ความรู้ทั่วไป สารนิเทศ การศึกษา คอมพิวเตอร์ >>

เกร็ดความรู้ จากสารานุกรมไทย

ธรรมจักร

จักร คือ ธรรม โดยความ หมายถึง การเผยแพร่ขยายของธรรม มีบทนิยามว่า "ชื่อปฐมเทศนา ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ แดนธรรม"  เป็นชื่อพระสูตร สูตรหนึ่งชื่อ ธัมมจักกัปวัตนสูตร  มีใจความสำคัญทีกำหนดได้เป็นห้าประการคือ

1. ตอนต้น  ทรงแสดงว่า ลัทธิสุดยอดสองอย่างคือ กามสุขัลลิกานุโยค การทำตนให้ติดอยู่ในกามคุณ ซึ่งเป็นของชาวบ้านคับแคบไม่ดี ไม่มีประโยชน์ อัตกิลมกานุโยค  การทำตนให้เหนื่อยเปล่า ก็ไม่ดี ไม่มีประโยชน์ ทั้งสองอย่างนี้เป็นลัทธิผิด ไม่สมควรดำเนินตาม

2. ทรงแสดงหลักที่ถูกต้องที่พอเหมาะพอควร (ทางสายกลาง หรือมัชฌิมาปฎิปทา - เพิ่มเติม) ได้แก่ อริยมรรค มีองค์แปด มีสัมมาทิฐิ ความเห็นชอบคือ ความรู้ความเห็นที่ถูกต้อง เป็นต้น ซึ่งไม่เอนเอียงเข้าหาลัทธิสุดยอดทั้งสองนั้น

3. ทรงแสดงสัจธรรม ที่พระองค์ได้ตรัสรู้ ได้แก่ อริยสัจสี่ คือ ทุกข์  ทุกขสมุทัย  เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกขนิโรธ ความดับทุกข์ ทุกขนิโรธาคามินีปฎิปทา ข้อปฎิบัติที่ทำให้ถึงความดับทุกข์

4. อริยสัจสี่ นี้คือ ธรรมจักร และเป็นธรรมจักรที่หาตัวเปรียบไม่ได้ พระองค์ไม่เคยได้ยินได้ฟังมาก่อน พระองค์ได้ดวงตาปรีชาญาณ หยั่งรู้ได้ด้วยพระองค์เอง ทรงหยั่งรู้ตามเป็นจริง กำหนดด้วยปริวัตรสาม อาการสิบสองอันบริสุทธิ์ หมดจด ทรงหลุดพ้นแล้ว ทรงได้ญาณทัศนะว่า วิมุติ คือ ความหลุดพ้นนี้ไม่กำเริบแล้ว ชาตินี้เป็นชาติที่สุดแล้ว ภพใหม่ไม่มี ไม่ค้องเกิดอีกต่อไป ทรงตรัสย้ำว่า พระองค์ได้ทรงปฎิวัติธรรมจักร ซึ่งยังไม่มีสมณพราหมณ์ เทวดา มาร พรหม ได้เคยปฏิวัติมาก่อน

5. เมื่อทรงแสดงธรรมจักรจบแล้ว พระโกณทัญญะ ได้ดวงตาเห็นธรรม ว่า "สิ่งใดสิ่งหนึ่ง มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้น ทุกสิ่งมีความดับเป็นธรรมดา ดังนั้น (ยัง กิญจิ สมุทย ธัมมัง สัพพันตัง นิโรธ ธัมมัน ติ - เพิ่มเติม)" ชื่อว่า ตั้งอยู่ในอริยภูมิเบื้องต้น

 เมื่อจบพระสูตรนี้ ข่าวการปฎิวัตินี้ก็แพร่กระจายไปตลอด หมื่นโลกธาตุ ฝ่ายพระโกญทัญญะ หยั่งทราบธรรมทั่วถึง หมดความสงสัยในธรรม โดยมิต้องเชื่อตามคำบอกเล่าแล้ว กราบทูลขอบรรพชา อุปสมบท พระพุทธองค์ทรงอนุญาตด้วย เอหิภิกขุวิธี ท่านเป็นพระสงฆ์องค์แรกในโลก พระรัตนครบสามในวันนั้นด้วย

>>> กลับหน้าหลัก สารานุกรมไทย >>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุดดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามโลกครั้งที่ 1
เป็นความขัดแย้งระดับโลกที่เกิดระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตร และฝ่ายมหาอำนาจกลาง ซึ่งไม่เคยปรากฏสงครามขนาดใหญ่ที่มีทหารหรือสมรภูมิเกี่ยวข้องมากขนาดนี้มาก่อน

» ประวัติศาสตร์ชนชาติจีน
ประเทศจีนเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก คือ 1,200 ล้านคน นั่นหมายความว่า ประชากรหนึ่งในห้าของโลกเป็นประชากรจีน

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» สงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War)
สงครามระหว่างอิรัก กับ อิหร่าน หรือที่นิยมเรียกว่าสงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War) นั้นได้เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 22 กันยายน ค.ศ.1980 โดยมีสาเหตุมาจากความขัดแย้งอยู่หลายประการ

» แม่ไม้มวยไทย
การเล่นพื้นบ้านที่มีคุณลักษณะของการต่อสู้ป้องกันตัวด้วยการใช้อวัยวะในส่วนที่สามารถใช้ทำอันตรายคู่ต่อสู้ได้มาใช้งานอย่างชาญฉลาด และมีศิลปอย่างสูง

» ประวัติศาสตร์ศิลป์
วิวัฒนาการของประวัติศาสตร์ศิลป์และการออกแบบศิลปะเครื่องประดับตะวันตกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ที่ค้นพบในแต่ละช่วงสมัย และส่วนใหญ่มีแรงบันดาลใจมาจากการรู้จักธรรมชาติ