Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

เศรษฐศาสตร์เพื่อชุมชน

การศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดตั้งธุรกิจชุมชน

ความหมายของ เศรษฐกิจชุมชน ธุรกิจชุมชน และบริษัทธุรกิจชุมชน

เศรษฐกิจชุมชน
หมายถึง กิจกรรมทางเศรษฐกิจของชุมชน ประกอบด้วย กิจกรรมทางการผลิต กิจกรรมทางการขายผลผลิต กิจกรมการซื้อและการบริโภคของชุมชน และกิจกรรมที่ก่อให้เกิดการจ้าง ค่าเช่า และกำไรของชุมชน หากกล่าวโดยอิงคำจำกัดความของ ศาสตราจารย์ Lionel Robbins เศรษฐกิจชุมชนก็คือ พฤติกรรมของชุมชนในการใช้ทรัพยากรต่าง ๆ เพื่อสนองความต้องการชุมชน Robbins เห็นว่า ความต้องการของมนุษย์มีไม่จำกัด แต่ทรัพยากรที่มีอยู่ในพื้นโลกมีอยู่อย่างจำกัด ดังนั้น มนุษย์จึงต้องแสวงหาความรู้ต่าง ๆ เพื่อทำให้ทรัพยากรที่มีอยู่จำกัดนั้นเพียงพ่อต่อความต้องการ (อันไม่จำกัด) ของมนุษย์

ธุรกิจชุมชน

คำว่า “ธุรกิจ” ในความหมายทางเศรษฐศาสตร์และการค้าหมายถึง

  1. กิจกรรมใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตหรือการแลกเปลี่ยนสินค้า หรือการให้บริการทางการเงินหรืออื่น ๆ แก่ประชาชนเพื่อให้ได้กำไร
  2. กิจกรรมใด ๆ ที่ประกอบการทางเศรษฐกิจซึ่งตั้งขึ้นเพื่อให้ได้กำไร

ดังนั้นคำว่า “ธุรกิจชุมชน” จึงหมายถึง กิจกรรมทางเศรษฐกิจของชุมชนที่ต้องการได้กำไร

“ธุรกิจ” ที่กำลังดำเนินงานอยู่ในชุมชน หากแบ่งตามลักษณะของการถือครองปัจจัยการผลิต หรือตามลักษณะกรรมสิทธิ์ มีหลายประเภท คือ

  1. ประเภทที่ชุมชนไม่มีส่วนร่วมในการถือครองกรรมสิทธิ์เลย การลงทุนเหล่านี้ทำให้ชุมชนได้รับประโยชน์ในแง่แรงงานมีแหล่งงานใกล้ชุมชน ไม่ต้องอพยพไปหางานทำในเมือง ธุรกิจประเภทนี้ควรเรียนว่า “ธุรกิจในชุมชน” แต่ไม่ใช่ธุรกิจของชุมชน
  2. ประเภทที่ให้สมาชิกชุมชนมีกรรมสิทธิ์ร่วม โดยเริ่มต้นการลงทุนเป็นของนักลงทุนทั้งหมด ต่อมาได้มีความพยายามที่จะให้ชุมชนหรือสมาชิกชุมชนเรียนรู้ในการบริหารจัดการด้วยตนเอง จึงมีการจัดตั้งองค์กรธุรกิจของชุมชนขึ้นมา
  3. ธุรกิจที่เกิดจากการสนับสนุนและช่วยเหลือด้านเงินทุนจากองค์กร NGOs โดย NGOs ในประเทศไทยส่วนใหญ่ได้เงินช่วยเหลือจากต่างประเทศ และองค์กร NGOs บางส่วนได้นำเงินนั้นมาพัฒนาธุรกิจให้แก่สมาชิกชุมชน
  4. ประเภทธุรกิจที่ชุมชนถือกรรมสิทธิ์ร่วมกับองค์กรภายนอก ธุรกิจประเภทนี้ส่วนหนึ่งเกิดจากความพยายามของหน่วยงาน NGOs ที่ต้องการให้ชาวบ้านรวมตัวกันประกอบการผลิตและการขายเชิงธุรกิจเพื่อยกระดับรายได้และการจัดการ
  5. ประเภทที่สมาชิกชุมชนเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ส่วนใหญ่ กลุ่มเกษตรกร หรือกลุ่มสหกรณ์ต่าง ๆ ที่ดำเนินงานเชิงธุรกิจล้วนแต่เป็นองค์กรธุรกิจชุมชนที่มีสมาชิกชุมชนครองกรรมสิทธิ์ส่วนใหญ่

