ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

ประวัติพระพุทธโฆษาจารย์

อรรถกถา-พระอรรถกถาจารย์
พระพุทธโฆษาจารย์
ข้อวิจารณ์ของเสฐียรพงษ์ วรรณปก
ปัญหาเรื่องชาติภูมิ
ข้อวิจารณ์ของพุทธทาสภิกขุ
ผลงานของพระพุทธโฆษาจารย์
คัมภีร์ที่สันนิษฐานว่าพระพุทธโฆษาจารย์รจนา
คัมภีร์อรรถกถาที่สำคัญ
ย่อความอรรถกถาธรรมบท
ย่อความวิสุทธิมรรค
คุณสมบัติ 11 ประการ
สังคหกถา
สรุปประวัติ พระพุทธโฆษาจารย์
ภาคผนวก
บรรณานุกรม

ข้อวิจารณ์ของเสฐียรพงษ์ วรรณปก

ต่อไปนี้จะขอนำประวัติของพระพุทธโฆษาจารย์ซึ่งได้มีผู้เรียบเรียงวิจารณ์ไว้ เพื่อจะได้เทียบเคียงกับ 2 คัมภีร์ที่ได้กล่าวมาแล้ว ดังนี้

พระพุทธโฆษาจารย์ เป็นพระอรรถกถาจารย์ผู้แต่งคัมภีร์อรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎก ที่มีชื่อเสียงมากมายของฝ่ายเถรวาท อรรถกถาเกือบทั้งหมดเป็นผลงานของท่าน ประวัติความเป็นมาของท่านมีบันทึกไว้ในหนังสือ 2 เล่ม คือ มหาวังสะ (พงศาวดารลังกา) และพุทธโฆสุปัตติ

หนังสือทั้ง 2 เล่มนี้ ส่วนใหญ่มีเนื้อหาตรงกันต่างกันแต่รายละเอียดปลีกย่อยบางอย่างเท่านั้นสรุปความได้ว่า ท่านพุทธโฆษาจารย์ เกิดในตระกูลพราหมณ์บุตรบ้านนายโฆสคาม ใกล้ตำบลพุทธคยา ภาคเหนือของประเทศอินเดีย นามเดิมท่านว่า “โฆสะ” เป็นผู้มีปัญญาเฉียบแหลมมาตั้งแต่เด็กเรียนจบไตรเพทตั้งแต่ยังหนุ่ม สาเหตุที่ออกบวชในพระพุทธศาสนาทั้งๆ ที่นับถือศาสนาพราหมณ์ ตามคัมภีร์มหาวังสะ กล่าวว่า วันหนึ่งท่านสาธยายมนต์ปตัญชลีอยู่ ถูกพระเถระในพระพุทธศาสนาชื่อพระเรวตเถระ ร้องทักว่า “ลาที่ไหนมาร้องอยู่ที่นี่” รู้สึกโกรธจึงร้องสวนไปว่า “สมณะท่านรู้หรือเปล่าว่ามนต์ที่เราสาธยายไปนี้คือมนต์ปตัญชลี” พระเถระตอบว่า “รู้” หลังจากนั้นเขาได้ถามปัญหาที่ยากๆในมนต์ชื่อปตัญชลีนั้น พระเถระก็ตอบได้หมดสิ้น พอพระเถระถามปัญหาในพระอภิธรรมปิฎกก็ตอบไม่ได้ อยากจะเรียนรู้บ้าง จึงขอบวชอยู่กับพระเถระจนมีความรู้แตกฉานปรากฏนามว่า “พุทธโฆสะ” แปลกันว่า “ผู้มีเสียงกังวาลดุจพระสุรเสียงของพระพุทธเจ้า” แต่ความหมายน่าจะเป็นว่า “ผู้ประกาศธรรมของพระพุทธเจ้า” มากกว่า

ส่วน “พุทธโฆสุปปัตติ” ให้รายละเอียดตอนนี้ต่างไปอีกหน่อยหนึ่งว่า พระเรวตเถระคุ้นเคยกับบิดาของโฆสะอยู่ก่อนแม้ว่าจะนับถือคนละศาสนาก็ตาม วันหนึ่งขณะที่พระเถระไปเยี่ยมเกสพราหมณ์ คนในบ้านเอาอาสนะของโฆสะ ไปปูให้พระเถระนั่ง โฆสะกลับมาเห็นเข้าจึงโกรธเกิดการไล่เลียงความรู้ในไตรเพทกันขึ้น พระเถระก็ตอบได้เกือบหมดสิ้น พอพระเถระถามบ้างพราหมณ์หนุ่มกลับตอบไม่ได้ จึงบวชเป็นศิษย์ของท่านหวังจักเรียนให้สูงขึ้น พระเถระจึงให้ท่านเรียนพระไตรปิฎก



เมื่อรู้มากเข้าท่านก็นึกดูถูกภูมิปัญญาอุปัชฌาย์ในใจ พระเถระทราบความคิดเธอ จึงปรามพระพุทธโฆสะท่านรู้สึกสำนึกผิดจึงกราบขอขมา พระเถระจึงเดินทางกลับไปลังกาทวีปเพื่อแปลอรรถกถาพระไตรปิฎก จากอักษรสิงหฬสู่ภาษามคธหรือภาษาบาลี เป็นการทำโทษที่ล่วงเกินอุปัชฌาย์ ขณะที่ลงจากเรือไปยังเกาะลังกา ท่านได้สวนทางกลับพระพุทธทัตตะ พระอรรถกถาร่วมสมัยรูปหนึ่ง ซึ่งกำลังกลับจากไปแปลอรรถกถาสู่ภาษาบาลี แต่ทำงานไม่สำเร็จเพราะสุขภาพไม่สมบูรณ์ ท่านพุทธทัตตะได้อวยพรให้ท่านทำงานแปลต่อให้สำเร็จ เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาพระพุทธศาสนา

พระพุทธโฆษาจารย์ทำการแปลอรรถกถาอยู่ที่ประเทศลังกาเป็นเวลา 1 ปี (หลักฐานบางอย่างว่า 3 เดือน ดูจะน้อยไป) โดยที่ก่อนจะได้รับอนุญาตให้ทำงานแปลอรรถกถา ท่านได้แต่งหนังสือชื่อ “วิสุทธิมรรค” ถวายพระเถระชาวลังกา เป็นการทดสอบว่าจะมีภูมิรู้และความสามารถพอจะทำงานให้เช่นนั้นได้หรือไม่ ปรากฏว่าหนังสือเล่มนี้ได้รับยกย่องจากพระมหาเถระชาวลังกาว่าเป็น “เพชรน้ำเอก” จะหาใครแต่งได้ดีเท่าไม่ได้อีกแล้ว

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

ข้อเขียน-บทความ »

» จินตนา แก้วขาว กราบเธอที่ดวงใจ
» ทะริด ตะนาวศรี คนไทยที่ถูกลืม
» ปู่เย็น ณ สะพานลำใย แห่งลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี

» จอมยุทธ แห่งบ้านจอมยุทธ (รวมงานเขียน)
» ฉายเดี่ยว (รวมงานเขียน)
» งูเขียว หางบอบช้ำ (รวมงานเขียน)

» ตีหัวเข้าบ้าน ตะคอกโลก ตีหัวหมา
» ผายลมนี้มีผลย้อนหลัง
» ได้แต่หวังว่า เราจะอยู่ร่วมกันได้บนโลกที่เปรียบเสมือนบ้านของเราใบนี้ ด้วยความรู้สึกที่ดีประดุจดั่งกินข้าวจากหม้อเดียวกัน

» ขอเป็นตาแก่ขี้บ่นในหัวใจเธอ
» เมื่อคนขับรถปลอมตัวไปเล่นหุ้น (บันทึกการเล่นสด)

นิยาย-เรื่องสั้น »

» ตำนานบันลือโลก
» บันทึกทรราชย์
» ผมเกือบได้เป็นนักแต่งเพลงชื่อดังเสียแล้ว
» ชีวิตเริ่มต้นอีกครั้งหลังเกษียณ
» แสนยานุภาพแห่งการรอคอย