ความรู้ทั่วไป สารนิเทศ การศึกษา คอมพิวเตอร์ >>

เกร็ดความรู้ จากสารานุกรมไทย

ลูกนิมิต

มีบทนิยามว่า "ลูกที่ทำกลม ๆ ประมาณเท่าบาตรใช้ฝังเป็นเครื่องหมายเขตอุโบสถ" คำว่า นิมิต แปลว่า เครื่องหมาย หมายถึง เขตที่กำหนดขึ้นเพื่อให้รู้ทั่วกันว่าอาณาเขต หรือแดนที่เรียกสีมาของอุโบสถนั้น  กว้าง ยาวเท่าใด จากไหนถึงไหน มีอะไรเป็นเครื่องหมาย คำว่า สีมาของอุโบสถ หมายถึง เขตหรือแดนที่สงฆ์กำหนดขึ้น เพื่อใช้เป็นที่ประชุมกระทำสังฆกรรมต่าง ๆ ร่วมกันเป็นเขตที่พระพุทธเจ้าอนุญาตให้เป็นสมานสังวาสสีมา คือ แดนที่พระภิกษุทุกรูปผู้อยู่ในสีมานี้ มีสิทธิเสมอกันในการเข้าร่วมสังฆกรรมทั้งหลาย หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า เป็นเขตความพร้อมเพรียงของสงฆ์

พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ใช้สิ่งต่อไปนี้เป็นนิมิต คือ

1. ภูเขา หมายถึง  ภูเขาสามชนิด ได้แก่ ภูเขาศิลาล้วน ภูเขาดินล้วน และภูเขาศิลาปนดิน เรียกว่า ปัพพตนิมิต

2. ศิลา หมายถึง ก้อนหิน หรือแท่งหิน  ขนาดโตเท่าหัววัวขึ้นไป แต่ไม่โตเท่าช้าง ปัจจุบันนิยมใช้ก้อนศิลา หรือแท่งศิลา นี้เป็นนิมิต และเนื่องจากนิยมทำเป็นลูกกลม ๆ จึงเรียกว่า ลูกนิมิต นิมิตชนิดนี้เรียกว่า ปาสาณนิมิต

3. ป่าไม้  หมายถึง ไม้ประเภทมีแก่น หรือมีเนื้อแน่น เรียกว่า วนนิมิต

4. ต้นไม้ หมายถึง  ต้นไม้ประเภทมีแก่น หรือมีเนื้อแน่น เพียงต้นเดียว และยังเป็นอยู่ สูงตั้งแต่ 8 นิ้ว ขึ้นไป แต่ต้องเป็นต้นไม้ที่งอกขึ้นในที่นั้น เรียก่า รุกขนิมิต

5. หนทาง  หมายถึง ทางคนเดิน หรือทางเกวียน ก็ได้ แต่ต้องเป็นทางที่ยังใช้อยู่ ยาวตั้งแต่ชั่วระยะ 1 - 3 บ้าน ขึ้นไป เรียกว่า มัคคนิมิต

6. จอมปลวก หมายถึง จอมปลวก ที่มีขนาดตั้งแต่เท่าเขาวัว และสูง 8 นิ้วขึ้นไป เรียกว่า วัมมิกนิมิต

7. แม่น้ำ หมายถึง แม่น้ำที่มีกระแสน้ำไหลอยู่อย่างน้อย เวลาสี่เดือนแห่งฤดูฝน มีความลึกประมาณพอเปียกผ้าอันตรวาสก (ผ้านุ่ง) ของภิกษุณีผู้นุ่งห่มเป็นปริมณฑล ที่เดินข้ามแม่น้ำนั้น ณ บริเวณใดบริเวรหนึ่ง เรียกว่า นทีนิมิต

8. น้ำ หมายถึง หมายถึงน้ำนิ่ง จะเป็นน้ำในบ่อ หนอง บึง หรือ สระ ก็ได้ เรียก อุทกนิมิต

นิมิตทั้งแปดชนิดนี้ ใช้เป็นเครื่องหมาย หรือหลักเขตสีมาของอุโบสถสองประเภทคือ พัทธสีมา และอัพทธสีมา พัทธสีมา แปลว่า แดนที่ผูก อพัทธสีมา แปลว่า แดนที่ไม่ได้ผูก

