ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

สาระธรรมจากพระพุทธศาสนา

ประวัติของพระพุทธเจ้า
พระพุทธศาสนา
องค์ประกอบของพระพุทธศาสนา
สิ่งที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้
ปรัชญา
ความแตกต่างระหว่างศาสนากับปรัชญา
ความแตกต่างระหว่างพระพุทธศาสนากับปรัชญา
ลักษณะเชิงปรัชญาของพระพุทธศาสนา

ลักษณะเชิงปรัชญาของพระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนาดั้งเดิมนั้นมีลักษณะเป็นหลักศาสนาและหลักจริยธรรม ไม่มีลักษณะเป็นปรัชญา ต่อมาเมื่อได้มีการตีความหมายคำสอนดั้งเดิมกันกว้างขวางยิ่งขึ้นในหมู่ของเหล่าพุทธสาวกเอง จึงก่อให้เกิดการแปรรูปขึ้นในพุทธธรรมนี้คือจุดเริ่มต้นของพุทธปรัชญาซึ่งได้ค่อยๆพัฒนาตัวเองจนปรากฏรูปร่างที่ชัดเจนขึ้นในเวลาต่อมาดังนั้น เมื่อจะมองพระพุทธศาสนาในเชิงปรัชญาหรือเรียกว่าเอาหลักปรัชญามาจับหลักคำสอนในพระพุทธศาสนา หรือที่เรียกว่า พุทธปรัชญา แล้วนั้น พระพุทธศาสนามีลักษณะเชิงปรัชญา ดังนี้

  1. คัมภีร์ที่แสดงลักษณะทางปรัชญาของพระพุทธศาสนาได้ชัดเจน คือ คัมภีร์อภิธรรม ซึ่งเป็นคัมภีร์ที่เชื่อกันว่าเกิดขึ้นในชั้นหลังต่อมาอีกนาน แต่คัมภีร์อภิธรรมในยุคแรกๆก็ยังคงมีลักษณะเป็นเรื่องศาสนา มากกว่าที่จะถือว่าเป็นปรัชญาอยู่ดีคัมภีร์อภิธรรมในยุคหลังๆ ต่อมาจึงมีลักษณะเป็นปรัชญาชัดเจนขึ้น
  2. ผู้ที่ต้องการศึกษาพุทธในเชิงปรัชญา หรือศึกษาส่วนที่เป็นปรัชญาของพระพุทธศาสนาจึงต้องศึกษาอภิธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งคัมภีร์อภิธรรมที่เป็นภาษาสันสกฤต เช่น คัมภีร์อภิธรรมของนิกายสรวาสติวาท และนิกายสถวีรวาท พร้อมทั้งคัมภีร์ชั้นอรรถกถาในยุคต่อมา ซึ่งได้มีการอธิบายเรื่องของชีวิตและจักรวาลในแบบของปรัชญามากยิ่งขึ้น
  3. พุทธปรัชญานั้นพัฒนาขึ้นมาจากการที่นักปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาพยายามโต้แย้งลัทธิหรือปรัชญานอกพระพุทธศาสนา ที่เป็นปฏิปักษ์หรือพยายามโจมตีพระพุทธศาสนาในด้านต่างๆขบวนการดังกล่าวนี้ได้เริ่มขึ้นในอินเดียเมื่อราวพุทธศตวรรษที่6-11 และได้เกิดขึ้นในประเทศจีนเมื่อราวพุทธศตวรรษที่11-15
  4. พระพุทธศาสนาในลักษณะที่เป็นปรัชญาส่วนใหญ่จึงเป็นผลงานของนักคิดฝ่ายมหายานทั้งที่เกิดขึ้นในอินเดียและจีน สำหรับมหายานที่เกิดในอินเดียนั้น นิกายสำ คัญก็คือ โยคาจารของ ท่านอสังคะ, ท่านวสุพันธุ์ และนิกายมาธยมิกของท่านนาคารชุน ท่านจันทกีรติและท่านอารยะเทวะส่วนมหายานที่เกิดในจีนก็คือ นิกายเทียนไท้ หรือนิกายสัทธรรมปุณฑริกและนิกายหัวเย็น

     
  5. ความคิดทางปรัชญาของพระพุทธศาสนาที่ควรแก่การสนใจศึกษา ก็คือ ความคิดเชิงอภิปรัชญา เพราะเป็นความคิดที่เป็นต้นตำรับและเป็นความคิดที่ละเอียดลึกซึ้งกว่าอภิปรัชญาของตะวันตกเป็นอันมาก ส่วนความคิดเชิงสัมพัทธ์ปรัชญา ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับโลกหรือธรรมชาติฝ่ายวัตถุนั้นพระพุทธศาสนาให้รายละเอียดไว้น้อยและคงสู้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ของตะวันตกไม่ได้
  6. พุทธศาสนาเป็นระบบปรัชญาฝ่ายอเทวนิยม เป็นระบบจริยศาสตร์ และมีลักษณะเป็นปรัชญาเชิงปฏิฐาน หรือปฏิฐานนิยมที่ลึกซึ้งแจ่มแจ้งที่สุด ความคิดเชิงปรัชญาของพระพุทธศาสนา ได้มีอิทธิพลต่อความคิดของชาวตะวันตกไม่น้อยโดยเฉพาะ ระบบจริยศาสตร์ของพระพุทธศาสนาเป็นที่ชื่นชอบของชาวตะวันตกเป็นอันมาก
  7. คัมภีร์อภิธรรม แม้จะว่าด้วยเรื่องทางอภิปรัชญา แต่ก็เป็นปรัชญาวิทยาศาสตร์ของพระพุทธศาสนา เพราะในคัมภีร์อภิธรรมได้อธิบายปรากฏการณ์ธรรมชาติไว้อย่างละเอียด โดยชี้ให้เห็นว่า ปรากฏการณ์ธรรมชาตินั้นเป็นไปตามเงื่อนไขแห่งเหตุปัจจัยหรือว่าเกิดขึ้นอย่างมีสาเหตุซึ่งตรงกับหลักแห่งความเป็นสาเหตุในวิทยาศาสตร์นั่นเอง หลักการดังกล่าวนี้เป็นคำสอนสำคัญเรื่อง หนึ่งของพระพุทธศาสนา เช่นเดียวกับเป็นหลักสำคัญทางวิทยาศาสตร์
  8. หลักคำสอนในทางพระพุทธศาสนานั้นตั้งอยู่บนฐานของการรู้เห็นตามความเป็นจริงหลักความจริงดังกล่าวนี้เมื่อได้รับการอธิบายขยายความให้กว้างขวางออกไปเราเรียกว่า พุทธปรัชญาและการนำเอาพุทธปรัชญานั้นมาสู่การปฏิบัติให้เป็นจริงขึ้นในชีวิต นั่นคือด้านที่เป็นศาสนาของพระพุทธศาสนา ส่วนในด้านที่เป็นปรัชญานั้น พุทธปรัชญาจัดอยู่ในประเภทสัจนิยม
  9. พุทธปรัชญาพัฒนาไปใน 4 กระแสหลักคือ
    - ไวภาษิกะ มีลักษณะเป็นพหุสัจนิยม และปรมาณูนิยม
    - เสาตรานติกะ มีลักษณะเป็นปรากฏการณ์นิยม
    - โยคาจาร มีลักษณะเป็นจิตปรากฏการณ์นิยม อัตวิสัยนิยม
    - มาธยมิก มีลักษณะเป็นจิตนิยม ปรัชญาวิจารณ์
  10. พระพุทธศาสนาฝ่ายฝ่ายเถรวาทนั้น ยังคงรักษาคำสอนของพระพุทธศาสนาในรูปเดิมไว้อย่างมั่นคงตลอดมา แต่คัมภีร์ชั้นหลังของฝ่ายเถรวาทซึ่งได้มีการอธิบายขยายความพุทธธรรมออกไปอย่างกว้างขวางเช่นกัน ก็มีลักษณะของปรัชญาให้เห็นมากขึ้น ฉะนั้นหากจะศึกษาผลงานทางปรัชญาของฝ่ายเถรวาท ก็จะต้องสึกษาผลงานของพระอรรถกถาจารย์ เช่น พระพุทธโฆษาจารย์และพระอนุรุทธะ เป็นต้น (สุเชาว์ พลอยชุม, 2545 :6-9)

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

ข้อเขียน-บทความ »

» จินตนา แก้วขาว กราบเธอที่ดวงใจ
» ทะริด ตะนาวศรี คนไทยที่ถูกลืม
» ปู่เย็น ณ สะพานลำใย แห่งลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี

» จอมยุทธ แห่งบ้านจอมยุทธ (รวมงานเขียน)
» ฉายเดี่ยว (รวมงานเขียน)
» งูเขียว หางบอบช้ำ (รวมงานเขียน)

» ตีหัวเข้าบ้าน ตะคอกโลก ตีหัวหมา
» ผายลมนี้มีผลย้อนหลัง
» ได้แต่หวังว่า เราจะอยู่ร่วมกันได้บนโลกที่เปรียบเสมือนบ้านของเราใบนี้ ด้วยความรู้สึกที่ดีประดุจดั่งกินข้าวจากหม้อเดียวกัน

» ขอเป็นตาแก่ขี้บ่นในหัวใจเธอ
» เมื่อคนขับรถปลอมตัวไปเล่นหุ้น (บันทึกการเล่นสด)

นิยาย-เรื่องสั้น »

» ตำนานบันลือโลก
» บันทึกทรราชย์
» ผมเกือบได้เป็นนักแต่งเพลงชื่อดังเสียแล้ว
» ชีวิตเริ่มต้นอีกครั้งหลังเกษียณ
» แสนยานุภาพแห่งการรอคอย

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-