ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

ประวัติพระพุทธโฆษาจารย์

อรรถกถา-พระอรรถกถาจารย์
พระพุทธโฆษาจารย์
ข้อวิจารณ์ของเสฐียรพงษ์ วรรณปก
ปัญหาเรื่องชาติภูมิ
ข้อวิจารณ์ของพุทธทาสภิกขุ
ผลงานของพระพุทธโฆษาจารย์
คัมภีร์ที่สันนิษฐานว่าพระพุทธโฆษาจารย์รจนา
คัมภีร์อรรถกถาที่สำคัญ
ย่อความอรรถกถาธรรมบท
ย่อความวิสุทธิมรรค
คุณสมบัติ 11 ประการ
สังคหกถา
สรุปประวัติ พระพุทธโฆษาจารย์
ภาคผนวก
บรรณานุกรม

ผลงานของพระพุทธโฆษาจารย์

คำภีร์ที่พระพุทธโฆษาจารย์แต่งไว้มีดังนี้

  1. สมันตัปปาสาทิกา อรรถกถาพระวินัยปิฎก
  2. กังขาวิตรณี อรรถกถาพระปาฏิโมกข์
  3. สุมังคลาวิลาสินี อรรถกถาพระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย
  4. ปปัญจสูทนี อรรถกถาพระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย
  5. สารัตถปกาสินี อรรถกถาพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย
  6. มโนรถปูรณี อรรถกถาพระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย
  7. ปรมัตถโชติกา อรรถกถาพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ และสุตตนิบาต
  8. ธัมมปทัฏฐกถา อรรถกถาพระสุตตันปิฎก ขุททกนิกาย ธัมมบท
  9. ชาตกัฏฐกถา อรรถกถาพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก
  10. อัตถสาลินี อรรถกถาพระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี
  11. สัมโมหวิโนทนี อรรถกถาพระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ, ปุคคลบัญญัติ, ธาตุกถา, ยมก, ปัฏฐาน

ไม่ใช่ว่ามีเพียง 12 เล่มเท่านั้น อรรถกถาชื่อเดียวบางทีมีตั้งแต่ 7-8 ภาค เช่น ธัมมปทัฏฐกถา พิมพ์เป็นเล่มแล้วได้ถึง 8 เล่ม ชาตกัฏฐกถา พิมพ์เป็นเล่มได้หลายเล่ม เช่นกัน

 

งานเขียนของพระพุทธโฆษาจารย์มิใช่เป็นการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ แปลกๆ หากแต่รวบรวมเนื้อหาสาระที่กระจัดกระจายอยู่ตามอรรถกถาสิงหลทั้งหลาย มาแก้ไขตัดตอนให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น คำว่า แปล หรือกลับ (ปริวตฺ เตตฺวา) ที่ปรากฏในคำของท่านแสดงว่าท่านแปลกลับ หรือถ่ายจากภาษาสิงหลเป็นภาษามคธ ตัดตอนส่วนที่พิรุธผิดพลาดและไม่ต้องการเพิ่มเติมที่ขาดตกบกพร่องพร้อมทั้งสอดแทรกความคิดเห็นตนเข้ากันด้วย อย่างที่เรียกว่า “แปลและเรียบเรียง” แม้แต่ปกรณ์ “วิสุทธิมรรค” ที่ท่านว่าแต่งโดยอัตโนมัติไม่ได้อาศัยตำรับตำราอะไรเป็นหลักก็ยังมีผู้เชื่อว่า ท่านเลียนแบบ “วิมุตติมรรค” (The Path of Freedom) ของพระอุปติสสที่พระโสมเถระ แปลเป็นภาษาอังกฤษจากฉบับภาษาจีน (ต้นฉบับบาลีเพิ่งค้นพบเมื่อเร็วๆ นี้) ทั้งนี้เนื่องจากโครงสร้าง และแนวการอธิบายเหมือนกับ “วิมุตติมรรค” ซึ่งพระพุทธโฆษาจารย์เองก็ได้บอกแนวการเขียนของท่านไว้ใน “สมันตปาสาทิกา” ว่า “อาศัยโครงสร้างจากมหาอรรถกถาแลไม่ทิ้งอรรถที่เป็นสาระ จากอรรถกถาที่สำคัญๆ เช่น มหาปัจจรี และกุรุนที เป็นต้น ทั้งข้อวินิจฉัยตกลงของบุรพาจารย์ทั้งหลาย” คำว่า เป็นต้นในที่นี้ หมายความว่ายังมีอีกหลายคัมภีร์ที่อาศัยเป็นแนวเทียบเคียง อาทิ สังเขปัฏฐกถา วินยัฏฐกถา อันธกัฏฐกถา… ตามที่ท่านอ้างถึงในหนังสือของท่านแต่ดูเหมือนมหาอรรถกถาคัมภีร์เดียวที่พระพุทธโฆษาจารย์ยอมรับว่าถูกต้องกว่าแห่งอื่นๆ มีวินิจฉัยไว้พร้อมในมหาอรรถกถา ซึ่งก็คงเล่มใหญ่สมชื่อที่ได้ปรากฏว่าวินิจฉัยผิดพลาด ไม่ตรงกับพระบาลีเดิม พระพุทธโฆษาจารย์ก็แก้แทนว่า “ตรงนี้ท่านเขียนเผลอไป” ตรงข้ามกลับไม่มีที่ไหนเลยที่จะเห็นด้วยกับอันธกัฏฐกถา บางครั้งก็ประณามเอาแรงๆ ว่า “พูดไว้ส่งเดช” (มิจฺฉา วุตฺตํ ทุรวุตฺตํ) บ้าง “ไม่ตรงกับบาลีอรรถกถา” (ปาลิอฏฺ?กถาสุ น สเมติ) บ้าง “เพราะฉะนั้น อย่าไปเชื่อถือ” (ตสฺมา น คเหตพฺพํ)

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

ข้อเขียน-บทความ »

» จินตนา แก้วขาว กราบเธอที่ดวงใจ
» ทะริด ตะนาวศรี คนไทยที่ถูกลืม
» ปู่เย็น ณ สะพานลำใย แห่งลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี

» จอมยุทธ แห่งบ้านจอมยุทธ (รวมงานเขียน)
» ฉายเดี่ยว (รวมงานเขียน)
» งูเขียว หางบอบช้ำ (รวมงานเขียน)

» ตีหัวเข้าบ้าน ตะคอกโลก ตีหัวหมา
» ผายลมนี้มีผลย้อนหลัง
» ได้แต่หวังว่า เราจะอยู่ร่วมกันได้บนโลกที่เปรียบเสมือนบ้านของเราใบนี้ ด้วยความรู้สึกที่ดีประดุจดั่งกินข้าวจากหม้อเดียวกัน

» ขอเป็นตาแก่ขี้บ่นในหัวใจเธอ
» เมื่อคนขับรถปลอมตัวไปเล่นหุ้น (บันทึกการเล่นสด)

นิยาย-เรื่องสั้น »

» ตำนานบันลือโลก
» บันทึกทรราชย์
» ผมเกือบได้เป็นนักแต่งเพลงชื่อดังเสียแล้ว
» ชีวิตเริ่มต้นอีกครั้งหลังเกษียณ
» แสนยานุภาพแห่งการรอคอย

นี่คือขยะกองใหญ่ เชิญท่านทั้งหลายขุดคุ้ยค้นหา แยกเอาแต่สิ่งดีๆ หยิบฉวยติดมือออกไปต่อยอด เทียบเคียง ประยุกต์ใช้ และขอบคุณเหล่าท่านจอมยุทธทั้งหลาย ที่เคยแวะเวียนมาหยิบยื่นแลกเปลี่ยนประสบการณ์ แนวคิดและมุมมองอันหลากหลายไว้ให้เป็นวิทยาทาน และด้วยความทรงจำที่ดีต่อกัน แม้จะไม่มีวันนั้นอีกแล้วก็ตาม...
ห้องร้อยบุปผา ชุมนุมจอมยุทธ

สติ๊กเกอร์ไลน์