Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ปรัชญา อภิปรัชญา ญาณวิทยา จิตวิทยา ตรรกศาสตร์ >>

มนุษยนิยมในปรัชญามาร์กซ์

วิทยา ศักยาภินันท์

กำเนิดแนวคิดแบบมนุษยนิยมในปรัชญามาร์กซ์
มนุษย์ในฐานะที่เป็นสิ่งธรรมชาติ
มนุษย์ในฐานะที่เป็นมนุษย์
มนุษย์กับภาวะแปลกแยก
มนุษย์คอมมิวนิสต์
บทสรุป
บรรณานุกรม

มนุษย์ในฐานะที่เป็นสิ่งธรรมชาติ

 (man as a natural being)

สิ่งที่ประจักษ์ชัดต่อประสาทสัมผัสสามารถสังเกตเห็นได้ และไม่เกี่ยวกับการคาดเดา ใด ๆ คือสิ่งธรรมชาติ ซึ่งตรงกันข้ามกับสิ่งอธรรมชาติ เช่น พระเจ้า เทพ และปีศาจ เป็นต้น ปรัชญามาร์กซ์มีความเห็นเกี่ยวกับสิ่งอธรรมชาตินี้ตรงกับปรัชญาสสารนิยมอื่น ๆ คือ ไม่มีอยู่จริง เป็นเพียงจินตนาการของมนุษย์เท่านั้น

ขณะเดียวกันปรัชญามาร์กซ์ก็ไม่เหมือนกับปรัชญาสสารนิยมทั่วไป ที่ยึดถือว่ามีสสารปฐมภูมิซึ่งเป็นที่มาของทุกสิ่งทุกอย่างในโลก เพราะจริง ๆ แล้วเราไม่เคยมีประสบการณ์เกี่ยวกับสสารปฐมภูมิเช่นนั้น ที่เรามีประสบการณ์จริง ๆ คือหน่วยรวมของสิ่งต่าง ๆ เช่น มนุษย์ ต้นไม้ ดวงดาว ผลไม้ และสัตว์ เป็นต้น เช่นเดียวกัน การพูดว่า “ทุกอย่างคือสสาร” แบบที่ปรัชญาสสารนิยมทั่วไปเข้าใจก็เป็นการพูดอย่างปราศจากความรับผิดชอบ ละเลยลักษณะเฉพาะหรือเอกลักษณ์ของสิ่งธรรมชาติแต่ละชนิด นับว่าเป็นการมองโลกด้านเดียว (one – sided) แบบจักรกล (mechanical) เพราะมองข้ามด้านที่เป็นจิตสำนึกของสสาร โดยเฉพาะมนุษย์และสัตว์ซึ่งพ้นที่จะเรียกว่าเป็นสสารได้อย่างเต็มปากแล้ว ฉะนั้น สสารนิยมแบบปรัชญามาร์กซ์จึงเป็นธรรมชาตินิยมมากกว่าเป็นจักรกลนิยม

ปรัชญามาร์กซ์ได้แบ่งสิ่งธรรมชาติออกเป็น 3 ชนิด คือ

  1. สิ่งไม่มีชีวิตและไม่มีจิตสำนึก เช่น ดวงดาวต่าง ๆ ภูเขา และแม่น้ำ เป็นต้น
  2. สิ่งมีชีวิตแต่ไม่มีจิตสำนึก เช่น ต้นไม้และพืชชนิดต่าง ๆ และ
  3. สิ่งมีชีวิตและมีจิตสำนึก เช่น มนุษย์และสัตว์

