Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

วรรณกรรม สุภาษิต ข้อคิด คำคม สำนวน โวหาร งานเขียน >>

แก่นเรื่องของพระอภัยมณี

การเดินทางผจญภัยเพื่อหาประสบการณ์
ความสำคัญของวิชาความรู้
ความว้าเหว่และการขาดความอบอุ่นภายในครอบครัว
ความขัดแย้งและการต่อสู้ระหว่างพ่อแม่กับลูก

ความว้าเหว่และการขาดความอบอุ่นภายในครอบครัว

ลักษณะที่จะนำมาพิจารณาคือ ความสัมพันธ์ภายในครอบครัวของตัวละครเอก ในเรื่องพระอภัยมณีสังเกตได้ว่า ลักษณะเด่นอย่างหนึ่ง คือการขาดความอบอุ่นภายในครอบครัว ซึ่งเกิดจากการที่ตัวละครมักจะต้องพลัดพรากจากกันเสมอ โอกาสที่พ่อแม่ลูกจะได้อยู่พร้อมหน้ากันมีน้อย สิ่งที่ตามมาในกรณีนี้คือ ลักษณะของตัวละครมีความว้าเหว่แฝงอยู่

เมื่อนำแนวความคิดเรื่องปมด้อยมาพิจารณาลักษณะตัวละครในเรื่องพระอภัยมณี จะสังเกตได้ว่า ปมด้อยของสุนทรภู่เกี่ยวกับเรื่องครอบครัวนั้นน่าจะมีความสัมพันธ์กับลักษณะของตัวละครในด้านความอบอุ่นในครอบครัว ตัวละครเอก ๆ เกือบทุกตัวจะต้องประสบกับภาวการณ์ พลัดพรากจากพ่อแม่พี่น้อง ต้องเดินทางติดตามหาวงศ์ญาติของตนด้วยความยากลำบาก เช่น

การที่สุนทรภู่สร้างโครงเรื่องให้ชีวิตตัวละครฝ่ายชายมีลักษณะดังนี้ อาจเป็นเพราะปมด้อยที่แฝงอยู่ในจิตใจสุนทรภู่ คือ สภาพความแตกแยกระหว่างพ่อแม่ และการขาดพ่อมาตั้งแต่เล็ก ๆ และปมด้อยนี้ถูกเก็บกดไว้ภายในจิตใต้สำนึก จนปรากฏออกมาในรูปของวรรณคดี โดยสร้างระบบสัญลักษณ์ต่าง ๆ ขึ้นมาแทน

ในเรื่องพระอภัยมณีนั้น ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่ลูกมีมาก ดังเช่นสินสมุทร เมื่อได้ยินเสียงปี่ที่ พระอภัยมณีเป่าอยู่ในเรือของอุศเรน สินสมุทรก็ลงน้ำดำไปหาพ่อทันที ด้วยความผูกพันที่มีอยู่กับพ่ออย่างลึกซึ้ง และตลอดทั้งเรื่องไม่ปรากฏว่ามีการต่อว่าระหว่างพ่อลูกเลยแม้แต่ครั้งเดียว พระอภัยมณีและศรีสุวรรณเองก็ไม่เคยคิดต่อว่าท้าวสุทัศน์

เมื่อนำเอาบทพรรณนาเกี่ยวกับทะเลมาพิจารณาร่วมกับตัวละคร จะมองเห็นลักษณะที่แฝงอยู่ในตัวละคร คือความอ้างว้างว้าเหว่ การระหกระเหินเดินทางไม่สิ้นสุด พระอภัยมณีเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนในกรณีนี้ ชีวิตของพระอภัยมณีต้องระหกระเหินอยู่เป็นเวลานาน นับตั้งแต่ออกจากเมืองรัตนามา แล้วท่องเที่ยวร่อนเร่ตามที่ต่าง ๆ ในท้องทะเลอยู่หลายปีกว่าจะได้ไปครองเมืองผลึก ครั้นแล้วก็ต้องจากเมืองผลึกไปทำศึกที่ลังกา แม้ในตอนท้าย เมื่อบวชเป็นฤษี พระอภัยมณีจะมีชีวิตสงบสุขก็จริง แต่ถ้าดูในแง่ถิ่นฐานบ้านเรือน พระอภัยมณีก็ยังอยู่ในฐานะพลัดบ้านพลัดเมืองเหมือนคนพเนจร เพียงแต่ว่ามีอาศรมอยู่ตามวิสัยฤษี ฉะนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า ชีวิตของ พระอภัยมณีเป็นชีวิตที่ระเหเร่ร่อนพลัดบ้านเมือง ญาติพี่น้อง ดังที่พระอภัยมณีรำพันว่า

“ โอ้ตัวเราเล่ามาค้างอยู่กลางเกาะ นี่คือเคราะห์กรรมสร้างแต่ปางหลัง
มิได้คืนนคเรศนิเวศน์วัง โอ้แสนสังเวชใจกระไรเลย
เมื่อครั้งหนีผีเสื้อเหลือลำบาก มาซ้ำจากลูกยานิจจาเอ๋ย
ทั้งเก้าปีมิได้มีความเสบย ผู้ใดเลยที่จะเป็นเหมือนเช่นเรา
แต่แสนยากแล้วมิหนำมาซ้ำแยก ทั้งเรือแตกต้องมาอยู่บนภูเขา
แสนวิโยคโศกศัลย์ไม่บรรเทา กำสรดเศร้าโศกาทุกราตรี ”

ประสบการณ์ที่สุนทรภู่แสดงออกในเรื่องพระอภัยมณี คือการพลัดพรากจากถิ่นฐานนั้นปรากฏให้เห็นได้จากประวัติสุนทรภู่ ทั้งในด้านชีวิตส่วนตัวและด้านการงาน สุนทรภู่มีชีวิตครอบครัวที่ค่อนข้างอาภัพ เริ่มด้วยการที่พ่อแม่แยกกันตั้งแต่สุนทรภู่ยังเล็ก ต่อมาชีวิตครอบครัวของตนเองก็ประสบความยุ่งยากอยู่เสมอ ในด้านการงาน ได้รุ่งเรืองอยู่เป็นระยะ ๆ สุนทรภู่ได้รับพระราชทานบ้านที่อยู่ด้วยพระมหากรุณาของรัชกาลที่ 2 แต่สุนทรภู่ก็ไม่ได้พำนักพักพิงอย่างเต็มที่ กลับต้องระเหเร่ร่อนไปตามหัวเมืองต่าง ๆ ได้รับความลำบากลำบน และเที่ยวอาศัยพักพิงอยู่ตามที่ต่าง ๆ การที่สุนทรภู่ดำเนินชีวิตในลักษณะนี้ น่าจะมีอิทธิพลต่อเรื่องพระอภัยมณี โดยเฉพาะความรู้สึกขมขื่นว้าเหว่ที่เกิดขึ้นจากการเดินทางอยู่เกือบตลอดเวลา

แก่นเรื่องย่อยที่เกี่ยวกับความอ้างว้างของตัวละครอันเกิดจากการพลัดบ้านเมืองนี้ เป็นแก่นเรื่องที่น่าสนใจแก่นหนึ่งในเรื่องพระอภัยมณี อันเป็นงานจินตนาการที่เปิดโอกาสให้ผู้แต่งบรรยายสิ่งที่ต้องการได้เต็มที่ หรือผู้แต่งอาจบรรยายโดยไม่รู้ตัวเนื่องจากเป็นสิ่งที่แฝงอยู่ในจิตใต้สำนึก

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com