สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

กฎหมายมหาชน

อำนาจการจัดให้มีรัฐธรรมนูญ

1. อำนาจการจัดให้มีรัฐธรรมนูญ หมายถึง อำนาจทางการเมืองของคณะบุคคล หรือบุคคลที่อยู่ในฐานะบันดาลให้มีรัฐธรรมนูญขึ้นได้สำเร็จ โดยนัยนี้ ผู้ที่จัดให้มีรัฐธรรมนูญจึงหมายถึง “รัฏฐาธิปัตย์” หรือผู้อยู่ในฐานะอย่างรัฏฐาธิปัตย์

2. คตินิยมแบบลัทธิเทวสิทธิราชย์ (The Divine Right Theory) มีสาระสำคัญว่า พระผู้เป็นเจ้าทรงเลือกกษัตริย์ให้เป็นผู้นำประเทศ และทรงวางกฎเกณฑ์การปกครองประเทศไว้ให้ อำนาจทั้งปวงของกษัตริย์ย่อมหลั่งไหลจากองค์พระผู้เป็นเจ้า

3. เมื่อคตินิยมแบบลัทธิเทวสิทธิราชย์เสื่อมลง เกิดมีแนวความคิดใหม่ๆ เกี่ยวกับผู้มีอำนาจจัดให้มีรัฐธรรมนูญ กล่าวคือ

  • ประมุขของรัฐเป็นผู้จัดให้มีขึ้น
  • ผู้ก่อการปฏิวัติหรือรัฐประหารเป็นผู้จัดให้มีขึ้น
  • ราษฎรเป็นผู้จัดให้มีขึ้น
  • ประมุขของรัฐ คณะปฏิวัติและราษฎรร่วมกันจัดให้มีขึ้น
  • ผู้มีอำนาจจากรัฐภายนอกจัดให้มีขึ้น

4. ตัวอย่างรัฐธรรมนูญประเภทประมุขของรัฐเป็นผู้จัดให้มีขึ้น ได้แก่

  • รัฐธรรมนูญของญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ.2432 - รัฐธรรมนูญของโมนาโค เมื่อ พ.ศ.2454
  • รัฐธรรมนูญของรุสเซีย เมื่อ พ.ศ.2449 - รัฐธรรมนูญของเอธิโอเปีย เมื่อ พ.ศ.2474

5. สำหรับประเทศไทยในสมัยรัชกาลที่ 7 ทรงมีพระราชดำริที่จะให้มีการปกครองแบบพระมหากษัตริย์อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ จนถึงกับมีการร่างรัฐธรรมนูญขึ้น 2 ฉบับ คือ

  • ฉบับแรกร่างโดยพระยากัลยาณไมตรี (Dr. Francis B. Sayre) เมื่อปี 2467
  • ฉบับที่สองร่างโดยนายเรมอนด์ บี สตีเวนส์ (Raymond B. Stevens) และพระยาศรีวิสารวาจา (นายเทียนเลี้ยง ฮุนตระกูล) เมื่อปี 2474

6 ตัวอย่างรัฐธรรมนูญประเภทผู้ก่อการปฏิวัติหรือรัฐประหารเป็นผู้จัดให้มีขึ้น

  • รัฐธรรมนูญของกัมพูชาประชาธิปไตย

7. ตัวอย่างรัฐธรรมนูญประเภทราษฎรเป็นผู้จัดให้มีขึ้น

  • รัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกา เมื่อ พ.ศ.2332 - รัฐธรรมนูญของรุสเซีย เมื่อ พ.ศ.2461
  • รัฐธรรมนูญของฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ.2334

8. ตัวอย่างรัฐธรรมนูญประเภทประมุขของรัฐ คณะปฏิวัติและราษฎรร่วมกันจัดให้มีขึ้น

  • รัฐธรรมนูญของอังกฤษ เมื่อ พ.ศ.2373 - รัฐธรรมนูญของกรีก เมื่อ พ.ศ.2388
  • รัฐธรรมนูญของฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ.2373 - รัฐธรรมนูญของโรมาเนีย เมื่อ พ.ศ.2407

