ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ บุคคลสำคัญ ประเทศและทวีป >>

สงครามญี่ปุ่น–รัสเซีย

โดย นาวาเอก สุริยะ พรสุริยะ

ยุทธศาสตร์และการสู้รบในสงครามญี่ปุ่น – รัสเซีย

การประเมินยุทธศาสตร์ของญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นประเมินองค์ประกอบหลัก ๕ ประการ ก่อนตัดสินใจที่จะทำสงครามกับรัสเซีย

  • ประการแรกมองว่าเหตุการณ์ความไม่สงบภายในของรัสเซียจากความเคลื่อนไหวของกลุ่มปฏิวัติต่อต้านรัฐบาลส่งผลดีต่อญี่ปุ่น จึงได้ตัดสินใจส่งเจ้าหน้าที่ไปยุโรปเพื่อปฏิบัติการสนับสนุนความเคลื่อนไหวของกลุ่มเหล่านี้
  • ประการที่สอง ญี่ปุ่นประเมินว่ารัสเซียจะไม่สามารถระดมกำลังมาที่แมนจูเรียได้อย่างเต็มที่ เพราะต้องแบ่งกำลังบางส่วนไว้ในพื้นที่ยุโรป เพื่อรับมือกับตุรกี เยอรมัน และออสเตรีย กำลังรบทางบกจึงน่าจะมีกำลังใกล้เคียงกัน โดยเฉพาะญี่ปุ่นเองก็ไม่ได้ตั้งเป้าว่าจะต้องได้ชัยชนะเด็ดขาด เพียงคาดหวังให้ประเทศที่สาม ซึ่งน่าจะเป็นสหรัฐฯ เข้ามาไกล่เกลี่ย ก่อนที่การสู้รบจะยืดเยื้อจนรัสเซียระดมกำลังจากยุโรปเข้ามาเพิ่มในพื้นที่ได้
  • ประการที่สาม ด้านกำลังรบทางเรือ ญี่ปุ่นประเมินว่ามีความได้เปรียบเหนือกองเรือภาคพื้นแปซิฟิกของรัสเซีย เนื่องจากการเสริมกำลังทางเรือจากยุโรปต้องเดินทางอ้อมแหลมกู๊ดโฮปและจะมีปัญหาในการส่งกำลังบำรุง เพราะเมืองท่าส่วนใหญ่เป็นเมืองขึ้นของอังกฤษที่เป็นพันธมิตรกับญี่ปุ่น นอกจากนั้นกำลังทางเรือในแปซิฟิกเองยังแบ่งเป็น ๒ พื้นที่ คือ ที่ปอร์ตอาเธอร์ และวลาดิวอสต๊อก ญี่ปุ่นจึงน่าจะสามารถรวมกำลังและจัดการกับกำลังทางเรือของรัสเซียในแต่ละพื้นที่ได้ อันจะทำให้ญี่ปุ่นสามารถควบคุมเส้นทางคมนาคมทางทะเลที่มีความสำคัญยิ่งต่อการส่งกำลังบำรุงจากญี่ปุ่นไปยังกองทหารในแมนจูเรียได้
  • ประการที่สี่ ที่ญี่ปุ่นมองว่าเป็นความได้เปรียบ คือ ทางรถไฟสายทรานส์ไซบีเรียยังไม่เสร็จสมบูรณ์ การส่งกำลังบำรุงจากพื้นที่ยุโรปของรัสเซียมายังพื้นที่แมนจูเรียจะทำได้จำกัด ญี่ปุ่นจะต้องโจมตีทำลายกำลังของรัสเซียในแมนจูเรียให้ได้ ก่อนที่ระบบข่ายงานการส่งกำลังบำรุงของรัสเซียจะใช้งานได้อย่างเต็มที่ ในเรื่องการส่งกำลังบำรุงนี้ ฝ่ายญี่ปุ่นก็ตระหนักดีว่ามีปัญหาในทำนองเดียวกัน และมีแนวความคิดว่าจะไม่รุกคืบเข้าไปในแมนจูเรียลึกและเร็วเกินไป แม้จะเป็นฝ่ายได้เปรียบก็ตาม
  • ประการสุดท้าย เป็นความได้เปรียบทางด้านยุทธวิธี เนื่องจากกองทัพรัสเซียมีขนาดใหญ่อุ้ยอ้ายเกินกว่าที่จะทำการรบในที่ราบขนาดใหญ่มหาศาลของแมนจูเรียได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งกำลังพลก็ด้อยการฝึก และการสื่อสารก็ไม่ดี ทำให้ขาดความคล่องตัวในการดำเนินกลยุทธ์ ญี่ปุ่นจึงเชื่อว่าจะได้เปรียบจากการจัดกำลังรบให้มีขนาดย่อมลงและใช้ความคล่องตัวให้เป็นประโยชน์ พร้อมทั้งเน้นการฝึกกำลังพลให้พร้อมทำการรบในเวลากลางคืนอีกด้วย

