ปรัชญา อภิปรัชญา ญาณวิทยา จิตวิทยา ตรรกศาสตร์ >>

อภิปรัชญา

นิยามคำอภิปรัชญาตามทรรศนะตะวันตก
อภิปรัชญากับศาสนา
อภิปรัชญากับวิทยาศาสตร์
อภิปรัชญา คือ บทสังเคราะห์ข้อยุติของศาสตร์ทั้งหลาย

อภิปรัชญากับวิทยาศาสตร์

อภิปรัชญา คือ การคาดคะเนความจริงก่อนวิทยาศาสตร์

นักปรัชญากรีกโบราณยังแยกไม่ออกว่า ปรัชญากับสิ่งที่เราเรียกกันใน ปัจจุบันว่า ศาสตร์ทางกายภาพต่างกันอย่างไร อันที่จริง การศึกษาลักษณะของโลกทางกายภาพเคยถือกันว่าเป็นหน้าที่ของนักปรัชญา เพิ่งมาแยกกันเมื่อไม่นานมานี้เอง และได้ใช้คำว่า natural philosophy เป็นไวพจน์กับคำ physics เรื่อยมา นักปรัชญาชาวตะวันตกรุ่นแรก เช่น นักจักรวาลวิทยาชาวไอโอเนียในสมัยพุทธกาล จึงได้ถกปัญหากันในเรื่องมูลกำเนิดของโลก ดังจะได้ยกมาศึกษากันโดยย่อต่อไปนี้

  • ทาเลส นักปรัชญาคนแรกที่มีชื่อในประวัติปรัชญา กล่าวว่า “สิ่งทั้งหลายมาจาก น้ำ”
  • อานักซีเมเนส กล่าวว่า ธาตุประกอบสำคัญของสิ่งทั้งหลาย คือ อากาศ หรือ อีเทอร์
  • เฮราคลีตุส เห็นว่า ไฟเป็นมูลเหตุของสิ่งทั้งหลาย
  • เดโมครีตุส เห็นว่า โลกประกอบขึ้นจากธาตุละเอียดที่ไม่สามารถแบ่งแยกได้อีก คือ อะตอม

การคาดคะเนความจริงสมัยก่อนวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับธาตุประกอบของโลกนี้ ถือกันว่า เป็นเรื่องของอภิปรัชญาและจักรวาลวิทยา

ในปัจจุบัน เชื่อกันว่า เรื่องส่วนประกอบของสิ่งทั้งหลายก็ดี โครงสร้างของเอกภพกายภาพก็ดี ไม่ใช่ปัญหาที่อภิปรัชญาจะพึงตอบเสียแล้ว แต่เป็นหน้าที่ของศาสตร์ทางประจักษ์ ได้แก่ ฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ เป็นต้น ศาสตร์เหล่านี้มีหลักการพิเศษ ไม่ใช้วิธีการคาดคะเนความจริง และการใช้เหตุผลตามวิธีตรรกศาสตร์ แต่ใช้วิธีทดลองเพื่อพิสูจน์สมมุติฐานที่ตั้งขึ้นว่า เป็นจริงหรือไม่ วิธีการเหล่านี้รวมถึงการใช้เครื่องมือชั่งตวงวัดนั้น พวกกรีกโบราณไม่สนใจนำมาใช้ตอบปัญหาดังกล่าว นักวิทยาศาสตร์ในสมัยปัจจุบันส่วนมาก ถ้าไม่มั่นใจจะไม่ตอบปัญหาใด ๆ ในทันที โดยเฉพาะปัญหาเกี่ยวกับสิ่งทั้งหลายที่นักจักรวาลวิทยาชาวไอโอเนียสมัยก่อนวิทยาศาสตร์คิดกัน เช่น อะไรคือมูลกำเนิดหรือปฐมเหตุของเอกภพ เขาจะตอบเลี่ยงไปว่า ปัญหาเช่นนี้เป็นของอภิปรัชญา ไม่ใช่ของวิทยาศาสตร์ เนื่องจากไม่มีเครื่องมือหรือวิธีการจะใช้หาความรู้ในเรื่องนั้นได้

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย