Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

วรรณกรรม สุภาษิต ข้อคิด คำคม สำนวน โวหาร งานเขียน >>

กลบทสุภาษิต

หลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก)

        คำประพันธ์ประเภทร้อยกรองซึ่งเป็นการอวดชั้นเชิงการประพันธ์ของกวีชั้นครูที่แตกฉานในการโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน ประพันธ์โดยมีกฎเกณฑ์ข้อบังคับเป็นพิเศษ เพิ่มเติมจากกฎเกณฑ์ข้อบังคับพื้นฐาน คำประพันธ์จึงมีความไพเราะงดงามและมีคุณค่าในแง่สอนใจ

นาคเคี่ยวกระหวัด

         ผู้ใหญ่สอน    ผ่อนตาม    ให้งามเงื่อน เงื่อนงาม    ความท่านเตือน    เหมือนมุ่งหมาย
หมายมุ่งตรอง    มองให้เห็น    อย่าเว้นวาย วายเว้นเช่น    เชิงหมาย    ให้ควรการ
การควร    อย่าเพ่อหวน    โกรธตอบต่อ  ต่อตอบเห็น    ชอบข้อ    จึงไขขาน
ขานไขคำ    ถามทัด    ให้ชัดชาญ  ชาญชัด    จัดวิจารณ์    ให้แจ้งใจ
ใจแจ้ง    อย่าระแวง    แคลงคิดผิด  ผิดคิดคัด    ดัดจริต    อย่าหลงไหล
ไหลหลงตาม    ความเชือน    กลับเกลื่อนไกล ไกลเกลื่อนกลับ    นับให้    ใจดาลดวง


   นาคราชแผลงฤทธิ์

             คำคารม     ลมลิ้นเล่ห์    อุบายบอก ออกบทเบื้อง    เยื้องยอก    ใจห่วงหวง
จ้วงเหตุหา    ท่าช่องชี้     นี่ไยยวง หน่วงยุดอย่าง    ต่างดวง    เมตตาใจ
ไม่ต่างจิต    คิดว่าจริง    ทุกสิ่งล้วน  ถ้วนแสนหลาก    ยากประมวล    หมดสงสัย
ไม่สอดส่อง    ดูให้ต้อง    ตามเลศนัย ไต่เล่ห์นึก    ตรึกไตร    ดูท่วงที
ดีทุกท่า    ทางมายา    มีหลายหลาก  มากเหลือล้ำ    ตามยาก    แต้มสอดสี
ตีส่วนสอง    ให้เห็นช่อง    ชอบเชิงที ชี้ชวนทาง    อย่างแต่มี    ล้วนอาการ


   บัวบานกลีบขยาย

            ไม่ควรคิด    ก็อย่าคิด    เข้าต่อล้อ ไม่ควรข้อ    ขอดเขา    ด้วยโวหาร
ไม่ควรเป็น     ก็อย่าเป็น    เหมือนเช่นพาล ไม่ควรสมาน    อย่าสมัคร    สมาคม
ไม่ควรรอ     ก็อย่าต่อ    เข้าต้านตัด ไม่ควรทัด    ทานถ้อย    อย่าทับถม
ไม่ควรชิด     อย่าสนิท    สนมชม  ไม่ควรข่ม    ก็อย่าข้อน    ให้เคืองคำ
ไม่ควรหาญ   อย่าราน    ให้ร้อนร้าว  ไม่ควรกล่าว    พึงระวัง    อย่างพลั้งถลำ
ไม่ควรเปิด    ก็อย่าเชิด    ชูเงื่อนงำ ไม่ควรทำ    ตรองท่า    พยุงจูง