แม้จะประเมินว่ามีความได้เปรียบต่าง ๆ ดังกล่าว ฝ่ายญี่ปุ่นเองก็ยังเห็นพ้องกันว่า คงไม่สามารถเอาชนะรัสเซียเด็ดขาดได้ เพียงแต่อาจสามารถยันเสมอหรือบรรลุความได้เปรียบเล็กน้อย จึงกำหนดเป้าหมายยุทธศาสตร์ให้มีการไกล่เกลี่ยในเงื่อนไข หกสิบ-สี่สิบ (sixty – forty reconciliation) เป้าหมายนี้จะบรรลุได้ต่อเมื่อกองทัพญี่ปุ่นมีความได้เปรียบเหนือกว่ากองทัพรัสเซียในแมนจูเรีย ซึ่งเป็นเรื่องค่อนข้างยากเพราะกำลังสำรอง รวมทั้งอาวุธและกระสุนมีจำกัด

แต่ญี่ปุ่นก็เชื่อว่าไม่เกินขีดความสามารถ เพราะความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์และความมีวินัยและมุ่งมั่นของทหารญี่ปุ่น ประการต่อมา กองเรือของญี่ปุ่นจะต้องทำลายกองเรือภาคพื้นแปซิฟิกของรัสเซีย ก่อนที่กำลังทางเรือของรัสเซียจากยุโรปจะเดินทางมาถึงพื้นที่ ประเด็นนี้ก็อยู่ในวิสัยที่จักรพรรดินาวีญี่ปุ่นจะกระทำได้ ประการที่สามญี่ปุ่นจะต้องมีแหล่งเงินทุนเพื่อรองรับค่าใช้จ่ายในการทำสงครามได้อย่างเพียงพอ การเป็นมิตรกับอังกฤษ ทำให้ญี่ปุ่นได้เครดิตจากหลายประเทศและผู้นำทางภาคเศรษฐกิจของญี่ปุ่นก็สนับสนุนการทำสงครามอย่างเต็มที่ จึงไม่น่าจะเป็นปัญหา และประการสุดท้ายญี่ปุ่นจะต้องได้รับความร่วมมือจากสหรัฐฯ ในการเข้ามาไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ในห้วงเวลาที่ญี่ปุ่นจะเป็นฝ่ายได้เปรียบ ญี่ปุ่นจึงส่งทูตพิเศษเป็นการเฉพาะไปเจรจาโน้มน้าวประธานาธิบดีสหรัฐฯและประชาคมสหรัฐฯ ให้สนับสนุนญี่ปุ่นตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ จากการประเมินเงื่อนไขและความเป็นไปได้ที่จะบรรลุตามเงื่อนไขต่างๆข้างต้น ญี่ปุ่นจึงได้กำหนดยุทธศาสตร์ในการทำสงครามกับรัสเซียเป็น “การไกล่เกลี่ยในเงื่อนไข หกสิบ-สี่สิบ“

ยุทธการและการรบที่สำคัญ
ญี่ปุ่นได้วางแผนการรบร่วมโดยกำหนดบทบาทของกำลังทางบกและกำลังทางเรืออย่างชัดเจน ส่วนแรกการปฏิบัติการทางบก แบ่งการรบเป็น ๒ ระยะ เริ่มจากการส่งกำลัง กองทัพที่ ๑ ขึ้นบก ที่อินชอนในคาบสมุทรเกาหลี แล้วเคลื่อนทัพไปยังแมนจูเรีย จากนั้นส่งกองทัพที่ ๒ และ ๓ ขึ้นบก ที่ชายฝั่งตอนใต้ของคาบสมุทรเลียวตุง โดยกองทัพที่ ๒ เคลื่อนทัพไปที่แมนจูเรีย ประสานการรบกับกองทัพที่ ๑ ส่วนกองทัพที่ ๓ จะควบคุมพื้นที่คาบสมุทรเลียวตุงและเข้ายึดปอร์ตอาเธอร์ พร้อมกันนี้ก็จะส่งกองทัพที่ ๔ ขึ้นบกที่ชายฝั่งทางตะวันอกเฉียงเหนือของอ่าวโปไห่ (Po-Hai) มุ่งหน้าไปยังเลี่ยวหยาง (Liaoyang) และประสานการรบกับกองทัพที่ ๒ (ดูแผนที่ประกอบ) ในการนี้ได้กำหนดให้กองทัพทั้งหมดพักทัพทางตอนเหนือของเลี่ยวหยางในช่วงฤดูหนาวของปี ค.ศ.๑๙๐๔ - ๑๙๐๕ จากนั้นจะเริ่มปฏิบัติการระยะที่ ๒ ในต้นฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ.๑๙๐๕ จนสิ้นสุดสงคราม โดยทั้ง ๔ กองทัพจะรวมกำลังกันเข้าทำการยุทธ์กับกำลังหลักของรัสเซียในแมนจูเรียในขั้นสุดท้าย


แผนที่แสดงแผนการทัพของกำลังทางบกของญี่ปุ่น

สำหรับการปฏิบัติการทางเรือ กองทัพเรือได้รับมอบให้ปฏิบัติ ๒ ภารกิจ คือ การทำลายกองเรือแปซิฟิกของรัสเซียที่ประกอบด้วยกองเรือที่ปอร์ตอาเธอร์กับวลาดิวอสต๊อก และควบคุมทะเลโดยรอบญี่ปุ่น กับภารกิจที่สอง คือ สนับสนุนการยกพลขึ้นบกของกำลังทางบกบนคาบสมุทรเกาหลีและเลียวตุง จึงแบ่งกำลังทางเรือเป็น ๓ ส่วน คือ กองเรือที่ ๑ ประกอบด้วย ๖ เรือประจัญบาน กับ ๑ เรือลาดตระเวนเบา มอบกิจให้จัดการกับกองเรือรัสเซียในพื้นที่ปอร์ตอาเธอร์ กองเรือที่ ๒ ประกอบด้วย ๖ เรือลาดตระเวนหนักและเรือลาดตระเวนคุ้มกันจำนวนหนึ่ง จัดการกับกำลังทางเรือรัสเซียในพื้นที่วลาดิวอสต๊อก และกองเรือที่ ๓ ประกอบด้วยเรือลาดตระเวนเบาและเรือป้องกันชายฝั่ง มีหน้าที่คุ้มครองเส้นทางเดินเรือของญี่ปุ่นและสนับสนุนการยกพลขึ้นบกของกองกำลังทางบก

อ่านต่อ >>>

สถานการณ์และลำดับเหตุการณ์ก่อนเกิดสงคราม
ยุทธศาสตร์และการสู้รบ
การยุทธ์ที่ปอร์ตอาเธอร์
การรบที่ช่องแคบสึชิมา
การยุติสงครามและบทเรียนในมุมมองญี่ปุ่น
วิเคราะห์บทเรียนในสภาวะแวดล้อมของไทย
บทสรุป
 

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุดดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามโลกครั้งที่ 1
เป็นความขัดแย้งระดับโลกที่เกิดระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตร และฝ่ายมหาอำนาจกลาง ซึ่งไม่เคยปรากฏสงครามขนาดใหญ่ที่มีทหารหรือสมรภูมิเกี่ยวข้องมากขนาดนี้มาก่อน

» ประวัติศาสตร์ชนชาติจีน
ประเทศจีนเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก คือ 1,200 ล้านคน นั่นหมายความว่า ประชากรหนึ่งในห้าของโลกเป็นประชากรจีน

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» สงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War)
สงครามระหว่างอิรัก กับ อิหร่าน หรือที่นิยมเรียกว่าสงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War) นั้นได้เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 22 กันยายน ค.ศ.1980 โดยมีสาเหตุมาจากความขัดแย้งอยู่หลายประการ

» แม่ไม้มวยไทย
การเล่นพื้นบ้านที่มีคุณลักษณะของการต่อสู้ป้องกันตัวด้วยการใช้อวัยวะในส่วนที่สามารถใช้ทำอันตรายคู่ต่อสู้ได้มาใช้งานอย่างชาญฉลาด และมีศิลปอย่างสูง

» ประวัติศาสตร์ศิลป์
วิวัฒนาการของประวัติศาสตร์ศิลป์และการออกแบบศิลปะเครื่องประดับตะวันตกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ที่ค้นพบในแต่ละช่วงสมัย และส่วนใหญ่มีแรงบันดาลใจมาจากการรู้จักธรรมชาติ

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-