9. ตัวอย่างรัฐธรรมนูญประเภทผู้มีอำนาจจากรัฐภายนอกจัดให้มีขึ้น

  • รัฐธรรมนูญของญี่ปุ่น ฉบับปัจจุบัน - รัฐธรรมนูญของฟิลิปปินส์ เมื่อปี พ.ศ.2478

อำนาจการจัดทำรัฐธรรมนูญ

1. ในทางทฤษฎีกฎหมายรัฐธรรมนูญนั้นถือว่า อำนาจการจัดทำรัฐธรรมนูญเป็นอำนาจที่ควบคู่กับอำนาจการจัดให้มีรัฐธรรมนูญ ซึ่งสามารถแบ่งแยกประเภทผู้มีอำนาจจัดทำรัฐธรรมนูญ ดังนี้

  • โดยบุคคลคนเดียว มักเกิดขึ้นจากการปฏิวัติหรือรัฐประหาร
  • โดยคณะบุคคล กรณีที่มีการจัดตั้งคณะกรรมาธิการขึ้นยกร่างและพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญ
  • โดยสภานิติบัญญัติหรือสภาร่างรัฐธรรมนูญ กรณีที่ต้องยกร่างรัฐธรรมนูญใหม่เพื่อยกเลิกรัฐธรรม นูญเก่าทั้งฉบับ

2. ในประเทศไทย เคยมีการจัดตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญสองครั้ง

  • ครั้งแรกเมื่อปี 2491 (ร่างรัฐธรรมนูญใช้ปี 2492) - ครั้งที่สองเมื่อปี 2502 (ร่างรัฐธรรมนูญใช้ปี 2511)

3. ผลดีของการร่างรัฐธรรมนูญ โดยสภาร่างรัฐธรรมนูญ คือ

  • สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญมาจากหลายวงการ ทำให้ได้ความเห็นที่แตกต่างกันออกไป
  • สมาชิกสภาร่างฯ มีเวลาทุ่มเทให้กับการจัดทำร่าง โดยไม่ต้องพะวักพะวงกับงานอื่น
  • เป็นการลดความตึงเครียดทางการเมือง และเป็นการประสานประโยชน์จากทุกฝ่าย

การจัดทำรัฐธรรมนูญ

1. รัฐธรรมนูญที่เป็นเจ้าตำรับในเวลานี้มี 4 ฉบับ คือ

  • กฎหมายลายลักษณ์อักษรบางฉบับของอังกฤษ
  • รัฐธรรมนูญของฝรั่งเศส
  • รัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกา
  • รัฐธรรมนูญของรุสเซีย

2. ทุกวันนี้รัฐธรรมนูญสหรัฐอเมริกาได้กลายเป็นเจ้าตำรับรัฐธรรมนูญในนานาประเทศกันอย่างแพร่หลาย เช่น หลักเกณฑ์ที่ว่า การปกครองแบบประชาธิปไตย คือการปกครองของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชน

3. รัฐธรรมนูญสมัยใหม่มักมีข้อความยืดยาวมากกว่ารัฐธรรมนูญสมัยเก่า เนื่องจาก

  • ต้องการจะป้องกันการเข้าใจเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญผิดไป
  • ต้องการจะขยายขอบเขตอำนาจหน้าที่ขององค์กรต่างๆ ให้กว้างขวางคล่องตัวขึ้นกว่าเดิม
  • ต้องการจะคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนให้มากขึ้น

4. น่าสังเกตว่า รัฐธรรมนูญของประเทศที่เพิ่งได้เอกราชจากอังกฤษ มักมีข้อความยาวและมีหลายมาตรา ที่เป็นเช่นนี้น่าจะด้วยเหตุที่ว่า ต้องการทดแทนการอยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษ ซึ่งเป็นประเทศที่ไม่มีรัฐธรรมนูญเป็นชิ้นเป็นอัน

5. การร่างรัฐธรรมนูญให้มีข้อความสั้นหรือยาวอย่างไรนั้น มีหลักเกณฑ์การพิจารณาดังนี้

  • ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการทางการเมืองของประเทศ
  • ประสิทธิภาพของศาลหรือสถาบันตุลาการรัฐธรรมนูญในการตีความรัฐธรรมนูญ
  • สถานะของรัฐธรรมนูญอาจเป็นเครื่องกำหนดความสั้นยาวของรัฐธรรมนูญได้