   อักษรสลับล้วน 

          การก่อนกอบ    ชอบช่องเช่น    เห็นเหนห่าง จำจากจาง    หมางเมินม่าย  ฝ่ายฝ่าฝูง
ยลเยี่ยงอย่าง    พ่างพื้นเพื่อ    เจือจานจูง  สิ่งส่วนสูง    มุ่งเมียงมาด    คาดเคียงควร
เอื้อนออกอ้าง    อย่างยิ่งยาก    บากเบือนเบี่ยง พูดพอเพียง    เอียงอ่อนโอษฐ์  โหดหวงหวน
เพราะพริ้งพร้อม    กล่อมกล่าวกลืน    ชื่นชอบชวน โลมเล่ห์ล้วน    ยวนแย้มยั่ว    ทั่วถ้วนทาง
แถวถิ่นเถิน    เนินน่านน้ำ    ข้ามเขตโขด  ห้วงหาดโหด    โฉดเชื้อชัก    ขวักไขว่ขวาง
แม้ไม่มี    ที่ทัดทัน    กั้นกีดกาง แบ่งเบาบ้าง    ข้างข้อคำ    ร่ำรีรอ


   มยุราฟ้อนหาง

            ดูดูท่า    อย่าเลินเล่อ    เผลอบ่อยบ่อย คุมคุมใจ    ไว้อย่าปล่อย    ไปปร๋อปร๋อ
เหมือนเหมือนอย่าง    ทางที่เป็น    เช่นพอพอ ตรองตรองใจ    ที่ในข้อ    ให้ควรควร
เปรียบเปรียบว่า    บุตรภรรยา    คนใช้ใช้ ปล่อยปล่อยปละ    ละให้    ฮึกหวนหวน
เฉยเฉยเสีย    ไม่สั่งสอน    ข้อนชวนชวน กล้ากล้านัก    มักก่อกวน    จะแรงแรง
มีมีแต่    ต่างจะดื้อ    ถือปึ่งปึ่ง ข้อนข้อนข้าง    วางข้อขึง    ขึ้นแข็งแข็ง
คล้ายคล้ายช้าง    ห่างขอ    มักแคลงแคลง ชวนชวนชัก    มักระแวง    จงจำจำ


   ยัติภังค์

           ครูสอน    สอนก็ได้    แต่ใจภัก ภักดีต่อ    ต่อที่รัก    ทุกคำสำ
สำเหนียกกล่าว    กล่าวคิด    พินิจดำ  ดำริห์ชอบรู้   รู้จำ    สุนทรภา
ภาษิตเปรียบ   เปรียบแม้น    เหมือนหนึ่งสัง สังคีตดัด   ดัดประดัง    ทุกสิ่งสา
สามารถพร้อม   พร้อมเพราะ    เสนาะอา  อาลัยชวน   ชวนกระบือร่า    ให้ฟังบรร
บรรเลงขับ   ขับก็ป่วย    เวลาปรา ปรารภเรื่อง   เรื่องจะหา    หรือรู้ฉัน
ฉันใดเพราะ   เพราะจะเพียร    ก็ยากพรร พรรณาสอน   สอนพาลนั้น   ย่อมยากแสดง


   ละเวงวางกรวด

              ผู้พ่ายแพ้    ผ่อนหลบ    หลีกลับเลี่ยง พึงพอเพียง    อย่าควร    ข่มขัดแข็ง
จวบเจียนจวน    จนท่า    รุกเร้าแรง พล้ำพลาดแพลง    พลั้งตน    จักจนใจ
 เหี้ยมฮึกเหิม    หาญนัก    มักมึนม่อย  น้ำหนองน้อย    แหนงเพลิง    สิ้นสงสัย
หมิ่นเมินมาก    หากกลับ    กลัวเกลื่อนไกล เห็นเหตุให้   หวนแปร   แท้ทางที
ดูใดโดย    ให้ต้อง    ชันเชิงชอบ รู้เรื่องรอบ    อย่าระแวง   หน่ายแหนงหนี
พึงเพ่งพิศ    คิดหา    ท่าท่วงที  โอบอ่อนเอื้อ    อารี    การเกื้อกูล


   กินนรรำ

         ขจัดจิต    ชนิดหน่าย    ระคายข้อง ระเบียบเบื้อง    ตระเตื้องต้อง    สนองหนุน
คดีดู    จะชูช่อง    ประคองคุณ จะลึกลับ    จะพับพูน    ประมูลมี
คะนึงนึก    ตริตรึกตรอง    ละบองแบ่ง ระบิลเบื้อง    ยุเยื้องแย้ง    แขนงหนี
คะเนนับ    สดับดู      กระทู้ที  จะต้านต่อ    หรือรอรี    คดีดู
พินิจแหนง    ระแวงวน    ฉงนเงื่อง จะค้านคัด    ประหยัดเยื้อง    ณเรื่องรู้
จะหมองหมาง    ระคางคิด    จะชิดชู  กระแสศัพท์    สดับดู    จะรู้รา


   เจ้าเซ็นเต้นต้ำบุด

            สุดจะค้น   สนข้อ    ส่อคำสอน เห็นข้อน   ห่อนควร    หวนคิดหา
เรื่องต้อง   ร้องต่าง    ร้างตำรา  ยิ่งท่า   ยากทาง    อย่างที่ยล
สอนพาล   สารเพียง    เสียงภาษิต  สนคิด   สุดแค้น    แสนขัดสน
ยากพ้อ   ยอพา    อย่าพึ่งยล เกียจปน   กลปอง    กองป่วยการ
แก้วเพชร   เก็จผ่อง    ก่องผิวก่ำ หากล้ำ   ให้เหล่า    แห่งลิงหาญ
นึกไว้   ในว่า    น่าหวังนาน  แรงค้าน    รานคำ    ร่ำคนเรา


   นารายณ์ประลองศิลป

          สำเนาเขา   สำนวนควร    สำเหนียกคิด ประกิตชิด   ประกอบชอบ    ประกันเฉา
คนึงดึง   ขนัดดัด    คะเนเดา มิเศร้าเหงา   มิส้อนงอน    มิสิ้นงาม
ระบิลสิ้น   ระบายสาย    ระเบียบเลศ  นิเทศเหตุ   นิทัศน์หัด   นิทานห้าม
ประจบนบ   ประจักษ์นัก    ประจงนาม  จะซามตาม   จะเสริมเติม    จะเสื่อมตน
ฉลาดปราชญ์   เฉลียวเปรียว    เฉลยเปรียบ  ประเทียบเพียบ   ประทับพับ    ประเทืองผล
ขนานการ    ขนอบกอบ    ขนบกล จะยลบน   จะเยื้องเบื้อง   จะยากบัง

พระจันทร์ทรงกรด

         ลำบากก่อน    ก่อนทำ     เห็นลำบาก หวนเหียนคิด    คิดหาก    จักหวนเหียน
ผ่อนเพียรทำ    ทำไปก่อน    ค่อยผ่อนเพียร ปลงใจนึก    นึกอย่าเวียน    เปลี่ยนปลงใจ
ประกอบการ    การอย่าละ    ที่ประกอบ นิสัยผล    ผลก็ตอบ    ตามนิสัย
เป็นไปตาม    ตามเช่น    ที่เป็นไป สำเนากล่าว    กล่าวไว้    ฟังสำเนา
จักกลิ้งคก    คกหนัก    หากจักกลิ้ง ภูเขาสูง    สูงก็จริง    แต่ภูเขา
ใจเราเพียร    เพียรให้เข้า    แน่ใจเรา ตรึกตรองใจ    อย่าใจเบา    พึงตรึกตรอง


   อักษรสังวาส

           อย่าฝ่าฝ่าย    หมายเกิน    กำเริบเอิบ อ้างข้างเติบ    มิได้ตรึก    ตริสนอง
เห็นเช่นได้    ใฝ่ด้วยข้าง    ลำพองปอง ไม่ไตร่ตรอง    ดูให้สิ้น    นุสนธ์ยล
จักหักโหม    โจมเข้าจับ    ด้ามพร้าง่า ตั้งจังก้า    หักด้วยเข่า    จงยลผล
ควรครวญใคร่    อย่าให้ป่วย    สกนธ์ตน  ชอบสอบค้น    เสียให้แจ้ง    แห่งการงาน
แม้แน่ใจ    ใครฟัง    พินิจกิจ  ถ้าว่าผิด    แล้วอย่าเพ่อ    บรรหารขาน
เหมือนเยื้อนแถม    แย้มโทษ    ประจานปาน จงปลงจิต    คิดอย่าหาญ    แต่เดียวเจียว


