สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

สังคมมนุษย์

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย

กฎหมาย หมายถึง กฎเกณฑ์หรือข้อบังคับที่รัฐกำหนดขึ้น เพื่อใช้ควบคุมความประพฤติของบุคคลในสังคม ผู้ใดฝ่าฝืนจะถูกลงโทษ และเป็นสิ่งที่ศาลใช้ตัดสินคดี

ลักษณะของกฎหมาย

1. กฎหมายต้องมีสภาพบังคับลงโทษแก่ผู้ฝ่าฝืน
2. กฎหมายต้องมีลักษณะเป็นคำสั่งหรือข้อบังคับของรัฐที่ทุกคนต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด
3. กฎหมายเป็นคำสั่งหรือข้อบังคับที่ใช้ได้เสมอไป จนกว่าจะมีการยกเลิก

วิวัฒนาการของกฎหมายไทย

  • สมัยสุโขทัย กฎหมายลายลักษณ์อักษรฉบับแรกและถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทย คือ ศิลาจารึกพ่อขุนราม คำแหง
  • สมัยอยุธยาและธนบุรี มีการใช้พระราชศาสตร์และพระธรรมศาสตร์เป็นกฎหมายที่ใช้สืบต่อกันมา
  • สมัยรัตนโกสินทร์ ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 1 โปรดให้ชำระกฎหมายใหม่ เรียกว่า กฎหมายตราสามดวง ได้แก่

    - ตราราชสีห์ ประจำตำแหน่งสมุหนายก
    - ตราคชสีห์ ประจำตำแหน่งสมุหกลาโหม
    - ตราบัวแก้ว ประจำตำแหน่งโกษาธิบดี

ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 4 ทรงโปรดเกล้าฯให้แก้ไขกฎหมายตราสามดวงออกเป็นพระราชกำหนดฉบับต่าง ๆ 500 ฉบับ เพื่อปรับปรุงให้ทันสมัยขึ้นทัดเทียมกับประเทศทางตะวันตก ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 มีการปฏิรูปกฎหมายครั้งใหญ่ มีการตั้งโรงเรียนสอนกฎหมาย มีการยกเลิกการไต่สวนคดีแบบจารีตนครบาล และตรากฎหมายอาญาขึ้นซึ่งถือว่าเป็น ประมวลกฎหมายอาญาฉบับแรกของไทย ผู้ที่มีบทบาทเกี่ยวกับการวางรากฐานกฎหมายไทย คือ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ โดยได้รับยกย่องว่าเป็นบิดาแห่งกฎหมายไทย

ประเภทของกฎหมาย

  • กฎหมายเอกชน เป็นกฎหมายที่บัญญัติถึงความสัมพันธ์ระหว่างเอกชนกับเอกชน ได้แก่
    - กฎหมายแพ่ง เป็นกฎหมายระหว่างเอกชนต่อเอกชนว่าด้วยสิทธิหน้าที่และความรับผิดชอบของบุคคลทั่วไป
    - กฎหมายพาณิชย์ เป็นกฎหมายระหว่างบุคคลต่อบุคคลในทางการค้า อุตสาหกรรม การกสิกรรม และการธนาคาร
  • กฎหมายมหาชน เป็นกฎหมายเกี่ยวกับการปกครองรัฐ ระหว่างรัฐกับเอกชน หรือประชาชนทั่วไป ได้แก่
    - กฎหมายรัฐธรรมนูญ เป็นกฎหมายสูงสุดว่าด้วยการจัดระเบียบการปกครอง
    - กฎหมายปกครอง เป็นกฎหมายที่ว่าด้วยการจัดระเบียบทางการปกครองของประเทศ หรือการบริหารราชการ แบ่งเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนกลาง (สำนักนายกรัฐมนตรี , กระทรวง , ทบวง , กรม) ส่วนภูมิภาค (จังหวัด , อำเภอ) และส่วนท้องถิ่น (องค์การบริหารส่วนจังหวัด , เทศบาล , องค์การปกครองพิเศษกรุงเทพฯ และเมืองพัทยา)
    - กฎหมายอาญา คือ กฎหมายที่บัญญัติถึงความผิด และลักษณะโทษที่ผู้กระทำผิดจะได้รับ
    - กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เป็นกฎหมายว่าด้วยการจับกุมคุมขัง การฟ้องร้อง การพิจารณาพิพากษา เป็นต้น
    - กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เป็นกฎหมายเป็นกำหมายที่บัญญัติถึงการยื่นคำฟ้อง คำให้การ การพิจารณาคดี ศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกา กฎหมายระหว่างประเทศ คือ กฎหมายที่กำหนดความเกี่ยวพันระหว่างประเทศต่อประเทศ หรือรัฐต่อรัฐ แบ่ง เป็น 3 แระเภท คือ
    - กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง
    - กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล
    - กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีอาญา

ลำดับความสำคัญของกฎหมาย

1. พระราชบัญญัติ

  • รัฐมนตรีหรือสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้เสนอ
  • ผู้ตราพระราชบัญญัติ คือ พระมหากษัตริย์
  • ตราขึ้นเพื่อจัดระเบียบทางสังคม
  • สามารถใช้ได้จนกว่าจะมีการยกเลิก
  • ต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษา

2. พระราชกำหนด

  • ออกเฉพาะเรื่องในกรณีพิเศษ
  • มีสภาพบังคับเท่าพระราชบัญญัติ
  • ผู้เสนอ คือ รัฐมนตรี
  • ผู้พิจารณา คือ รัฐมนตรี
  • ผู้ตรา คือ พระมหากษัตริย์
  • ประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา

3. พระราชกฤษฎีกา

  • ออกโดยฝ่ายบริหาร
  • จะขัดกับพระราชบัญญัติหรือพระราชกำหนดไม่ได้
  • มีสภาพเฉพาะเรื่อง เพื่อกำหนดรายละเอียดในพระราชบัญญัติ
  • ประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา

4. กฎกระทรวง

  • ออกโดยรัฐมนตรีประจำกระทรวงนั้น
  • ผู้ตรา คือ รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติ
  • เป็นกฎหมายกำหนดรายละเอียดต่าง ๆ ตามที่พระราชบัญญัติหรือพระราชกำหนดให้อำนาจไว้

5. ข้อบัญญัติจังหวัด

  • ออกโดยสภาจังหวัด
  • ประกาศ ณ ศาลากลางจังหวัด

6. เทศบัญญัติ

  • ออกโดยสภาเทศบาล
  • ผู้ตรา คือ ผู้ว่าราชการจังหวัด หรือรัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทย

7. ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร

  • ออกโดยสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร
  • ผู้ตรา คือ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

วัฒนธรรม
โครงสร้างสังคม
การจัดระเบียบทางสังคม
สถาบันทางสังคม
สังคมไทย
ลักษณะการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย
ปัญหาสังคมไทย
หลักธรรมของศาสนาต่าง ๆ ของโลก
ศาสนาพราหมณ์ - ฮินดู
ศาสนาพุทธ
ศาสนาคริสต์
ศาสนาอิสลาม
รัฐและการจัดระเบียบปกครองภายในรัฐ
ระบบการเมืองการปกครองและระบบเศรษฐกิจ
ความสัมพันธ์ของรัฐบาลกับพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย
การเมืองการปกครองของไทย
การเมืองการปกครองของไทยปัจจุบัน
ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย
กระบวนการยุติธรรมของไทย
กฎหมายที่เกี่ยวกับชีวิตประจำวัน

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

ข้อเขียน-บทความ »

» จินตนา แก้วขาว กราบเธอที่ดวงใจ
» ทะริด ตะนาวศรี คนไทยที่ถูกลืม
» ปู่เย็น ณ สะพานลำใย แห่งลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี

» จอมยุทธ แห่งบ้านจอมยุทธ (รวมงานเขียน)
» ฉายเดี่ยว (รวมงานเขียน)
» งูเขียว หางบอบช้ำ (รวมงานเขียน)

» ตีหัวเข้าบ้าน ตะคอกโลก ตีหัวหมา
» ผายลมนี้มีผลย้อนหลัง
» ได้แต่หวังว่า เราจะอยู่ร่วมกันได้บนโลกที่เปรียบเสมือนบ้านของเราใบนี้ ด้วยความรู้สึกที่ดีประดุจดั่งกินข้าวจากหม้อเดียวกัน

» ขอเป็นตาแก่ขี้บ่นในหัวใจเธอ
» เมื่อคนขับรถปลอมตัวไปเล่นหุ้น (บันทึกการเล่นสด)

นิยาย-เรื่องสั้น »

» ตำนานบันลือโลก
» บันทึกทรราชย์
» ผมเกือบได้เป็นนักแต่งเพลงชื่อดังเสียแล้ว
» ชีวิตเริ่มต้นอีกครั้งหลังเกษียณ
» แสนยานุภาพแห่งการรอคอย

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-