ปรัชญาเถรวาทและสุนทรศาสตร์

ปัญหาของสุนทรศาสตร์ สิ่งสุนทรคืออะไร ผัสสะเป็นเครื่องกำหนดสิ่งสุนทร และเป็นต้นกำเนิดของศิลปะ จึงมิได้เกิดเอง ทั้งไม่ใช่สิ่งซึ่งถูก “ผลิตจากความคิด ” ด้วย นี่เป็นมติตามแนวทางของปรัชญาเถรวาทเราจะเห็นได้ง่ายว่าคำสอนในสุนทรศาสตร์นั้นย่อมตามหลังทรรศนะทางภววิทยาเสมอ เมื่อภววิทยาสอนว่าผัสสะเป็นต้นกำเนิดแห่งมโนภาพทั้งปวง เป็นต้นเหตุแห่งศิลปะหรือสิ่งสุนทรด้วยซึ่งดลใจ ให้ผลิตศิลปกรรม นี่เป็นแนวความคิดคล้ายเรื่อง “ รูปสมบูรณ์ ”ของเพลโต้ ซึ่งเพลโต้สอนว่ามีโลกพิเศษครอบงำโลกเราอยู่ในโลกพิเศษทุก ๆ สิ่งจะเป็นนิรันดร จะมีลักษณะอย่างสมบูรณ์ที่เรียกว่า “ รูปสมบูรณ์ ” การเปลี่ยนแปลงเข้าสู่ภาวะนี้ก็จะเสื่อมสลายลงตามความจริงแล้วในจิตต์ของคนเราย่อมมีแต่มโนยภาพของ “ สิ่งที่มี ” อันเคยได้ประสพมาแล้วทั้งสิ้นจากมโนภาพของจริง โดยเลือกแต่มโนภาพที่ถูกใจไว้ เขาคือศิลปินนั่นเอง

อะไรเป็นต้นเหตุของการทำให้เราเห็นความสุนทร ภาพงาม เสียงไพเราะ รสดีและกลิ่นดีสิ่งสุนทรมีต้นเหตุทางผัสสะ

ศิลปกรรม คือประมวลแห่งสิ่งสุนทร ที่สำคัญคือประโยชน์ที่พึงได้จากการชวนจิตต์ใจของศิลปกรรมนั้นและล่อให้เกิดอารมณ์ต่าง ๆ เช่นการจัดแจกันดอกไม้สด ภาพคนที่มีทรวดทรงงามในทางศาสนาสิ่งสุนทรถูกใช้ในการดึงดูดประชาชนมาสู่วัด ศิลปกรรมหลายอย่างทำให้เรากลัวเกรงบาปและอยากทำดี ศิลปกรรมมีไว้เพื่อมนุษย์ พุทธศิลปะไม่ใช่วิชาการที่ได้จากปรัชญาเถรวาทปรัชญานี้สอนให้เราเลิกหลงใหลในสิ่งสุนทรเพราะการหลงใหลนำมาซึ่งความทุกข์ที่มีเหตุจากกิเลสตัณหาซึ่งเป็นธรรมชาติเดิมของมนุษย์มาพร้อม ๆ กับอวิชชา พุทธปรัชญาสอนว่าเมื่อเราแสวงปัญญา อวิชชาจะค่อย ๆ จางหายไปพร้อมกับกิเลสตัณหา ครั้นแล้วสิ่งสุนทรจะค่อย ๆ หมดพิษสงต่อเราไป ทุกข์อันเกิดจากสิ่งสุนทรเป็นต้นเหตุก็จะหมดไป

» ศาสนวิทยาและจริยสังคมวิทยา

» ประวัติศาสตร์ของศาสนา

» ศาสนาแต่เบื้องบุพกาล

» วิญญาณนิยม และเทวนิยม

» ศาสนาแห่งความกลัว

» ศาสนาแห่งความสำนึกคุณ

» ศาสนาแห่งกลียุค

» แนวทางของจริยสังคมวิทยา

» กำเนิดและการแผ่พุทธศาสนา

» อารยธรรมดึกดำบรรพ์

» การแบ่งชนชั้นวรรณะในอินเดีย

» การค้นพบพุทธปรัชญา