บริษัทธุรกิจชุมชน

บริษัทธุรกิจชุมชน เป็นองค์กรของธุรกิจชุมชนที่จัดตั้งขึ้นมาในรูปบริษัท จดทะเบียนจัดตั้งบริษัทกับกระทรวงพาณิชย์ มีการดำเนินงานในรูปแบบบริษัทที่แสวงหากำไร แต่มีวัตถุประสงค์ที่จะนำกำไรนั้นเพื่อยกระดับรายได้ของสมาชิกและพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน ความแตกต่างระหว่างบริษัทชุมชนและสหกรณ์มีอยู่ 2 ด้านหลักคือ

- ด้านสิทธิของผู้ถือหุ้น
ด้านสิทธิของผู้ถือหุ้นในสหกรณ์ สมาชิกสหกรณ์แต่ละคนมีสิทธิ์ออกเสียงเท่ากัน คือ 1 คน 1 เสียง แต่ผลตอบแทนจ่ายตามจำนวนหุ้น แต่ในกรณีของบริษัท สิทธิ์ของผู้ถือหุ้นขึ้นอยู่กับจำนวนหุ้น หรือ 1 หุ้น มีค่าเท่ากับ 1 เสียง หรืออาจเรียกได้ว่า กรณีของบริษัทจำนวนหุ้นกำหนดจำนวนเสียง ไม่ใช่จำนวนคนกำหนดจำนวนเสียงเหมือนสหกรณ์



- ด้านการดำเนินงาน
ด้านการดำเนินงานทั้งสหกรณ์และบริษัทจะต้องดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ แต่วัตถุประสงค์ของสหกรณ์มีข้อจำกัดกว่าและมักจะเป็นไปตามกรอบที่กฎหมายสหกรณ์กำหนด ขณะที่บริษัทสามารถจดทะเบียนวัตถุประสงค์ได้กว้างขวาแทบจะไม่มีข้อจำกัด ระเบียบปฏิบัติของบริษัทในการดำเนินงานก็สามารถที่จะกำหนดขึ้นมาได้เอง ดังนั้นการเกิดบริษัทธุรกิจชุมชนขึ้นมาก็เพราะว่า สมาชิกชุมชนบางกลุ่มที่ต้องการดำเนินงานเชิงธุรกิจต้องการความคล่องตัว ต้องการหลีกเลี่ยงความจุกจิกของระบบราชการ และต้องการที่จะปรับเปลี่ยนกฎเกณฑ์นโยบายได้รวดเร็วให้ทันกับสถานการณ์ทางการผลิตและการตลาด

ข้อดีข้อเสียเชิงเปรียบเทียบบางประเด็นที่น่าพิจารณา คือ

  1. ด้านสิทธิ์ออกเสียง ระบบสหกรณ์ให้ความเสมอภาคด้านสิทธิมากกว่าบริษัท
  2. ด้านการระดมทุน บริษัทมีความยืดหยุ่นและมีโอกาสระดมทุนได้มากกว่า เพราะมีสิ่งจูงใจดีกว่า
  3. ด้านทรัพยากรบุคคล ในระบบสหกรณ์โดยทั่วไปจะถูกจัดตั้งขึ้นโดยกลุ่มคนที่มีอาชีพเดียวกัน หรือคนที่อยู่ในสถาบันเดียวกัน แต่บริษัทมีลักษณะเปิดกว้างที่สามารถให้ใครถือหุ้นก็ได้
  4. ด้านความช่วยเหลือและความร่วมมือจากราชการ โดยทั่วไปสหกรณ์จะอยู่ภายใต้การดูแลของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ อย่างใกล้ชิด จึงสามารถขอความช่วยเหลือและความร่วมมือจากราชการได้มากกว่า ขณะที่บริษัทธุรกิจชุมชนอาจจะไม่ได้รับความช่วยเหลือใด ๆ จากหน่วยงานราชการ ไม่ว่าจะเป็นเงินช่วยเหลือหรือเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ บริษัทธุรกิจชุมชนจะต้องช่วยเหลือตัวเองทุกด้าน และจะต้องเสียภาษีธุรกิจอีกด้วย ดังนั้น ความเติบโตของบริษัทธุรกิจชุมชนจึงตั้งอยู่บนหลักการพึ่งตนเองมากที่สุด
  5. ด้านการจัดสรรรายได้ ในระบบสหกรณ์การจัดสรรรายได้และกำไรก็มักเป็นไปตามกรอบของกฎหมายสหกรณ์ ตามกรอบระเบียบปฏิบัติที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำหนดแนวทางไว้ แต่กรณีของบริษัทการจัดสรรรายได้และกำไร กระทรวงพาณิชย์มิได้กำหนดกรอบและแนวทางไว้แต่อย่างใด จึงขึ้นอยู่กับที่ประชุมใหญ่และมติของคณะกรรมการบริหาร

