ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ความรู้ทั่วไป สารนิเทศ การศึกษา คอมพิวเตอร์  >>

พิพิธภัณฑ์

การพิพิธภัณฑสถานในประเทศไทย
ประเภทของพิพิธภัณฑสถาน
การจัดตั้งพิพิธภัณฑ์
สภาการพิพิธภัณฑ์ระหว่างชาติ
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับคำว่า “พิพิธภัณฑ์”

ประเภทของพิพิธภัณฑสถาน

การแบ่งประเภทของพิพิธภัณฑสถานสามารถแบ่งได้ 2 แบบ โดยอาศัยหลักการแบ่งแยกที่ต่างกัน คือ แบ่งตามลักษณะการบริหาร และแบ่งตามประเภทของวัตถุที่รวบรวมหรือตามสาระวิชาของสิ่งที่รวบรวม

พิพิธภัณฑสถานที่แบ่งตามลักษณะการบริหาร ได้แก่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิพิธภัณฑสถานที่จะจัดว่าเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติต้องมีองค์ประกอบ ดังต่อไปนี้

  • ต้องเป็นพิพิธภัณฑสถานที่ประกาศจัดตั้งใน ราชกิจจานุเบกษา
  • ต้องเป็นพิพิธภัณฑสถานที่รัฐบาลกลางเป็นผู้บริหาร จัดสรร และสนับสนุนงบประมาณ
  • เป็นหน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่รวบรวม สงวนรักษาโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุที่เป็นทรัพย์สินของแผ่นดิน ตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535
  • ต้องมีศักยภาพในการเป็นสถาบันเพื่อการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของชาติ
  • ต้องมีระบบการบริหารจัดการที่เป็นมาตรฐานสากล ซึ่งประกอบด้วย การศึกษา ค้นคว้า วิจัย การจำแนกประเภท การจัดทำและตรวจสอบทะเบียน การจัดระบบคลัง การสงวนรักษาวัตถุ การบริหารการศึกษา การจัดแสดงนิทรรศการชั่วคราวหรือถาวร และการรักษาความปลอดภัย
  • มีภารกิจในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของชาติ จึงเป็นพิพิธภัณฑสถานที่ประกอบด้วยองค์ความรู้ด้านโบราณคดี ประวัติศาสตร์ ศิลป มานุษยวิทยา ชาติพันธุ์วิทยา และวัฒนธรรม รวมทั้งด้านพิพิธภัณฑสถานวิทยา และเทคนิคพิพิธภัณฑ์
  • ต้องเป็นสถาบันที่เป็นแหล่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนในชาติและนานาชาติ
  • ต้องเป็นสถาบันที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมของชาติ
  • ต้องมีศักยภาพในการให้คำแนะนำในการจัดตั้งและพัฒนาพิพิธภัณฑสถานอื่นๆ

ปัจจุบันพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติมีอยู่ทั้งหมด 42 แห่ง แบ่งตามจังหวัดได้ ดังนี้

  • กรุงเทพมหานคร ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเรือพระราชพิธี พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติช้างต้น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติวัดเบญจมบพิตร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหอศิลป และ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติศิลป์ พีระศรี อนุสรณ์
  • ปทุมธานี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกาญจนาภิเษก
  • พระนครศรีอยุธยา ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจันทรเกษม
  • ลพบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จ พระนารายณ์
  • สิงห์บุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรี
  • ชัยนาท ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติชัยนาทมุณี
  • สุพรรณบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอู่ทอง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุพรรณบุรี และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติชาวนาไทย
  • นครปฐม ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระปฐมเจดีย์
  • เพชรบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครคีรี
  • กาญจนบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติบ้านเก่า
  • ราชบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรี
  • ปราจีนบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติปราจีนบุรี
  • จันทบุรี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจันทบุรี
  • สุโขทัย ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติรามคำแหง และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสวรรควรนายก
  • กำแพงเพชร ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชร
  • พิษณุโลก ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระพุทธชินราช
  • เชียงใหม่ ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่
  • เชียงราย ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสน
  • ลำพูน ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย
  • นครราชสีมา ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติมหาวีรวงศ์
  • ร้อยเอ็ด ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติร้อยเอ็ด
  • สุรินทร์ ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์
  • อุบลราชธานี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอุบลราชธานี
  • ขอนแก่น ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น
  • อุดรธานี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติบ้านเชียง
  • นครศรีธรรมราช ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช
  • สุราษฎร์ธานี ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติไชยา
  • ภูเก็ต ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติถลาง
  • สงขลา ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา และ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติมัชฌิมาวาส
  • ชุมพร ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติชุมพร
  • สตูล ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสตูล

 

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น
พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น เป็นพิพิธภัณฑ์ที่บริหารจัดการโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เมือง จังหวัด เทศบาล หรือตำบล เป็นต้น มีวัตถุประสงค์ที่จัดแสดงเพื่อการประชาสัมพันธ์เรื่องราวของท้องถิ่น หรือเรื่องราวที่ท้องถิ่นนั้นๆ สนใจ นอกจากนี้ยังเป็นสถานที่จัดกิจกรรมด้านต่างๆ ของท้องถิ่นอีกด้วย โดยหากมีโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุที่เป็นทรัพย์สินของแผ่นดินจัดแสดงอยู่ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535

พิพิธภัณฑ์ของหน่วยงาน
พิพิธภัณฑ์ของหน่วยงาน เป็นพิพิธภัณฑ์ที่บริหารจัดการโดยหน่วยงาน กระทรวง ทบวง กรม หรือสถานศึกษา มีวัตถุประสงค์ที่จัดแสดงเพื่อการประชาสัมพันธ์เรื่องราวของหน่วยงาน หรือเผยแพร่วิชาการเฉพาะเรื่อง โดยหากมีโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุที่เป็นทรัพย์สินของแผ่นดินจัดแสดงอยู่ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535

ปัจจุบันหน่วยงานต่างๆ ของรัฐจะมีการจัดตั้ง พิพิธภัณฑสถานของหน่วยงานขึ้นมาเพื่อเป็นศูนย์ข้อมูลประวัติความเป็นมาขององค์กรในแทบทุกกระทรวง กรม รวมทั้งสินประมาณ 290 แห่ง เช่น กระทรวงกลาโหม กระทรวงการคลัง กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงคมนาคม กระทรวงมหาดไทย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงวิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อม กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงยุติธรรม กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงสำนักนายกรัฐมนตรี รัฐสภา และรัฐวิสาหกิจต่างๆ เป็นต้น

พิพิธภัณฑ์ของเอกชน
พิพิธภัณฑ์ของเอกชน เป็นพิพิธภัณฑ์ที่บริหารจัดการโดยภาคเอกชนหรือส่วนบุคคล มีวัตถุประสงค์ที่จัดแสดงเพื่อการประชาสัมพันธ์เรื่องราวของหน่วยงานเอกชน หรือเผยแพร่วิชาการเฉพาะเรื่องที่บุคคลสนใจ โดยหากมีโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุที่เป็นทรัพย์สินของแผ่นดินจัดแสดงอยู่ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535

พิพิธภัณฑสถานที่แบ่งตามประเภทของวัตถุที่รวบรวมหรือ ตามสาระวิชา
เนื่องจากวัตถุที่รวบรวมมีเป็นจำนวนมากและหลากหลายสาขาวิชา เช่น โบราณคดี ประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์ศิลป มานุษยวิทยา ชาติพันธุ์วิทยา พื้นบ้าน ศิลปะร่วมสมัย ศิลปะสมัยใหม่ เป็นต้น นักวิชาการจึงพยายามแบ่งประเภทให้เป็นหมวดหมู่ ซึ่งอาจแบ่งได้หมวดหมู่ได้หลายลักษณะ เช่น

