิเคราะห์ตามทฤษฎีทางอุตุนิยมวิทยา เพื่อหาสาเหตุที่ขัดขวางการก่อตัวของเมฆ เช่นปริมาณความชื้นต่ำเกินไป หรือบรรยากาศเกิดสภาวสมดุล (Stable) หรือเกิดชั้นของอุณหภูมิย้อนกลับ (Inversion) ขึ้นเป็นต้น นอกจากนี้ยังต้องทราบถึงระดับความชื้นอิ่มตัว ระดับเมฆฝนเริ่มก่อตัว หรือระดับฐานเมฆฝน หรือระดับที่หยุดยั้งการเจริญเติบโตของยอดเมฆ ข้อมูลอื่นๆ ที่จะต้องนำมาประกอบได้แก่ สภาพภูมิประเทศ ลักษณะเมฆ ข้อมูลแผนที่อากาศ

ฝนหลวงมีการเลือกพื้นที่ในการทำงานอย่างไร

ในการกำหนดพื้นที่ทำงานนั้นทิศทางและความเร็วลมจะเป็นตัวกำหนดบริเวณหรือแนวพิกัดที่จะโปรยสารเคมี (ซึ่งจะต้องเป็นต้นลมที่พัดเข้าหาพื้นที่เป้าหมาย)เพื่อที่ฝนจะได้ตกลงสู่พื้นที่เป้าหมายได้อย่างถูกต้อง

ใช้สารเคมีใดทำฝน มีอันตรายหรือไม่ และมีผลกระทบกับธรรมชาติอย่างไร

สารเคมีที่ใช้ในการทำฝนเมฆอุ่นนั้น ปัจจุบันมีทั้งหมด 8 ชนิด ซึ่งอาจใช้ได้ในลักษณะเป็นลงละเอียด และเป็นแบบสารละลาย คุณสมบัติของสารเคมีที่ใช้ในส่วนใหญ่จะเป็นสารที่สามารถดูดซับความชื้นได้ดี และทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของอุณภูมิเมื่อสัมผัสกับน้ำหรือความชื้นในอากาศ ซึ่งเมื่อหมดปฏิกริยาแล้วยังทำหน้าที่เป็นแกนกลั่นตัวของเม็ดน้ำในอากาศ ผลของการกลั่นตัวนี้จะคายความร้อนแฝงทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางไดนามิคส์ของมวลอากาศและเมฆอีกด้วย

สารเคมีที่โปรยเพื่อใช้ในการทำฝนหลวงนั้น จะเจือจางในบรรยากาศ และมีปริมาณน้อยมากเมื่อเทียบกับปริมาณฝน ดังนั้นน้ำฝนที่เกิดจากฝนหลวงนั้นจึงมีความบริสุทธิ์ไม่ต่างจากฝนธรรมชาติ และไม่เป็นอันตรายต่อสภาพแวดล้อมอย่างแน่นอน

ใช้เวลานานเท่าใดจึงจะทำให้ฝนตกได้

ระยะเวลาที่ใช้ในการทำฝนนั้นขึ้นอยู่กับสภาพอากาศว่ามีความเหมาะสมเพียงใด ซึ่งโดยปกติเมื่อเริ่มปฏิบัติการตั้งแต่ขั้นตอนแรก "ก่อกวน" ซึ่งจะเริ่มในตอนเช้าเพื่อเป็นการก่อเมฆ และเมื่อเมฆก่อตัวจึงปฏิบัติการขั้นตอนต่อไปคือ"เลี้ยงให้อ้วน" และ "โจมตี" ซึ่งโดยปติแล้วจะเริ่มปฏิบัติการและก่อให้เกิดฝนตกได้ในตอนบ่าย

ฝนหลวงขึ้นอยู่กับหน่วยงานใด

ถ้าเกิดสภาพแห้งแล้งจะสามารถติดต่อขอฝนได้ที่ใด หน่วยงานที่รับผิดชอบ โครงการพระราชดำริฝนหลวง คือ สำนักฝนหลวงและการบินเกษตร สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ การติดต่อขอฝนนั้นสามารถติดต่อได้ที่สำนักฝนหลวงและการบินเกษตร หรือหน่วยปฏิบัติการฝนหลวงในจังหวัดต่างๆ โดยตรง

การขอฝนหลวงต้องทำอย่างไร

การกรอกแบบฟอร์มขอสนับสนุนการทำฝนหลวงจากทางเว็บไซต์ เข้าไปที่หน้าแรกของเว็บฝนหลวงแล้วคลิกที่ "ขอสนับสนุนการทำฝนหลวง" 

การติดต่อโดยตรง

การออกปฏิบัติการช่วยเหลือแต่ละครั้ง จะดำเนินการเมื่อได้รับการร้องเรียนจากกลุ่มเกษตรกร , สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร , ผู้ว่าราชการจังหวัด หรือประสานงานโดยตรงกับคณะปฏิบัติการฝนหลวง

หลักเกณฑ์การพิจารณา

1. จำนวนพื้นที่พืชผลทางเกษตรกรรม จะต้องไม่น้อยกว่า 200,000 ไร่
2. ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบเสียหายต่อพืชผลเกษตรกรรมในพื้นที่ใกล้เคียงที่ไม่ต้องการน้ำ