6. การจัดให้ประชาชนแสดงความคิดเห็นในร่างรัฐธรรมนูญ เป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่งในระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย แต่แนวทางการเปิดโอกาสในการแสดงความคิดเห็นนั้นอาจทำได้หลายรูปแบบ ดังนี้

  • โดยการให้แสดงความคิดเห็นทั่วไปทางสื่อมวลชน หรือการอภิปรายแก่สาธารณชน
  • โดยการให้ประชาชนผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งให้แสดงประชามติ
  • โดยการให้ผู้แทนประชาชนออกเสียงเห็นชอบ หรือไม่เห็นชอบในร่างรัฐธรรมนูญ

7. ตามรัฐธรรมนูญของไทย ถ้าพระมหากษัตริย์ทรงมีพระราชวินิจฉัยว่า สมควรให้ประชาชนออกเสียงแสดงประชามติ ควรปฎิบัติดังนี้

  • ประกาศพระบรมราชโองการให้มีการออกเสียงประชามติ
  • ตราพระราชกฤษฎีกากำหนดวันให้มีการออกเสียงประชามติ
  • ผลของการออกเสียงประชามติให้ถือเสียงข้างมาก
    -  ถ้าเสียงข้างมากไม่เห็นชอบด้วย ร่างรัฐธรรมนูญนั้นเป็นอันตกไป
    -  ถ้าเสียงข้างมากเห็นชอบด้วย พระมหากษัตริย์ก็จะทรงลงพระปรมาภิไธยภายใน 30 วัน

กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ

1. กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ หมายถึง กฎหมายเกี่ยวกับกฎเกณฑ์การปกครองประเทศ ซึ่งแยกออกมาบัญญัติรายละเอียดต่างหากไปจากรัฐธรรมนูญ มีผลดีคือ

  1. ทำให้การร่างรัฐธรรมนูญสำเร็จได้ในเวลาอันรวดเร็ว
  2. ทำให้รัฐธรรมนูญมีข้อความและรายละเอียดน้อยจดจำง่าย
  3. ทำให้การแก้ไขกฎเกณฑ์รายละเอียดในกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญเป็นไปได้ง่าย
  4. ทำให้สามารถวางรายละเอียดเกี่ยวกับกฎเกณฑ์การปกครองได้เหมาะสมกับสถานการณ์บ้านเมือง

2. ตัวอย่างกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ เช่น

  • กฎหมายเลือกตั้ง - กฎหมายวิธีพิจารณาความของตุลาการรัฐธรรมนูญ
  • กฎหมายพรรคการเมือง - กฎหมายว่าด้วยการออกเสียงลงประชามติ


กำเนิดแนวความคิดกฎหมายมหาชน
พัฒนาการของกฎหมายมหาชนในประเทศภาคพื้นยุโรป
พัฒนาการของกฎหมายมหาชนในประเทศคอมมอนลอว์
พัฒนาการของกฎหมายมหาชนในประเทศไทย
ความหมายของกฎหมายมหาชน
ประเภทของกฎหมายมหาชน
บ่อเกิดของกฎหมายมหาชน
บทบาทของนักปรัชญาในการพัฒนากฎหมายมหาชน
นักปรัชญาสมัยกรีก
นักปรัชญาสมัยโรมัน
นักปรัชญาสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
นักปรัชญาหลังสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
วิวัฒนาการแนวความคิดเรื่องกำเนิดของรัฐ
องค์ประกอบของรัฐ
ปรัชญาว่าด้วยอำนาจอธิปไตย
ประวัติของรัฐธรรมนูญ
อำนาจการจัดให้มีรัฐธรรมนูญ
รัฐธรรมนูญไทย
การแก้ไขและยกเลิกรัฐธรรมนูญ
โครงร่างของรัฐธรรมนูญ
รูปของรัฐและรูปแบบของประมุขของรัฐ
วิวัฒนาการระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย
ระบอบการปกครองแบบเผด็จการ
แนวความคิดเกี่ยวกับองค์กรนิติบัญญัติในระบอบประชาธิปไตย
ลักษณะของรัฐสภา
การเลือกตั้ง
พรรคการเมือง
 

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย