Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศไทย

กษัตริย์เทียบเท่าพระโพธิสัตว์

คติเกี่ยวกับพระโพธิสัตว์แพร่หลายในรัฐทวาราวดีและอาณาบริเวณที่สัมพันธ์กับศิลปวัฒนธรรมทวาราวดี คติโพธิสัตว์ที่แพร่ไปมีทั้งแบบเถรวาทและมหายาน รู้จักกันมากที่สุดคือ พระศรีอาริยเมตไตรย ซึ่งจารึกทวาราวดีหลายหลักจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือกล่าวถึง บรรดาจารึกเหล่านั้นใช้ถ้อยคำภาษามอญ บางคำสัมพันธ์กับจารึกภาษามอญเขตลุ่มน้ำเจ้าพระยาเฉพาะอย่างยิ่งจารึกภาษามอญจากลพบุรี เงื่อนงำเช่นนี้มีนัยให้เห็นความแพร่หลายของคติในหมู่คนที่ใช้ภาษามอญ

พระโพธสัตว์ในพระพุทธศาสนามหายานมีสองแบบ แบบหนึ่งคือพระฌานิหรือพระธยานิโพธิสัตว์ ทรงเกิดในโลกมนุษย์ และอยู่บำเพ็ญบารมีเพื่อโปรดสัตว์ แม้เมื่อบรรลุพุทธภูมิแล้ว ที่รู้จักกันดีคือ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พระมัญชูศรี พระเมตไตรยโพธิสัตว์ ด้วยประกอบการบุญ สร้างบารมี เจริญทาน ทำประโยชน์แก่มวลมนุษย์ ช่วยคนและสัตว์ให้พ้นทุกข์บำเพ็ญกุศลเพื่อบารมีแต่ละชาติ โดยมุ่งหวังพระโพธิญาณขั้นสุดท้าย

พระโพธิสัตว์ในคติของเถรวาทแตกต่างกัน คือเป็นอดีตชาติของพระพุทธองค์ ผู้ที่เป็นพระโพธิสัตว์ต้องตั้งอยู่ในบารมี 10 เรียกว่า ทศบารมีอันเป็นบารมีขั้นต่ำสุด พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติสำคัญ 10 ชาติ เรียกทศชาติ ชาติสุดท้ายยิ่งใหญ่ที่สุดเป็นมหาชาติ ได้แก่ตอนเสวยชาติเป็นพระเวสสันดร

แบบแผนที่ทำบุญทำทานเพื่อสร้างบารมีประดุจพระโพธิสัตว์ปรากฏในหมู่ชนผู้ใช้ภาษาสันสกฤตก่อนแล้วจึงแพร่ออกไป จารึกซับจำปาซับจำปา 2 (ภาษาสันสกฤต)ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 8-9 แม้เนื้อความขาดตอนแต่ก็เข้าใจได้ดีถึงลักษณะ หรือแบบแผนบางอย่างเกี่ยวกับกษัตริย์ “ผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน เป็นผู้นับถือพระพุทธศาสนา เป็นพระเจ้าแผ่นดินที่ยิ่งใหญ่เป็นผู้นำ เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมคือ ทาน และความกรุณา” ลักษณะดังกล่าวมิได้ห่างไกลกันนักกับพระราชาแห่งศรีทวาราวดีผู้ประกอบการบุญคือผู้ที่จะเป็นพระศรีอริยเมตไตรยอันเป็นพระโพธิสัตว์ฝ่ายเถรวาท ปรากฏหลักฐานอยู่ในหมู่พวกที่ใช้ภาษามอญ ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมเกี่ยวข้องกับลุ่มน้ำเจ้าพระยา

จะเห็นได้ว่าคติเกี่ยวกับพระโพธิสัตว์มีอยู่ในรัฐทวาราวดี และดินแดนซึ่งอยู่ในรัศมีของศิลปวัฒนธรรมทวาราวดี คตินี้ได้กำหนดแบบแผนของกษัตริย์ให้มีฐานะเทียบเท่าพระโพธิสัตว์ เพราะว่าพระโพธิสัตว์คือ ผู้ที่เกิดมาเพื่อสร้างบุญญาบารมี บารมีนั้นได้กลายเป็นลักษณะเฉพาะขององค์พระมหากษัตริย์ พระมหากษัตริย์จึงมีฐานะเทียบเท่าพระโพธิสัตว์

พุทธศิลป์ของอาณาจักรทวาราวดี พระพุทธศาสนาในอาณาจักรทวาราวดีเป็นนิกายเถรวาท ซึ่งมีความสัมพันธ์กันกับทางอินเดีย พุทธศิลป์ในยุคนี้มีมากมาย นับตั้งแต่วัตถุชิ้นมหึมาลงมาจนถึงวัตถุชิ้นเล็ก ๆ เช่น พระพิมพ์บริเวณเมืองอู่ทองเก่า นครปฐม นครชัยศรี ราชบุรี เป็นศูนย์กลางแห่งจักรวรรดิ์ และเราได้ค้นพบพระพุทธรูปเสมาธรรมจักร ทำด้วยศิลาในเมืองกนกนคร ทางภาคอีสาน ส่วนทางภาคพายัพมีสถูปที่วัดกู่กุดลำพูน สำหรับภาคใต้อาณาจักรทาวาราวดีแผ่ไปถึง ครหิหรือ อ. ไชยา ปัจจุบัน และตอนบนของแหลมมลายู วัตถุที่สำคัญส่วนมากอยู่ในท้องที่ จังหวัดนครปฐม นครชัยศรี ทวาราวดีจึงน่าจะสืบต่อมาจากอาณาจักรสุวรรณภูมิ ซึ่งเชื่อกันว่า เป็นอาณาจักรที่รับพระพุทธศาสนาแห่งแรกในบริเวณนี้ อาณาจักรสุวรรณภูมินี้ กินอาณาเขตจากปากน้ำอิรวดีลงมาถึงอ่าวไทย

จากการสร้างทางรถไฟสายใต้ ทำให้การรถไฟได้พบพระสถูปเป็นจำนวนมาก แต่ถูกทำลายไปเพราะความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ กว่ารัฐบาลไทยจะรู้ตัวก็สายเสียแล้ว แต่ก็ยังมีเหลืออยู่ 2-3 แห่ง จากการขุดค้นที่เหล่านั้น ทำให้พบว่า ศิลปะทวาราวดียังคงเหลืออยู่ คือ พระสถูป พระพุทธรูป องค์แรกคือ พระปฐมเจดีย์ องค์ข้างในพระสถูปวัดพระประโทน ลักษณะของพระสถูปเหล่านั้นมีส่วนคล้ายกับพระสถูปของพระเจ้าอโศกมหาราช คือ เป็นทรงโอคว่ำ เบื้องบนมีบัลลังก์ ปักฉัตรศิลาไว้ ต่อมาสมัยขอมได้สร้างพระปรางค์ขึ้นบนบัลลังก์ สำหรับพระปรางค์ที่พระประโทนเข้าใจว่า จะเป็นสมัยอยุธยา ซากสถูปที่วัดพระเมรุ ดัดแปลงพิศดารขึ้น คือ ทำเป็นมุข 4 มุข แต่ละมุขตั้งพระพุทธรูปศิลานั่งห้อยพระบาท พระสถูปวัดพระเมรุนี้ไปตรงกับอานันทเจดีย์ของพม่าของพุกาม พระปฐมเจดีย์และพระประโทน เข้าใจว่า สร้างสมัยสุวรรณภูมิ แต่ที่วัดพระเมรุสร้างสมัยทวาราวดี สมัยทวาราวดีรับแบบพุทธศิลปสิงห์มาจากราชวงศ์คุปตะของอินเดีย จีวรไม่นิยมทำเป็นริ้ว แต่ทำเป็นแนบพระวรกาย เพื่อเเสดงองคาพยพ

ศิลาที่นำมาสร้างพระพุทธรูปในสมัยนี้ โดยมากเป็นศิลาและดินเผา เรามีพระพุทธรูปศิลาห้อยพระบาทขนาดใหญ่กว่าคน เป็นจำนวนถึง 4 องค์ องค์หนึ่งอยู่ที่นครปฐม อีก 3 องค์อยู่ที่กรุงศรีอยุธยา เรามีพระพุทธรูปใหญ่กว่า คน ปางพระวรมุทระ อยู่ในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ นอกจากนี้ยังมีเสมาธรรมจักรและพระพิมพ์ดินเผาอีกจำนวนมหึมา แม้พระป่าเลไลย์ในจังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งมีผู้สันนิษฐานว่า มีองค์หนึ้งอยู่ข้างใน ก็เป็นพระพุทธรูปวาราวดี พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อยังทรงผนวชเป็นภิกษุอยู่ เสด็จธุดงค์มาที่นี่เนือง ๆ ได้ทรงพบแผ่นศิลาจารึกเป็นภาษาบาลีเขียนด้วยอักษรคฤนถ์ คือจารึก คาถา เย ธมฺมา ที่ถ้ำเขางู จังหวัดราชบุรี มีภาพบนผนังถ้ำเป็นพระพุทธรูปนั่งห้อยพระบาท สมัยทวาราวดี และมีคำจารึกด้วยภาษาสันสกฤต กล่าวถึงฤๅษีสมาธิคุปตะ ผู้เป็นเจ้าของถ้ำ สรุปว่าในยุคนี้มีพุทธศิลป์ทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายาน แต่เถรวาทน่าจะรุ่งเรืองกว่า

ในศตวรรษที่ 12 เจ้าหญิงแห่งทวาราวดีพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่า จามเทวี ได้เสด็จไปครองเมืองหริภุญไชย พระนางทรงนิมนต์พระสงฆ์ 500 รูปไปอยู่ที่เมืองหริภุญไชย และนำเอาศิลปินแขนงต่าง ๆ ไปด้วย เป็นการแผ่อารยธรรมทางเมืองทวาราวดีในลุ่มแม่น้ำปิง ได้ทรงสร้างวัดจำนวนมาก เช่น วัดอาภัยทาราม วัดบุพพาราม วัดพระคง วัดพระรอด วัดพระลี้รอด เป็นต้น เชื่อกันว่า พระเครื่องตระกูลลำพูนที่เรียกกันว่า พระรอด สร้างขึ้นในสมัยนี้ จักรวรรดิ์ทวาราวดีดำรงอยู่จนถึงพุทธศตวรรษที่ 15

ยุคฟูนัน (พนม) (ศตวรรษที่ 6–7)
ยุคทวาราวดี (ศตวรรษที่ 11–16)
กษัตริย์เทียบเท่าพระโพธิสัตว์
ยุคศรีวิชัย (ศตวรรษที่ 12–18)
ยุคลพบุรี (ศตวรรษที่ 15–18)
พระพุทธศาสนายุคสุโขทัย(ศตวรรษที่ 18)
พระพุทธศาสนาสมัยพ่อขุนรามคำแหง
การปกครองคณะสงฆ์สมัยสุโขทัย
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยของพระมหาธรรมราชาลิไท
พระพุทธศาสนาในสมัยล้านนา(ลานนา)
พระพุทธศาสนาในสมัยพระเจ้าเม็งราย(ศตวรรษที่ 17 เป็นต้นมา)
พระเจ้ากือนาธรรมิกราช (ตื้อนา)
พระพุทธศาสนาสมัยกรุงศรีอยุธยา
พระพุทธศาสนาสมัยพระบรมไตรโลกนาถ
พระพุทธศาสนาสมัยพระเจ้าทรงธรรม (พ.ศ. 2163 เป็นต้นมา)
พระพุทธศาสนาสมัยพระนารายณ์มหาราช(พ.ศ.2199เป็นต้นมา)
แผนการยึดเมืองไทยของฝรั่งเศส
พระพุทธศาสนาสมัยสมเด็จพระบรมโกษฐ์(พ.ศ. 2275เป็นต้นมา
สรุปพระพุทธศาสนาในสมัยกรุงศรีอยุธยา
พระพุทธศาสนาในสมัยกรุงธนบุรี(พ.ศ.2310–2325)
พระพุทธศาสนาสมัยกรุงรัตนโกสินทร์(พ.ศ.2325 ถึงปัจจุบัน)
พระพุทธศาสนาสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอนันทมหิดล
พระพุทธศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุยลเดช
นาคหลวง
ภาวะแห่งความแย้งขัดระหว่างพระพุทธศาสนากับศาสนาอื่น
เกี่ยวกับนิกายแห่งศาสนาและลัทธิอื่น
นิกายหรือลัทธิใหม่ที่เกิดมีขึ้นในประเทศไทย
การเข้ามาสู่ประเทศไทยของพระพุทธศาสนา
ยุคที่ 1 ลัทธิหินยานอย่างเถรวาท
ยุคที่ 2 ลัทธิมหายาน
ยุคที่ 3 ลัทธิหินยานอย่างพุกาม
ยุคที่ 4 ลัทธิลังกาวงศ์
บรรณานุกรม

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com