วิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา >>

เนื้อเยื่อสัตว์

(animal tissues)

         สัตว์ชั้นสูงประกอบด้วยเซลล์ต่าง ๆ หลายชนิด แต่ละชนิดมีหน้าที่เฉพาะอย่าง ดังนั้น เนื้อเยื่อ (tissue) จึงหมายถึง กลุ่มของเซลล์ที่มีลักษณะอย่างเดียวกันมารวมกัน เพื่อทำหน้าที่อย่างเดียวกัน ในอวัยวะใด ๆ ที่อยู่ภายในร่างกาย เนื้อเยื่อของสัตว์ชั้นสูง แบ่งได้เป็น 5 ชนิด ดังนี้

1. เนื้อเยื่อบุผิว (epithelial tissue)
2. เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (connective tissue)
3. เนื้อเยื่อเลือด (blood tissue)
4. เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ (muscular tissue)
5. เนื้อเยื่อประสาท (nervous tissue)

การจัดจำแนกชนิดและหน้าที่ของเนื้อเยื่อสัตว์แต่ละชนิด

เนื้อเยื่อบุผิว (epithelial tissue)

ลักษณะเฉพาะ - มีเซลล์รูปร่างแบบเดียวกันมาเรียงชิดติดกัน อยู่บนเยื่อรองรับฐาน (basement membrane) และมีผิวด้านบนเป็นอิสระ (free surface)

หน้าที่ - ป้องกันเซลล์ที่อยู่ชั้นล่าง ป้องกันเชื้อโรค รับความรู้สึก ดูดซึมสารเข้าสู่ร่างกาย สร้างสารที่มีประโยชน์ ขับสารที่ร่างกายไม่ต้องการออกมา

ตำแหน่งที่พบ - พบทั้งภายนอกและภายในร่างกาย เช่น ผิวหนัง ทางเดินอาหาร ท่อลม ปอด และ ท่อไต เป็นต้น

การจัดจำแนก - แบ่งได้ตามลักษณะของรูปร่างของเซลล์ เช่น รูปร่างแบนบาง (squamous) รูปร่าง สี่เหลี่ยมลูกบาศก์ (cuboid) รูปร่างแท่งทรงกระบอก (columnar) และการจัดเรียงตัว ของเซลล์ เช่น เซลล์เรียงตัวชั้นเดียว (simple) หรือเซลล์เรียงตัวหลายชั้น (stratified)

เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (connective tissue)

ลักษณะเฉพาะ - ประกอบด้วยเซลล์ที่เรียงตัวอยู่ห่าง ๆ กัน และสารที่ไม่ใช่เซลล์ เรียกว่า เมทริกซ์ (matrix) นอกจากนี้ยังประกอบด้วยเส้นใย (fiber) 3 ชนิด ได้แก่ เส้นใยคอลลาเจน (collagen fiber) เส้นใยอิลาสติก (elastic fiber) เส้นใยเรติคิวลาร์ (reticular fiber) แทรกอยู่ในเมทริกซ์ ช่วยทำให้แข็งแรงยิ่งขึ้น

หน้าที่ - เชื่อมโยงยึดเหนี่ยวอวัยวะและโครงสร้างต่าง ๆ ของร่างกายให้อยู่รวมกัน และ ค้ำจุนร่างกาย

ตำแหน่งที่พบ - ห่อหุ้มเนื้อเยื่อหรืออวัยวะต่าง ๆ พบแทรกอยู่ระหว่างเนื้อเยื่อชนิดอื่น ๆ

การจัดจำแนก - แบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ เนื้อเยื่อเกี่ยวพันสมบูรณ์ เช่น เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ชนิดโปร่งบาง (loose connective tissue) เนื้อเยื่อเกี่ยวพันชนิดแน่นทึบ (dense connective tissue) และเนื้อเยื่อเกี่ยวพันพิเศษ เช่น กระดูก (bone) กระดูกอ่อน (cartilage) เนื้อเยื่อไขมัน (adipose tissue)

เนื้อเยื่อเลือด (blood tissue)

ลักษณะเฉพาะ - ประกอบด้วย เซลล์เม็ดเลือด (blood cell) และน้ำเลือด (plasma)

หน้าที่ - ลำเลียงออกซิเจน น้ำ อาหาร ของเสีย ฮอร์โมน กำจัดเชื้อโรค และควบคุมอุณหภูมิ ภายในร่างกาย

ตำแหน่งที่พบ - พบทั่วทั้งร่างกาย

การจัดจำแนก - ส่วนที่เป็นเซลล์เม็ดเลือด ประกอบด้วย เซลล์เม็ดเลือดแดง (erythrocyte) และเซลล์เม็ดเลือดขาว (leukocyte) ส่วนที่เป็นน้ำเลือดประกอบด้วยสารอาหาร ของเสีย ฮอร์โมน โปรตีน และสารอินทรีย์

  • เซลล์เม็ดเลือดแดง มีรูปร่างกลม มีขนาดประมาณ 7 ไมครอน ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วย น้ำนม เซลล์เม็ดเลือดแดงที่โตเต็มที่จะไม่มีนิวเคลียส ในสัตว์มีกระดูกสันหลังชนิดอื่น จะมีนิวเคลียสอยู่ด้วย เซลล์เม็ดเลือดแดงสร้างในไขกระดูก และมีอายุอยู่ได้ประมาณ 120 วัน เม็ดเลือดแดงที่หมดอายุจะถูกทำลายที่ม้าม ส่วนเซลล์เม็ดเลือดขาว (leukocyte) มีขนาดใหญ่กว่าเซลล์เม็ดเลือดแดง มีนิวเคลียส มีการเคลื่อนที่แบบ อะมีบา แบ่งได้ตามลักษณะของแกรนูล (granule) ที่พบในไซโตพลาสซึม กลุ่มที่มี แกรนูล (granulocyte) มี 3 ชนิด คือ นิวโทรฟิล (neutrophil) อีโอซิโนฟิล (eosinophil) และเบโซฟิล (basophil) ส่วนกลุ่มที่ไม่มีแกรนูล (agranulocyte) มี 2 ชนิด คือ โมโนไซต์ (monocyte) และ ลิมโฟไซต์ (lymphocyte)

เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ (muscular tissue)

ลักษณะเฉพาะ - เซลล์เป็นรูปทรงกระบอกหรือรูปกระสวย

หน้าที่ - เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของร่างกาย ซึ่งเกิดจากการการหดและคลายตัวของ กล้ามเนื้อ

ตำแหน่งที่พบ - บริเวณผนังของอวัยวะภายใน แขน ขา และหัวใจ

 

การจัดจำแนก

  • แบ่งออกได้เป็น 3 ชนิด คือ กล้ามเนื้อเรียบ (smooth muscle) ประกอบด้วยเซลล์รูป กระสวย มีนิวเคลียส 1 อัน การทำงานอยู่นอกเหนืออำนาจจิตใจ กล้ามเนื้อลาย (striated muscle หรือ skeletal muscle) ประกอบด้วยเซลล์รูปทรงกระบอก มีนิวเคลียสหลายอันอยู่บริเวณขอบของเซลล์ การทำงานอยู่ภายใต้อำนาจจิตใจ เมื่อส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์จะเห็นลักษณะเป็นลายตามขวางชัดเจน ซึ่งเกิดจาก การเรียงตัวของไมโอไฟบริล (myofibril) และกล้ามเนื้อหัวใจ (cardiac muscle) ประกอบด้วยเซลล์รูปร่างทรงกระบอก มีนิวเคลียสเพียง 1 อันอยู่กลางเซลล์ มีการ เรียงตัวของเซลล์คล้ายร่างแห มีลายตามขวางเช่นเดียวกับกล้ามเนื้อลาย แต่ทำงานนอกเหนืออำนาจจิตใจ

เนื้อเยื่อประสาท (nervous tissue)

