สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

สังคมวิทยา

<<< สารบัญ >>>

สถาบันทางสังคม

ความหมายของสถาบันทางสังคม

คำว่า Institution ซึ่งแปลว่า “สถาบัน” นั้น มีความหมายจำแนกออกได้เป็น 2 นัย ได้แก่

1) แบบอย่างพฤติกรรที่มีระเบียบแบบแผนและปฏิบัติสืบต่อกันมาจนเป็นที่ ยอมรับกันทั่วไป เรียกว่า สถาบัน การกระทำบางอย่างลำพังแต่ปฏิบัติโดยไม่มีระเบียบ ไม่มีกฎเกณฑ์ที่แน่นอน แม้จะกระทำกันทั่วไปและยอมรับกันทั่วไป ก็หาเรียกว่าเป็นสถาบันไม่ เช่น การสอนให้เด็กทำอะไรจะเป็นการพูดก็ดี การรับประทานอาหารก็ดี การอ่านหนังสือก็ดี แต่การสอนดังกล่าวนี้ ไม่เฉพาะในสังคมบางแห่งเท่านั้น จึงนับว่าเป็นสถาบัน ซึ่งได้แก่ โรงเรียน การสอนการเรียนที่บ้านหรือนอกห้องเรียนที่มิได้จัดตั้งขึ้นเป็นแบบแผน เป็นทางการ ไม่เรียกว่าเป็นสถาบัน

2) องค์การที่จัดตั้งขึ้น ซึ่งอาจเป็นโรงเรียน โรงพยาบาล ทีมฟุตบอล วัด บริษัท ห้างร้าน กระทรวง ทบวง กรม สถาบันในแง่นี้ ก็คือ องค์การ นั่นเอง ซึ่งจะต้องมีการ จัดตั้งขึ้น ถ้าไม่มีการจัดตั้งเป็นองค์การขึ้นก่อน สถาบันก็เกิดขึ้นไม่ได้หรือสถาบันจะมีขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่มีองค์การรับรอง เช่น สถาบันการศึกษาจะมีไม่ได้ หากไม่มีโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัย บริษัทห้างร้านต่าง ๆ จะมีไม่ได้ หากไม่มีการประกอบธุรกิจการค้า เป็นต้น “สถาบัน” ในความหมายทางสังคมวิทยา มุ่งเน้นถึงสถาบันที่เป็นนามธรรม คือ ระเบียบหรือแนวทางปฏิบัติที่ทำกันมาจนชาชินและเป็นที่ยอมรับกันทางสังคม ลักษณะทั่วไปของสถาบันนอกจากจะเป็นดังกล่าวข้างต้นแล้ว ยังมีลักษณะเฉพาะอีก 4 ประการ คือ

1) สถาบันมีชีวิตยืนยาวไม่มีที่สิ้นสุด องค์การอาจแตกสลายได้ แต่สถาบัน อันเป็นแนวทางปฏิบัติจะมีความยั่งยืน เพราะสถาบันค่อย ๆ เจริญตัวและปลูกฝังลงในอุปนิสัย จนยากที่จะเปลี่ยนแปลงได้

2) การปฏิบัติอยู่ในวงกว้างไม่ใช่เฉพาะกลุ่มสถาบันนั้น มีอาณาเขตเป็นสากลปรากฏอยู่ทั่วไปทุกหนทุกแห่ง เช่น การศึกษา การศาสนา การเศรษฐกิจ การปกครอง ทุกสังคมจะมีสถาบันดังกล่าว

3) ดำรงอยู่และถือปฏิบัติในทุกชั้นวรรณะไม่ว่าคนยากดีมีจน คนฉลาดคนโง่ ทุกคนจะต้องปฏิบัติตนตามสถาบันนั้น ๆ เสมอเหมือนกัน จะลดหย่อนกว่ากันก็น้อย ที่สุด ระบบการทั้งหลายของสถาบันย่อมให้ผลต่อชนทุกชั้นทั่วถึงกันและทุกระยะแห่งชีวิตของมนุษย์

4) มีความสัมพันธ์กันระหว่างสถาบันต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสถาบันการศึกษา การเศรษฐกิจ การเมืองการปกครอง ตลอดจนสถาบันครอบครัวจะมีความสัมพันธ์และเกื้อกูลซึ่งกันและกันและมีผลต่อบุคคลทุกคนและส่วนรวมด้วยเสมอ

ตามความเห็นของ ดร. สนอง บุณโยทยาน กล่าวไว้ว่า สถาบันทางสังคม หมายถึง ทั้งสิ่งที่เป็นรูปธรรม สังเกตเห็นได้และที่เป็นนามธรรม มองเห็นไม่ได้ แต่เป็นสิ่งที่มีอยู่ รูปธรรม เช่น การประกอบพิธีกรรมทางศาสนา การสมรส การดำเนินในด้านการปกครองและการเมือง (การลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง การเปลี่ยนรัฐบาล และอื่น ๆ) ส่วนในด้านที่เป็นนามธรรมนั้น ก็คือ สิ่งที่เป็นบรรทัดฐานสังคมต่าง ๆ ซึ่งมนุษย์รู้อยู่แน่นอนว่ามีอยู่ แม้จะมิได้บันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษรก็ตาม สถาบันในวิชา สังคมวิทยา หมายถึง ทุกสิ่งทุกอย่างที่มีลักษณะแสดงให้เห็นว่า พฤติกรรมของมนุษย์ที่เกี่ยวกับสิ่งนั้นเป็นไปในแบบของการร่วมมือกัน โดยการร่วมมือกันอย่างถาวรและเป็นการร่วมมือภายใต้กฎเกณฑ์ใดกฎเกณฑ์หนึ่ง นอกจากนั้น การที่พฤติกรรมชุดใดชุดหนึ่งของมนุษย์ จะเป็นพฤติกรรมที่เรียกว่า สถาบันได้ พฤติกรรมนั้นจะต้องมีลักษณะ เฉพาะตัวและเปลี่ยนแปลงยาก มนุษย์ที่จะประพฤติปฏิบัติร่วมมือกันโดยมีกฎเกณฑ์และเป็นระยะเวลานานนี้ ต้องประพฤติร่วมกันโดยรู้ตัว ถึงแม้ว่าจะประพฤติปฏิบัติในสังคมที่จะเป็นสถาบันได้ต้องเป็นไปอย่างเป็นกิจลักษณะ ไม่ใช่เป็นการปฏิบัติอย่างกันเอง

ตามความเห็นของ ประสาท หลักศิลา “สถาบัน หมายถึง ระบบทางสังคม อย่างหนึ่ง หมายถึง ความสัมพันธ์ของพฤติกรรมต่าง ๆ ที่มาประกอบเป็นสถาบันนั้น ๆ และคนที่อยู่ร่วมกันในสังคมหนึ่ง ๆ ยอมปฏิบัติกันเช่นนั้น”

จากการอธิบายข้างต้น พอสรุปได้ว่า สถาบันทางสังคม หมายถึง แนวทาง การปฏิบัติอย่างมีระเบียบและระบบ ซึ่งบุคคลส่วนใหญ่ในสังคมนั้นยอมรับปฏิบัติ เพื่อประโยชน์ส่วนรวมในสังคม

อ่านต่อ  >>>>>

<<< สารบัญ >>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» ชาร์ลส์ ดาร์วิน
ผู้มีบทบาทนำให้เกิดการศึกษาค้นพบทฤษฎีวิวัฒนาการมากที่สุดดาร์วินเสนอควาามคิดเกี่ยวกับการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

» สงครามโลกครั้งที่ 1
เป็นความขัดแย้งระดับโลกที่เกิดระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตร และฝ่ายมหาอำนาจกลาง ซึ่งไม่เคยปรากฏสงครามขนาดใหญ่ที่มีทหารหรือสมรภูมิเกี่ยวข้องมากขนาดนี้มาก่อน

» ประวัติศาสตร์ชนชาติจีน
ประเทศจีนเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก คือ 1,200 ล้านคน นั่นหมายความว่า ประชากรหนึ่งในห้าของโลกเป็นประชากรจีน

» ยอดมนุษย์
เรื่องราวและชีวิตของพวกเขา บางเรื่องเป็นตำนาน เป็นเรื่องเล่า เป็นความจริง บางคนไร้ตัวตนบางคนล้มเหลว บางคนเป็นต้นแบบ เป็นอาชญากร

» รพินทรนาถฐากูร
หยุดเสียเถิดการสาธยาย การขับขานและการนั่งนับลูกประคำอะไรเหล่านี้ ท่านบูชาผู้ใดกันในมุมสลัวลาง...และเปล่าเปลี่ยวของเทวลัยที่หับบานประตูหน้าต่างมิดชิดรอบด้าน

» สงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War)
สงครามระหว่างอิรัก กับ อิหร่าน หรือที่นิยมเรียกว่าสงครามอ่าวเปอร์เซีย (Persian Gulf War) นั้นได้เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 22 กันยายน ค.ศ.1980 โดยมีสาเหตุมาจากความขัดแย้งอยู่หลายประการ

» แม่ไม้มวยไทย
การเล่นพื้นบ้านที่มีคุณลักษณะของการต่อสู้ป้องกันตัวด้วยการใช้อวัยวะในส่วนที่สามารถใช้ทำอันตรายคู่ต่อสู้ได้มาใช้งานอย่างชาญฉลาด และมีศิลปอย่างสูง

» ประวัติศาสตร์ศิลป์
วิวัฒนาการของประวัติศาสตร์ศิลป์และการออกแบบศิลปะเครื่องประดับตะวันตกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ที่ค้นพบในแต่ละช่วงสมัย และส่วนใหญ่มีแรงบันดาลใจมาจากการรู้จักธรรมชาติ