พัทธสีมา คือ แดนที่ทางคณะสงฆ์กำหนดขึ้นเอง บนพื้นที่ที่ทางบ้านเมืองยกให้ที่เรียกว่า วิสุงคามสีมา เพื่อใช้เป็นที่ประชุมทำสังฆกรรมต่าง ๆ ได้แก่ เขตอุโบสถของวัดต่าง ๆ ในปัจจุบัน ส่วน อพัทธสีมา คือ แดนที่ทางราชการบ้านเมืองกำหนดขึ้น เพื่อสะดวกในการปกครองท้องถิ่น คณะสงฆ์มิได้กำหนดขึ้นเอง แต่นิยมใช้ตามแนวเขตที่ทางการบ้านเมืองกำหนดไว้แล้ว

ในการผูกพัทธสีมา หรือที่เรียกกันทางพระวินัยว่า สมมติสีมา ให้เป็นพัทธสีมานั้น มีพระพุทธานุญาตให้ใช้นิมิต ตั้งแต่สามลูกขึ้นไป น้อยกว่านั้นถือเป็นสีมาวิบัติ คือ ใช้ทำสังฆกรรมไม่ได้ ในปัจจุบันนิยมใช้ลูกนิมิตเก้าลูก โดยวางไว้ทั้งแปดทิศ ส่วนลูกที่เก้าวางไว้กลางอุโบสถข้างหน้าพระประธาน นิมิตลูกที่เก้าไม่มีในพุทธบัญญัติ คณะสงฆ์กำหนดขึ้นเพื่อเป็นเครื่องหมายว่า สงฆ์ทำพิธีสวดสมมติสีมา ณ ที่ตรงนั้น

ก่อนสวดสมมติสีมา จะมีการทักลูกนิมิต โดยมอบหมายให้พระสงฆ์สี่รูป เป็นผู้ทักลูกนิมิต เมื่อเสร็จพิธีสมมติสีมา หรือที่เรียกว่า การผูกพัทธสีมา ต่อไปเป็นพิธีที่เพิ่มขึ้นภายหลัง ไม่มีในพระพุทธบัญญัติ แต่ไม่ขัดพุทธบัญญัติ จึงได้ถือปฎิบัติกันมา จนเป็นประเพณีคือ พิธีฝังลูกนิมิต

>>> กลับหน้าหลัก สารานุกรมไทย >>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุดดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามโลกครั้งที่ 1
เป็นความขัดแย้งระดับโลกที่เกิดระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตร และฝ่ายมหาอำนาจกลาง ซึ่งไม่เคยปรากฏสงครามขนาดใหญ่ที่มีทหารหรือสมรภูมิเกี่ยวข้องมากขนาดนี้มาก่อน

» ประวัติศาสตร์ชนชาติจีน
ประเทศจีนเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก คือ 1,200 ล้านคน นั่นหมายความว่า ประชากรหนึ่งในห้าของโลกเป็นประชากรจีน

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» สงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War)
สงครามระหว่างอิรัก กับ อิหร่าน หรือที่นิยมเรียกว่าสงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War) นั้นได้เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 22 กันยายน ค.ศ.1980 โดยมีสาเหตุมาจากความขัดแย้งอยู่หลายประการ

» แม่ไม้มวยไทย
การเล่นพื้นบ้านที่มีคุณลักษณะของการต่อสู้ป้องกันตัวด้วยการใช้อวัยวะในส่วนที่สามารถใช้ทำอันตรายคู่ต่อสู้ได้มาใช้งานอย่างชาญฉลาด และมีศิลปอย่างสูง

» ประวัติศาสตร์ศิลป์
วิวัฒนาการของประวัติศาสตร์ศิลป์และการออกแบบศิลปะเครื่องประดับตะวันตกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ที่ค้นพบในแต่ละช่วงสมัย และส่วนใหญ่มีแรงบันดาลใจมาจากการรู้จักธรรมชาติ

สติ๊กเกอร์ไลน์