   ธงนำริ้ว

          ช้าช้านึก    ตรึกไตร่ตรอง    ให้ต้องกิจ ค่อยค่อยคิด    คาดควร    คำนวณเฉลียว
ดูดูก่อน    ผ่อนให้สม    ที่กลมเกลียว  จริงจริงแท้      แน่เจียว    อย่าวางใจ
หมั่นหมั่นคิด    ที่ในกิจ    ประกอบก่อ ตรองตรองข้อ    เสียให้ควร    ที่ขานใข
รอรอรั้ง    สังเกตผล    เลศกลใน  อ่อนอ่อนไว้    ดีกว่ากล้า    อย่าแรงรัน
คล้ายคล้ายคำ    ร่ำว่า    เหมือนฆ่าช้าง  แท้แท้ทาง    หวังเอางา    เท่านั้นนั่น
เหมือนเหมือนกิจ    น้อยจ่าย    ใช้ทุนอัน  มากมากครัน    คิดไม่คุ้ม    ที่ขาดไป


   วิสูตรสองไข

           ผเดิมผดุง    มุ่งมาด    ขนาดขนบ ให้แจ้งให้จบ    ครบพิศ    นิสิทธิ์นิสัย
อย่าเพลิดอย่าเพลิน    เมินพลั้ง    ละลังละไล วิจารณ์วิจัย    ในเหตุ    สังเกตสังกา
ระบิลระบอบ    กอบการ    สมานสมัคร  ประจงประจักษ์    แจ้งที่    ประสีประสา
ใช่กมใช่การ    พานผิด    ประดิษฐ์ประดา  ใช่ทางใช่ท่า    อย่ายล    กระวนกระวาย
ใช่เรื่องใช่ราว  กล่าวโทษ ประโยชน์ประหยัด  พิบากพิบัด    ทัดทำ    ระส่ำระสาย
เสมอเสมือน    เตือนตน    ทุรนทุราย ระคนระคาย    สิ่งซึ่ง    ไม่พึงไม่พอ


   เสือซ่อนเล็บ

           รู้ว่ายาก    หากเห็น    เช่นว่าทุกข์ ทางนี้สุข    ปลุกปลื้ม    ลืมนี้หนอ
รำพึงเพียร    เวียนวน    ทนพึงพอ  เพียรรวนล่อ    ต่อตั้ง      กังวลใจ
ยลแต่อย่าง    ต่างรู้    อยู่แต่ยาก  เหลือนิหาก    จากล้น    พ้นนิสัย
เหมือนขว้างงู    ชูเชิด    เปิดกว้างไป  ก็กลับใกล้    ไคล้ยุค    ฉุดกลับมา
สิ่งที่เบื่อ    เหลือเบือน    เหมือนที่รัก  ต่างร่ำผลัก    มักเป็น    เช่นร่ำว่า
รำคาญไหน    ใฝ่เฝ้า    เข้าคานตา  เช่นคอยท่า    หาสุข    ทุกข์คอยรึง


   นาคบริพันธ์

           กุมภาพาล    ชาญชลา    สาคเรศ สาครินทร์    ถิ่นประเทศ       สำนึงถึง
สำนักสู่    อยู่ประจำ    อย่ารำพึง  อย่ารำพรรณ    อันซึ่ง    จะวายชล
จะวายชาญ    หาญกล้า    ดีกว่าสอน ดีกว่าสั่ง    ฟังดูก่อน    ใช่เหตุผล
ใช่เหตุเผื่อ    เจือจาน    ป่วยการกล ป่วยประกอบ    ชอบแต่ยล    ดูท่าทาง
ดูท่าที่    ที่จะสั่ง    จะสอนศิษย์  จะสอนสู่    ดูชนิด    อย่าอางขนาง
อย่าอ้างขนาด    คาดคะเน   คะนึงพลาง  คะนึงพลอย    คล้อยเป็นกลาง    อย่างเอียงเอง