สิ่งที่อยากย้ำเตือนคือ การที่ชุมชนใดจะจัดตั้งองค์กรธุรกิจชุมชนขึ้นในรูปลักษณ์ใดย่อมขึ้นอยู่กับเงื่อนไขความพร้อม ความเข้าใจ ความถนัด และความสมัครใจของชุมชนนั้น ๆ รูปแบบหนึ่ง ๆ อาจจะเหมาะกับชุมชนหนึ่ง ๆ แต่อาจจะไม่เหมาะกับชุมชนอื่น ๆ ก็ได้

กิจกรรมเชิงธุรกิจ

กิจกรรมเชิงธุรกิจ ความหมายกว้าง ๆ คือ กิจกรรมเศรษฐกิจทุกชนิดที่หวังผลตอบแทนเป็นกำไรจากการลงทุนประกอบการในกิจกรรมนั้น เกษตรกรทำนา รู้จักคิดต้นทุนทุกชนิดที่ใช้ลงทุนเพื่อผลิตข้าว และพยายามที่จะขายข้าวให้ได้กำไร นี่ก็ถือว่าเป็นการคิดเชิงธุรกิจ กลุ่มออมทรัพย์นำเงินมาซื้อหุ้นสัจจะออมทรัพย์ โดยหวังผลตอบแทนปลายปี นั่นคือการนำเงินมาลงทุนเพื่อหวังกำไร (เงินปันผล) ปลายปี

การจัดสรรกำหนดเป็นสวัสดิการต่าง ๆ ให้แก่ชาวบ้าน คือการใช้กลไกการออมและการกู้ ซึ่งเป็นเครื่องมือของระบบทุนนิยม “สร้างกำไรเพื่อสังคม” แล้วนำกำไรนี้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์แก่สมาชิกของสังคมโดยส่วนรวม เราอาจจะเรียกกลไกประเภทนี้เสียใหม่ว่า “กลไกตลาดเพื่อสังคม”

ตามแนวคิดเศรษฐศาสตร์ว่า “กลุ่มสัจจะออมทรัพย์ต่าง ๆ เป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจเชิงธุรกิจ” ที่สมาชิกชุมชนเป็นเจ้าของ โดยชุมชน และเพื่อชุมชนอย่างแท้จริง มันจึงเรียกได้ว่าเป็นธุรกิจชุมชนที่สมบูรณ์ เป็นธุรกิจด้านการเงินที่สามารถใช้เป็นกระดานก้าวไปสู่ธุรกิจชุมชนด้านการผลิตและด้านการค้าต่อไปได้ กิจกรรมเชิงธุรกิจในระบบเศรษฐกิจตลาดมี 3 ด้าน คือ ด้านการเงิน ด้านการผลิต และด้านการค้า หากหน่วยเศรษฐกิจใดสามารถที่จะสร้าง “สามขาหยั่ง” นี้ขึ้นมาได้ ก็ย่อมทำให้เครือข่ายธุรกิจนั้นมีความมั่นคงแข็งแรงเติบโตได้อย่างยั่งยืน

ยุทธศาสตร์หนึ่งครัวเรือนสองวิถีการผลิต
แนวทางการปฏิบัติ
หลักคิดและการพัฒนา
ธุรกิจชุมชน-วิสาหกิจชุมชม
วิสัยทัศน์ในการสร้างกกระบวนทัศน์ใหม่
แนวคิดและทฤษฎี
แนวคิดเรื่องธุรกิจชุมชนในต่างประเทศ
ธุรกิจชุมชนในประเทศด้อยพัฒนา
การศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดตั้งธุรกิจชุมชน
ความเป็นไปได้ในการจัดตั้งธุรกิจชุมชนต่าง ๆ
รูปแบบที่เหมาะสมของธุรกิจชุมชน
แนวคิดเศรษฐกิจชุมชนในปัจจุบัน
แนวคิดพึ่งตนเองทางเศรษฐกิจในระดับประเทศ
พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ. 2548
 

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com