  • ลักษณะที่ 1 แบ่งออกเป็นสองหมวดหมู่ คือ พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรม กับพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ หรือพิพิธภัณฑ์มนุษย์ กับพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติ
  • ลักษณะที่ 2 แบ่งออกเป็นสามหมวดหมู่ คือ พิพิธภัณฑ์ศิลป พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ และพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์
  • ลักษณะที่ 3 แบ่งออกเป็นสี่หมวดหมู่ คือ พิพิธภัณฑ์ศิลป พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยี พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา และพิพิธภัณฑ์มนุษยวิทยา

นอกจากการแบ่งประเภทพิพิธภัณฑสถานออกเป็น 2 แบบ ตามที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว ในการสัมมนาของสภาการพิพิธภัณฑ์ระหว่างชาติ (ICOM) ยังได้เคยอภิปรายกันถึงการแบ่งประเภทของพิพิธภัณฑสถานและจัดแบ่งออกเป็น 9 ประเภท คือ

  1. พิพิธภัณฑสถานศิลปะ
  2. พิพิธภัณฑสถานศิลปะสมัยใหม่
  3. พิพิธภัณฑสถานโบราณคดีและประวัติศาสตร์
  4. พิพิธภัณฑสถานชาติพันธุ์วิทยาและพื้นเมือง
  5. พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา
  6. พิพิธภัณฑสถานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  7. พิพิธภัณฑสถานส่วนภูมิภาค หรือพิพิธภัณฑสถานส่วนท้องถิ่น
  8. พิพิธภัณฑสถานพิเศษ หรือพิพิธภัณฑสถานเฉพาะเรื่อง 9. พิพิธภัณฑสถานมหาวิทยาลัย

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» "บ้าน" มรดกทางวัฒนธรรม
"บ้าน" คือการบอกเล่าความเป็นมา คือการบอกล่าวถึงพัฒนาการในการดำรงชีพของมนุษย์ "บ้าน" ที่อยู่อาศัยหนึ่งในปัจจัยสี่ ซึ่งมีความจำเป็นสำหรับมนุษย์ และบ่งบอกถึงความั่นคง

» ภูมิปัญญากีฬาไทย
กีฬาไทยที่บรรพชนไทยค้นคิด และถ่ายทอดมาสู่ลูกหลาน บางชนิดกลายเป็นตำนานและความทรงจำ และบางชนิดยังคงมีการเล่นกันอยู่

» สะพานสู่ฟ้าใหม่
สะพานข้ามน้ำเป็นสัญลักษณ์การข้ามอุปสรรคขวางกั้นไปสู่จุดหมาย และการเชื่อมโยงสิ่งตรงข้ามมา เพื่อสร้างเอกภาพอันกลมกลืนมั่นคง

» ทิวธงมงคลชัย
สิ่งสะท้อนความคิด และสืบทอดคติความเชื่อ ขนบธรรมเนียมประเพณี ของชนรุ่นแล้วรุ่นเล่า จากยุคสมัยหนึ่งสู่อีกยุคสมัยหนึ่ง ดุจตัวแทนที่น้อมนำสู่มงคลแห่งชีวิต

» พระราชลัญจกรประจำรัชกาล
ตราประจำพระมหากษัตริย์ แต่ละรัชกาล ซึ่งจะทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อเริ่มต้นรัชกาล เพื่อประทับกำกับพระปรมาภิไธย ในเอกสารสำคัญต่างๆของชาติ ที่เกี่ยวกับราชการแผ่นดิน

» สามล้อไทย
วิถีหนึ่งของสายทาง ซึ่งแม้เวลาจะหมุนเวียนเปลี่ยนไป หากสายทางของสามล้อยังคงผูกพัน เป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทย

» กีฬาสัตว์
ด้วยนิสัยช่างสังเกตของคนไทย จึงเป็นที่มาของกีฬาซึ่งใช้สัตว์เป็นผู้แข่งขัน จนกลายเป็นกิจกรรมบันเทิงพื้นบ้าน ยามว่างนับแต่อดีต

» ตาลปัตร พัดรอง
พัดที่ทำจากใบตาลมีหลายรูปแบบ สำหรับใช้โบกให้ความเย็น และใช้เป็นการบ่งบอกถึงฐานะ บรรดาศักดิ์ของผู้ใช้

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-