   เบญจพรรณห้าสี

           อย่าหยิ่งเย่อยกย่อง    ลำพองพิษ อาจโอ้อิทธิ์อวดอ้าง    อย่างข่มเหง
ขอดข้อนแข้นขู่ข่ม    ให้เขาเกรง โฉดโฉงเฉงเฉาฉ่า    ชะล่าใจ
ทำท่วงทีท่าทาง    วางจังหวะ  โกงเกะกะก้าวก่อ    ข้อคำไข
ล้วนเล่ห์ลิ้นลวงลอด    สอดกลไก เหน็บแนมในนึกน่า    ระอาคำ
ถ้าถึงถ้อยถอยถด    สลดหลบ  จับจริงจบเจิ่นเจน    ก็เอนถลำ
เหมือนไม้เมามูลมอด    ทอดทิ้งทำ กลับกลอกกล้ำเกลื่อนกลาย  คลายกำลัง


   ครอบจักรวาล

         รู้สิ่งไร    ร้ายแรงยาก    อย่าอยากรู้ หวังแว่วหู    ปากจะนิ่ง    อย่ากริ่งหวัง
ดังหนึ่งฆ้อง    ก้องเสียง    สำเนียงดัง ตีหยุดยั้ง    ยังกังวาล    นานกว่าตี
ผิดคำกล่าว    ราวกับพา    ให้หาผิด ที่จะมิด    อย่าพึงหมาย     มิใช่ที่
ดีแลชั่ว    ตัวของใคร    นิ่งไว้ดี  ควรต้องทำ    จะต้องชี้    แต่ที่ควร
ช้างตายเน่า    เอาใบบัว    ปิดตัวช้าง สงวนบ้าง    มิใช่ข้อ    อย่าพอสงวน
ชวนเสียกิจ    ผิดระบอบ    อย่าชอบชวน  เดาอย่าด่วน    ใจหวัง    ลำพังเดา


   หงส์คาบแก้ว

           มีการทำ    ทำไม่ถูก   ถูกที่ผิด มีความคิด    คิดไม่ต้อง    ต้องโฉดเฉา
จักโทษใคร    ใครจะทำ   ทำให้เรา นั่งนึกเศร้า    เศร้าโศกซ้ำ    ซ้ำจนใจ
เหมือนตาบอด    บอดแล้วมา    มาได้แว่น ดูยากแสน    แสนสุดสิ้น    สิ้นนิสัย
จับขึ้นลูบ    ลูบคลำแล้ว    แล้ววางไป  ตั้งแต่ใคร่    ใคร่ครวญนึก    นึกตื้นตัน
จะตรึกตรอง    ตรองให้รอบ    รอบรู้กิจ  กอบการผิด    ผิดแล้วยาก    ยากผ่อนผัน
อย่าหุนหวน    หวนใจดู    ดูสำคัญ  ให้เหมาะมั่น    มั่นแม้นมุ่ง    มุ่งระวัง


   พักพันร้าน

            จากเพียร    เจียนเพื่อน    เจื่อนพวกจาก ฝังให้    ใฝ่หาก    ฝากห่วงฝัง
บังกิจ    บิดเกียด    เบียดกลบัง ใยทน    ยลทั้ง    ยั้งทุกข์ใย
ตรึกสม    ตรมซร้อง    ต้องสิ่งตรึก  ไหนแล้ว    แนวลึก    นึกเล่ห์ไหน
ใดชื่น    ดื่นชวน    ด่วนเช่นใด ยลขำ    ย้ำไข    ไย้ข่าวยล
ผ่อนขัด    ผัดขัน    ผันข้อผ่อน หนไร    ให้ร้อน    ห่อนรู้หน
จนค้าง    จางคิด    จิตค่อยจน กายหวัง    กังวล    กลว่างกาย

หน้าถัดไป>>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com