Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ศิลปะ หัตถกรรม สถาปัตยกรรม ประติมากรรม สันทนาการ >>

หุ่นกระบอก

นาวสาวนภัสวรรณ บุญนิธี หลักสูตรและการสอน รุ่น 7

ฉากหุ่นกระบอก

โดยทั่วไปฉากหุ่นกระบอกจะเขียนลงบนผ้าด้วยสีฝุ่น เป็นรูปปราสาทราชวัง ฉากผ้านี้มักมี 5 ชิ้น ห้อยติดกันเป็นผืนเดียวลงมาจากด้านบนของโรง แต่จะลอยสูงจากพื้นโรงที่นั่งเชิดประมาณ 50 เซนติเมตร สำหรับให้คนเชิดลอดมือออกมาจับหุ่นเชิดที่หน้าฉากได้สะดวก  ส่วนล่างสุดของฉากที่เขียนเป็นปราสาทราชวัง จะเขียนเป็นกำแพงเมือง มีใบเสมาตลอดความยาวของฉาก กำแพงนี้สูง 50 เซนติเมตรทำด้วยผ้าโปร่ง บางคณะทำด้วยมู่ลี่ เพื่อให้คนเชิดซึ่งนั่งเชิดกับพื้นและอยู่หลังผ้าโปร่งอันนี้มองเห็นตัวหุ่นที่กำลังเชิดได้ถนัด          

สำหรับหน้าฉากกำแพงเมืองจะมีเวทีหรือ “กระจกบังมือ” เป็นภาพเขียนจิตรกรรมประเพฯ ปิดทองตัดเส้น เขียนเป็นเรื่องที่ชอบใช้เล่นเป็นหุ่น เช่น ลักษณวงศ์ สุวรรณหงส์ ใส่กรอบติดกระจกตั้งเรียงรายติดต่อกันประมาณ 7 ภาพ แต่ละภาพมีขนาดสูง 50 เซนติเมตร ยาง 60 เซนติเมตรสำหรับบังไม่ให้คนดูเห็นมือคนเชิดที่ลอดออกมาใต้ฉาก

กระจกบังมือนี้จะตั้งห่างออกมาข้างหน้าฉากประมาณ 50 เซนติเมตร หรือมากกว่านั้น เพื่อสะดวกในการเคลื่อนไหวของตัวหุ่นถัดจากกระจกบังมือออกไปทั้งสองด้านทำเป็นกำแพงไม้ มีใบเสมากั้นต่อจากกระจกบังมือออกไปจนสุดริมโรงแต่ละด้าน ประตูสำหรับหุ่นเข้าออกมีทั้งหมด 4 ประตู อยู่ด้านริมโรง 2 ประตูและอยู่ด้านในอีก 2 ประตู ซึ่งเป็นประตูที่หุ่นใช้เข้าออกมากที่สุด โดยจะมีกำแพงผ้าโปร่งระหว่างประตูทั้งสองยาว 2 เมตรครึ่ง ส่วนประตูที่อยู่ริมโรง 2 ประตูนั้นมักไม่ค่อยได้ใช้ นอกจากกรณีที่มีตัวหุ่นออกมามากๆ เช่น เคลื่อนกระบวนทัพ หรือกระบวนแห่ศพ  ประตูหุ่นนี้นิยมทำเป็นประตูซุ้มเรือนแก้ว ขนาดช่องประตูสูงประมาณ 80 เซนติเมตร กว้างประมาณ 60 เซนติเมตร และมีม่านแหวกซึ่งมีทั้งปักดิ้นเลื่อมและปิดลายกระดาษทองน้ำตะโก นอกจากนั้นยังมีผ้าระบานห้อยข้างบนตลอดจนความยาวของโรง ที่มักปักลวดลายสวยงาม อาทิ ปักไหมทองเป็นลายแบบจีน ลายกระดาษทองน้ำตะโก ผ้าระบายนี้บางคณะมีถึงสองผืน ผืนหนึ่งสำหรับห้อยปิดส่วนบนของฉาก อีกผืนหนึ่งห้อยถัดออกมาระยะเดียวกับเสาค้ำยันโรง

หุ่นไทย
สมัยอยุธยาตอนกลาง (พ.ศ.2121-2246)
สมัยอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ.2246-พ.ศ.2310)
สมัยกรุงธนบุรี (พ.ศ.2310-พ.ศ.2325)
สมัยรัตนโกสินทร์
หุ่นของกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
กำเนิดของหุ่นกระบอก
หุ่นนายวิง
หุ่นจางวางต่อ
หุ่นจางวางทั่ว
หุ่นกระบอกนายเปียก
หุ่นนายเบี้ยว
หุ่นกระนายปั้น
ลักษณะหุ่นกระบอก
ศีรษะหุ่น
ลำตัวหุ่นกระบอก
มือของหุ่นกระบอก
เสื้อผ้าและเครื่องประดับของหุ่นกระบอก
วิธีเชิดหุ่นกระบอก
การโหมโรง
การแสดง
การบรรเลงและการขับร้อง
การพากย์หุ่น
โรงหุ่นกระบอก
ฉากหุ่นกระบอก
เครื่องประกอบฉาก
เรื่องหุ่นกระบอกที่นิยมแสดง
โอกาสในการแสดงหุ่นกระบอก
การบูชาครูก่อนการแสดงหุ่น
การบูชาครูของวงปี่พาทย์ก่อนการแสดงหุ่น
ความเชื่อและประเพณีในการแสดงหุ่น
หุ่นกระบอกคณะครูชื้น สกุลแก้ว
หุ่นกระบอกของจักรพันธุ์ โปษยกฤต
หุ่นกระบอกกรมศิลปากร
หุ่นกระบอกคณะรอดศิรินิลศิลป์
หุ่นกระบอกสมุทรสงคราม
หุ่นกระบอกคณะแม่เชวง อ่อนละม้าย
หุ่นกระบอกเพชรบุรี
หุ่นกระบอกคณะเพชรหนองเรือ
อัตลักษณ์
วิกฤตของหุ่นกระบอกในปัจจุบัน
แนวทางการอนุรักษ์ฟื้นฟูหุ่นกระบอก

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com