วรรณกรรม สุภาษิต ข้อคิด คำคม สำนวน โวหาร งานเขียน >>

วิวัฒนาการร้อยกรองไทย

ประเภทของร้อยกรอง

  • เพลงพื้นบ้าน เป็นบทร้อยกรองที่สันนิษฐานว่าเกิดก่อนร้อยกรองทุกประเภท โดยมีการร้องหรือขับกันมาตั้งแต่สมัยยังไม่มีตัวอักษรใช้ ที่เรียกกันว่าวรรณคดีมุขปาฐะ เช่น เพลงเรือ เพลงปรบไก่ เพลงกล่อมลูก ซึ่งมักจะไม่ค่อยเคร่งครัดในเรื่องฉันทลักษณ์ แต่มุ่งความสนุกสนานและความไพเราะของน้ำเสียงเป็นสำคัญ
  • กลอน เป็นบทประพันธ์เรารู้จักกันมากที่สุด โดยตามความหมายตามทั่วไป กลอนอาจจะหมายถึงบทประพันธ์ร้อยกรองทุกประเภท แต่ในขณะที่นี้จะหมายถึงบทร้อยกรองประเภทหนึ่ง เช่น กลอนหก กลอนแปด กลอนนิราศ ฯลฯ
  • กาพย์ เป็นบทประพันธ์ที่ปรากฏเป็นครั้งแรกในมหาชาติคำหลวง ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ มีลักษณะคล้ายฉันท์ แต่ไม่บังคับครุลหุ ที่นิยม ได้แก่ กาพย์ยานี กาพย์ฉบัง กาพย์สุรางคนางค์
  • โคลง เป็นบทประพันธ์ที่เก่าแก่อีกอันหนึ่ง ปรากฏในวรรณคดีสมัยอยุธยาตอนต้น เช่น โคลงกำสรวล โดยจะกำหนดจำนวนคำ สัมผัส และคำเอกคำโท แบ่งออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่ โคลงสุภาพ โคลงดั้นและโคลงโบราณ
  • ร่าย บทประพันธ์ที่มีรูปแบบของร่ายชัดเจน ได้แก่ ลิลิตพระลอ โดยจะมีการกำหนดจำนวนคำในวรรค สัมผัส และคำเอกคำโทในตอนท้าย จะแต่งด้วยความยาวเท่าไรก็ได้ ประเภทของร่าย ได้แก่ ร่ายสุภาพ ร่ายดั้นและร่ายโบราณ นอกจากนี้ยังมีร่ายยาวที่มิได้กำหนดจำนวนคำ เพียงแต่มีสัมผัสจากวรรคหนึ่งกับวรรคต่อไปให้เชื่อมกันจนจบเรื่อง เช่น ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก
  • ลิลิต เป็นบทประพันธ์ที่ประสมระหว่างโคลงและร่าย คือ เป็นการแต่งกับโคลงกับร่ายสลับกันไปโดยมีสัมผัสเกี่ยวเนื่องกัน มี 2 ประเภท ได้แก่ ลิลิตสุภาพและลิลิตดั้น
  • ฉันท์ เป็นรูปแบบบทประพันธ์ของอินเดียซึ่งไทยเราได้นำรับเอามาใช้ จึงมีการบังคับครุลหุและไทยได้เพิ่มสัมผัส เพื่อให้คล้องจองกันตามความนิยม ตำราฉันท์ตั้งแต่ดั้งเดิมคือ วุตโตทัย ต่อมาสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส ทรงคิดดัดแปลงแต่งเป็นคำฉันท์มาตราพฤติและวรรณพฤติ รวม 58 ชนิด และนายฉันท์ ขำวิไล แต่งเพิ่มอีก 50 ชนิด รวมเป็น 108 ชนิด
  • กลบท เป็นการนำเอาโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน มาเพิ่มบังคับพิเศษหรือเขียนซ่อนเงื่อนให้ผู้อ่านฉงน เช่น กลบทงูกลืนหาง กลบทกบเต้นต่อยหอย ฯลฯ
  • เพลง เป็นบทประพันธ์ร้อยกรองที่นำมาประกอบดนตรี เพลงที่ใช้ประกอบดนตรีไทยเดิมมักใช้รูปแบบกลอนเป็นพื้นฐาน ส่วนเพลงประกอบดนตรีสากลมักใช้คำประพันธ์ที่มีลักษณะสอดคล้องกับทำนองเพลงนั้นๆ ซึ่งไม่มีรูปแบบตายตัว ปัจจุบันการแต่งเพลงเป็นที่แพร่หลายมาก จึงจัดประเภทบทเพลงเป็นบทประพันธ์ร้อยกรองประเภทหนึ่ง
  • คำประพันธ์รูปแบบใหม่ เป็นคำประพันธ์ประเภทอื่นๆที่ไม่สามารถจัดเข้าประเภทได้ เช่น กลอนเปล่า วรรณรูป และคำประพันธ์ที่ผู้แต่งคิดแบบใหม่ๆขึ้นในปัจจุบัน จะรวมอยู่ในประเภทของคำประพันธ์รูปแบบใหม่ ซึ่งจะยกมาให้ศึกษาต่อไป


ประเภทของร้อยกรอง
ร้อยกรองสมัยสุโขทัย
ร้อยกรองสมัยกรุงศรีอยุธยา
ร้อยกรองสมัยกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น
การพัฒนาการร้อยกรองไทยในปัจจุบัน
 

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย