ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

มโนห์รา


อาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นเนื่องจากอำนาจของครูหมอมโนห์รา
พิธีกรรมกับกระบวนการรักษาเยียวยา
บทวิเคราะห์
ทิศทางการดำรงอยู่ของมโนห์รา
สาเหตุที่ทำให้มโนห์ราในปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลง

โรคหรืออาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นเนื่องจากอำนาจของครูหมอมโนห์รา

โรคหรืออาการเจ็บป่วยที่ชาวไทยภาคใต้มีความเชื่อว่าเกิดจากอำนาจหรือการกระทำของสิ่งนอกเหนือ ธรรมชาติ ในกรณีนี้หมายถึง “ครูหมอมโนห์รา” (ครูหมอมโนห์ราถือเป็นบรรพบุรุษของมโนห์รา สามารถรำมโนห์ราได้ คนไทยทางภาคใต้ส่วนใหญ่มีบรรพบุรุษเป็นมโนห์รา เพราะเชื่อว่าเป็นศิลปะชั้นสูง มีต้นกำเนิดมาจากกษัตริย์ คนที่จะรำมโนห์ราได้จึงหมายถึงเป็นคนที่มีบุญญาบารมี ดังนั้นในอดีตคนส่วนใหญ่จึงมีการหัดรำมโนห์รากัน โดยเหตุนี้ทำให้คนไทยทางภาคใต้มักมีเชื้อสายของมโนห์รา) ซึ่งการจะหายขาดได้นั้นต้องได้รับการยินยอมจากครูหมอมโนห์ราก่อน เมื่อผู้ใดเกิดการเจ็บป่วยหรือมีอาการที่เชื่อว่าครูหมอมโนห์ราเป็นผู้กระทำ ก็จะมีพิธีกรรมเฉพาะสำหรับการเยียวยารักษาหรือแก้ไขภาวะการเจ็บป่วยนั้น โดยผู้ป่วยหรือญาติผู้ป่วยสามารถติดต่อครูหมอผู้กระทำโดยผ่านร่างทรงเพื่อให้ครูหมอยินยอมและยกโทษให้ โรคหรืออาการเจ็บป่วยนั้นมีลักษณะเฉพาะตามความเชื่อ ซึ่งชาวไทยทางภาคใต้ได้ให้ความหมายของโรคหรืออาการนั้นว่า “โนราย่าง” (โนราย่าง (มโนห์ราย่าง) เป็นอาการที่บุคคลป่วยกระเสาะกระแสะ เนื่องจากครูหมอมโนห์ราให้โทษ จะเยียวยาอย่างไรก็ไม่หาย อาการมีแต่ทรงกับทรุดแต่จะไม่ถึงตาย ส่วนใหญ่มักซูบผอมไม่ยอมกินข้าวกินปลา ซักถามสิ่งใดก็ไม่ค่อยพูดหรือพูดแต่จับใจความไม่ได้ ร่างกายมีสภาพเขียวคล้ำคล้ายผิวเกรียมไหม้) ซึ่งอาการเช่นนี้ชาวบ้านมีความเชื่อกันว่า อาจเกิดจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งต่อไปนี้

  • ลูกหลานผู้สืบเชื้อสายของครูหมอมโนห์ราไม่บวงสรวงสักการะบูชาครูหมอมโนห์ราซึ่งถือเป็นเชื้อสายต้นหรือขาดการเซ่นไหว้ครูตามวาระที่เคยปฏิบัติสืบต่อกันมา เช่น เดิมเคยจัดบวงสรวงทุกๆ 2 ปี แต่เมื่อครบกำหนดกลับไม่มีการจัดบวงสรวง ก็จะมีเหตุให้เกิดการเจ็บป่วยได้
  • ได้มีการบนบานต่อครูหมอมโนห์ราไว้อย่างใดอย่างหนึ่ง ครั้นเป็นจริงตามที่ได้บนบานไว้ก็มิได้มีการแก้บนตามพันธะสัญญา (ซึ่งภาษาทางมโนห์ราเรียกพันธะสัญญาว่า “เหฺมฺรย” (อ่านว่า ม-เหรย โดยออกเสียง “ร” ควบกล้ำ)) เกิดการลงโทษจากครูหมอมโนห์รา ทำให้เกิดการเจ็บป่วยเนื่องจากการผิดพันธะสัญญานั้นเรียกว่า “ถูกเหฺมฺรย”
  • มีการกระทำการหรือประพฤติตนที่ไม่เหมาะสม เช่น พูดจาหรือแสดงพฤติกรรมในเชิงดูถูกดูแคลนปรามาศครูหมอหรือกรณีที่หิ้งบูชาเกิดชำรุดหักพังแล้วมิได้มีการซ่อมแซม นอกจากนี้การเก็บเครื่องดนตรี เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับของมโนห์ราไว้ในสถานที่ที่ไม่เหมาะสม เช่น ใต้ถุนบ้านหรือวางไว้ระเกะระกะ ไม่เป็นระเบียบ เหล่านี้อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้ถูกครูหมอลงโทษได้

อาการเจ็บป่วยที่เกิดจากครูหมอลงโทษจะแตกต่างจากอาการเจ็บป่วยทั่วๆ ไป เพราะผู้ป่วยมักแสดงอาการหรือกิริยาบางอย่างให้เห็นเป็นนัยๆ ว่าครูหมอเป็นผู้กระทำ เช่น นอนละเมอเป็นกาพย์กลอนหรือร้องรำแบบมโนห์รา, ส่งเสียงร้องตกใจว่าจะมีใครมาทำร้าย, บ่นว่าอยากจะกินอาหารที่ครูหมอโปรดปรานเป็นพิเศษเมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่ตลอดจนมีเหตุการณ์ที่ครูหมอหรือภูติผีอื่นๆ มาเข้าทรงและบอกให้ทราบถึงสาเหตุของการเจ็บป่วย เป็นต้น



จากลักษณะเฉพาะของอาการที่ส่อเหตุเป็นนัยๆ เช่นนี้เอง ทำให้ญาติพี่น้องหรือผู้ใกล้ชิดของผู้ป่วยต้องหาคนกลางเพื่อมาติดต่อกับครูหมอ เรียกขั้นตอนการติดต่อนี้ว่า “การเชื้อ” หมายถึง การเชื้อเชิญครูหมอมาไต่ถามพูดคุย สำหรับคนกลางโดยทั่วไปมักเป็นมโนห์ราอาวุโสหรือเป็นหมอยากลางบ้านที่มีความรู้ทางด้านไสยศาสตร์หรือคาถาอาคม มีการค้นหาสาเหตุโดยการสังเกตและสอบถามผู้ใกล้ชิดหรือญาติพี่น้องของผู้ป่วย บางครั้งถึงขั้นเชิญครูหมอมาเข้าทรงเพื่อไต่ถามให้รู้แน่ชัด เมื่อรู้ความแล้วก็ขออภัยโทษต่อครูและให้สัญญาว่า เมื่ออาการเจ็บป่วยหายเป็นปกติแล้วจะให้ผู้ป่วยกระทำตามที่ครูหมอปรารถนา ซึ่งในพิธีกรรมก็คือการใช้มโนห์รารำแก้บนในพิธี “มโนห์ราลงครู” (“มโนห์ราลงครู” เป็นการแสดงมโนห์ราเพื่อเชิญวิญญาณบรรพบุรุษที่เป็นมโนราห์ ซึ่งหมายถึงครูหมอมโนห์รามาเข้าทรงลูกหลานเพื่อเป็นการแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ เพื่อความเป็นสวัสดิมงคลแก่ครอบครัว หรือเพื่อการแก้บนตามที่ได้บนบานไว้ พิธีมโนห์ราลงครูอาจจะจัดปีละครั้ง ปีเว้นปีหรือ 3 ปีต่อครั้ง ขึ้นอยู่กับความสะดวกของเจ้าภาพหรือตามความยินยอมผ่อนผันของครูหมอมโนห์ราจากการเข้าทรงในครั้งก่อน แต่ห้ามไม่ให้เลิกจัด เพราะครูหมอจะลงโทษ โอกาสที่จะจัดพิธีนี้มักเป็นช่วงหลังฤดูการเก็บเกี่ยว ดินฝ้าอากาศปลอดโปร่ง เช่น เดือน 4 เดือน 6 หรือเดือน 9 หรือเดือนมีนาคม พฤษภาคมและเดือนตุลาคมตามเดือนสากล) หากมีการติดต่อกับครูหมอมโนห์ราโดยคนกลางแล้วปรากฏว่าผู้ป่วยยังไม่หายจากการเจ็บป่วย ก็จะมีการติดต่อในลักษณะเดิมอีก 2-3 ครั้ง แต่หากไม่ได้ผลอีกก็จะเลิกล้มความคิดว่าการเจ็บป่วยดังกล่าวเกิดจากการกระทำของครูหมอมโนห์รา ต้องแสวงหาการรักษาอย่างอื่นต่อไป (แต่จากการสอบถามชาวบ้านผู้อาวุโสหลายท่าน ได้คำตอบว่า ส่วนใหญ่หากได้มีการติดต่อกับครูหมอมโนห์ราโดยคนกลางแล้ว ผู้ป่วยมักจะหายทุกราย และนำไปสู่ขั้นตอนของการใช้มโนห์รารำแก้บนในพิธีมโนห์ราลงครูต่อไป)

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» "บ้าน" มรดกทางวัฒนธรรม
"บ้าน" คือการบอกเล่าความเป็นมา คือการบอกล่าวถึงพัฒนาการในการดำรงชีพของมนุษย์ "บ้าน" ที่อยู่อาศัยหนึ่งในปัจจัยสี่ ซึ่งมีความจำเป็นสำหรับมนุษย์ และบ่งบอกถึงความั่นคง

» ภูมิปัญญากีฬาไทย
กีฬาไทยที่บรรพชนไทยค้นคิด และถ่ายทอดมาสู่ลูกหลาน บางชนิดกลายเป็นตำนานและความทรงจำ และบางชนิดยังคงมีการเล่นกันอยู่

» สะพานสู่ฟ้าใหม่
สะพานข้ามน้ำเป็นสัญลักษณ์การข้ามอุปสรรคขวางกั้นไปสู่จุดหมาย และการเชื่อมโยงสิ่งตรงข้ามมา เพื่อสร้างเอกภาพอันกลมกลืนมั่นคง

» ทิวธงมงคลชัย
สิ่งสะท้อนความคิด และสืบทอดคติความเชื่อ ขนบธรรมเนียมประเพณี ของชนรุ่นแล้วรุ่นเล่า จากยุคสมัยหนึ่งสู่อีกยุคสมัยหนึ่ง ดุจตัวแทนที่น้อมนำสู่มงคลแห่งชีวิต

» พระราชลัญจกรประจำรัชกาล
ตราประจำพระมหากษัตริย์ แต่ละรัชกาล ซึ่งจะทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อเริ่มต้นรัชกาล เพื่อประทับกำกับพระปรมาภิไธย ในเอกสารสำคัญต่างๆของชาติ ที่เกี่ยวกับราชการแผ่นดิน

» สามล้อไทย
วิถีหนึ่งของสายทาง ซึ่งแม้เวลาจะหมุนเวียนเปลี่ยนไป หากสายทางของสามล้อยังคงผูกพัน เป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทย

» กีฬาสัตว์
ด้วยนิสัยช่างสังเกตของคนไทย จึงเป็นที่มาของกีฬาซึ่งใช้สัตว์เป็นผู้แข่งขัน จนกลายเป็นกิจกรรมบันเทิงพื้นบ้าน ยามว่างนับแต่อดีต

» ตาลปัตร พัดรอง
พัดที่ทำจากใบตาลมีหลายรูปแบบ สำหรับใช้โบกให้ความเย็น และใช้เป็นการบ่งบอกถึงฐานะ บรรดาศักดิ์ของผู้ใช้

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-