ลักษณะเฉพาะ - ประกอบด้วยเซลล์ประสาท (neuron) ที่มีรูปร่างคล้ายดาว มีตัวเซลล์ (cell body) และแขนงของเซลล์ (cell process) ได้แก่ เดนไดรต์ (dendrite) และแอกซอน (axon) นอกจากนี้ยังมีเซลล์เกี่ยวพันประสาท (neuroglia) อีกหลายชนิดแทรกอยู่ระหว่าง เซลล์ประสาทด้วย

หน้าที่ - เซลล์ประสาททำหน้าที่รับและส่งกระแสความรู้สึกไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย และ ควบคุมการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ภายในร่างกายด้วย เซลล์เกี่ยวพันประสาท ทำหน้าที่ค้ำจุนเซลล์ประสาทให้อยู่คงที่และให้อาหารแก่เซลล์ประสาท แต่ไม่มีหน้าที่ เกี่ยวกับการนำกระแสความรู้สึก

ตำแหน่งที่พบ - พบทั่วทั้งร่างกาย

การจัดจำแนก - ชนิดของเซลล์ประสาทแบ่งได้ตามจำนวนแขนงของเดนไดรต์ เช่น เซลล์ประสาท หลายขั้ว (multipolar neuron) จะมีแขนงของเดนไดรต์หลายแขนง นอกจากนี้ยังแบ่ง เซลล์ประสาทตามหน้าที่ได้ 3 ชนิด ได้แก่ เซลล์ประสาทที่ทำหน้าที่รับความรู้สึก (sensory neuron) เซลล์ประสาทที่ทำหน้าที่นำคำสั่ง (motor neuron) และเซลล์ ประสาทที่ทำหน้าที่เชื่อมต่อเซลล์ประสาทสองเซลล์หรือมากกว่า เรียกว่า อินเตอร์นิวรอน (inter-neuron)

เอกสารอ้างอิง

  • Berman, I. 1998. Color Atlas of Basic Histology. 2ndEdition. Prentice-Hall International, Inc. 356 pp.
  • Campbell, N. A. 1996. Biology. 4th Edition. The Benjamin/Cummings - Publishing Company, Inc. Menlo Park, California. 1206 pp.
  • Junqueira, L. C., Carneiro, J. and Long, J. A. 1986. Basic Histology. 5th Edition. Lange Medical Publication/Los Altos, California. 529 pp.
  • วินิดา บัณฑิต และคณะ 2539. วิทยาฮิสโต 1 : เซลล์และเนื้อเยื่อพื้นฐาน ภาควิชา กายวิภาคศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พิมพ์ครั้งที่ 2 โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 239 หน้า
  • http://student.nu.ac.th/nokcy/lesson1.htm 13/06/49 Web site เพื่อการเรียนการสอนรายวิชาชีววิทยาเบื้องต้น

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

ข้อเขียน-บทความ »

» จินตนา แก้วขาว กราบเธอที่ดวงใจ
» ทะริด ตะนาวศรี คนไทยที่ถูกลืม
» ปู่เย็น ณ สะพานลำใย แห่งลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี

» จอมยุทธ แห่งบ้านจอมยุทธ (รวมงานเขียน)
» ฉายเดี่ยว (รวมงานเขียน)
» งูเขียว หางบอบช้ำ (รวมงานเขียน)

» ตีหัวเข้าบ้าน ตะคอกโลก ตีหัวหมา
» ผายลมนี้มีผลย้อนหลัง
» ได้แต่หวังว่า เราจะอยู่ร่วมกันได้บนโลกที่เปรียบเสมือนบ้านของเราใบนี้ ด้วยความรู้สึกที่ดีประดุจดั่งกินข้าวจากหม้อเดียวกัน

» ขอเป็นตาแก่ขี้บ่นในหัวใจเธอ
» เมื่อคนขับรถปลอมตัวไปเล่นหุ้น (บันทึกการเล่นสด)

นิยาย-เรื่องสั้น »

» ตำนานบันลือโลก
» บันทึกทรราชย์
» ผมเกือบได้เป็นนักแต่งเพลงชื่อดังเสียแล้ว
» ชีวิตเริ่มต้นอีกครั้งหลังเกษียณ
» แสนยานุภาพแห่งการรอคอย

สติ๊กเกอร์ไลน์