แม้สิ่งธรรมชาติเหล่านี้จะแตกต่างกันที่ลักษณะเฉพาะ แต่ที่แต่ละชนิดมีเหมือนกัน คือ พลัง (power) และ ความต้องการ (need) พลังหมายถึงความสามารถที่จะก่อผลอย่างใดอย่างหนึ่งตามธรรมชาติของตน เช่น พืชมีพลังที่จะเติบโต ดวงอาทิตย์มีพลังช่วยให้พืชเติบโต และมนุษย์มีพลังที่จะเห็น ได้กลิ่น และใช้ความคิด เป็นต้น การแสดงพลังดังกล่าวออกมา สิ่งธรรมชาติไม่ได้แสดงตามยถากรรม แต่เป็นไปทำนองดิ้นรน (struggle) ส่วนความต้องการ หมายถึงสิ่งธรรมชาติจำเป็นต่อกันและกัน เพราะในการแสดงความสามารถหรือพลังออกมานั้น สิ่งธรรมชาติอย่างหนึ่งจะต้องอาศัยสิ่งธรรมชาติอีกอย่างหนึ่ง จึงจะแสดงพลังออกมาได้ ตัวอย่างเช่น มนุษย์ สัตว์และสิ่งธรรมชาติทั้งหลายต้องอาศัยพลังงานของดวงอาทิตย์ แม้ดวงอาทิตย์ก็ต้องอาศัยมนุษย์และสัตว์ เป็นต้น ในแง่ของความมีอยู่จริง (actuality) ของดวงอาทิตย์นั้นมาจากคุณูปการที่ดวงอาทิตย์มีต่อสิ่งธรรมชาติอื่น ๆ อย่างไรก็ดี ปรัชญามาร์กซ์จะให้ความสนใจสิ่งธรรมชาติที่มีชีวิตและมีจิตสำนึก โดยเฉพาะมนุษย์มากกว่าสิ่งธรรมชาติอื่น ๆ



เมื่อสิ่งธรรมชาติมีความต้องการหรือมีความจำเป็นต่อกันและกันเช่นนี้ จึงสามารถสรุปสาระสำคัญเกี่ยวกับสิ่งธรรมชาติของปรัชญามาร์กซ์ได้ดังนี้ว่า 1) แสดงว่าสิ่งธรรมชาติเป็นสิ่งที่มีอยู่จริง 2) เมื่อสิ่งธรรมชาติอย่างหนึ่งที่จำเป็นต่อการมีอยู่ของสิ่งธรรมชาติอีกอย่างหนึ่งขาดหายไป สิ่งธรรมชาติอย่างหลังย่อมไม่สามารถดำรงอยู่ได้ 3) แสดงถึงความสำคัญของปัจจัยภายนอกต่อการดำรงอยู่ของสิ่งธรรมชาติแต่ละชนิด และ 4) แสดงว่าสิ่งธรรมชาติต้องประสบความทุกข์ (suffer) หากไม่สามารถหาสิ่งธรรมชาติที่จำเป็นมาสนองการดำรงอยู่ของตนได้

มนุษย์เป็นสิ่งหนึ่งในสิ่งธรรมชาติทั้งหมด จึงย่อมมีพลังและความต้องการเช่นเดียวกับสิ่งธรรมชาติอื่น ๆ พลังของมนุษย์คือความสามารถของอวัยวะรับสัมผัสและการรู้จักใช้สติปัญญา นอกจากนั้น มนุษย์ยังต้องการสิ่งธรรมชาติอื่น ๆ เพื่อการดำรงอยู่ของตนในลักษณะของการต่อสู้ดิ้นรนโดยดัดแปลงให้เหมาะสมกับธรรมชาติของตน อนึ่ง ดังทราบมาแล้วว่าสิ่งสนองความต้องการของสิ่งธรรมชาติแต่ละชนิดนั้นเป็นสิ่งภายนอก ชีวิตมนุษย์จึงขึ้นอยู่กับสิ่งภายนอกด้วย ฉะนั้น การแสดงพลังเพื่อบังเกิดผลที่สำคัญของมนุษย์จึงได้แก่ “การทำงาน” อย่างที่มาร์กซ์กล่าวว่า “มนุษย์เป็นสิ่งธรรมชาติที่มีจิตสำนึกจึงถือเอาการทำงานเป็นชีวิตเพราะเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับเขา กล่าวคือ เป็นสิ่งที่จะทำให้เขาดำรงชีวิตอยู่ได้” (Marx, 1977 : 73) ชีวิตที่ขึ้นอยู่กับสิ่งภายนอกนั้นเป็นชีวิตที่มีเงื่อนไข คือบางครั้งอาจจะไม่สามารถสนองความต้องการของตนเองทุกอย่างได้ หรือทุกครั้งไป มนุษย์จึงเป็นสิ่งธรรมชาติที่ต้องประสบความสุขและความทุกข์ ความสมหวังและผิดหวัง ความเพลิดเพลินและความเศร้าโศกอยู่เสมอ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com