ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

วิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา >>

ร่างกายของเรา

12

ระบบหายใจ

 (respiration)

หมายถึง กระบวนการเผาผลาญสารอาหารภายในเซลล์เพื่อให้เกิดพลังงาน

ปอด (Lung)
มี 2 ข้างลักษณะคล้ายฟองน้ำ อากาศผ่านเข้าออกทางรูจมูก ซึ่งมีขนเล็กๆ และมิวคัสทำหน้าที่กรองอากาศ อากาศผ่านเข้าสู่คอหอยเพื่อแยกลงสู่หลอดลม หลอดลมจะแยกแขนงเล็กลงเรื่อยๆ เรียกว่า หลอดลมฝอย ปลายสุดของหลอดลมฝอย มีลักษณะเป็นกระเปราะเล็กๆ เรียกว่า ถุงลม (Alveolus อัลวีโอลัส) หลอดลมใหญ่มีกระดูกอ่อนรูปเกือกม้าวางซ้อนกันเป็นชั้นๆกันไม่ให้หลอดลมแฟบ

รอบๆ อัลวีโอลัสจะมีเส้นเลือดฝอยมากมายเพื่อทำหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซ และความร้อน ซึ่งมาจากกิจกรรมภายในเซลล์ ทำให้เกิดพลังงาน เรียกว่า “กระบวนการหายใจ”(Respiration) ดังสมการ

C6H12O6 + 6O2 6CO2 + 6H2O + พลังงาน

การหายใจเข้าออก
จากการทดลอง อธิบายการทำงานของปอดได้ดังนี้

  • การหายใจเข้า (inspiration) กล้ามเนื้อกระบังลมลดต่ำลง(ดึงแผ่นยางลง) พร้อมกระดูกซี่โครงยกตัวสูงขึ้น ทำให้ช่องอกมีปริมาตรมากขึ้น ความดันลดลงต่ำกว่าภายนอก ทำให้อากาศภายนอกไหลเข้า
  • การหายใจออก (exspiration) กล้ามเนื้อกระบังลมยกตัวสูงขึ้น(ปล่อยแผ่นยางขึ้น) พร้อมกระดูกซี่โครงลดตัวต่ำลง ทำให้ช่องอกมีปริมาตรน้อยลง ความดันสูงขึ้นกว่าภายนอก ทำให้อากาศภายในไหลออก

ระบบขับถ่ายหรือการกำจัดของเสีย (ที่ไม่ใช่ก๊าซ) ตัวจักรสำคัญของระบบนี้คือ

-- การกำจัดของเสียที่ ไต
-- การกำจัดของเสียที่ ผิวหนัง
-- การกำจัดของเสียที่ ลำไส้ใหญ่

ของเสีย หมายถึงสารที่เกิดจากกระบวนการเมตาบอลิซึม (Metabolism) ที่เกิดขึ้นภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิต เช่น CO2 น้ำ ยูเรีย

เมตาบอลิซึม (Metabolism)
หมายถึงกระบวนการหมุนเวียนแปลี่ยนแปลงทางชีวเคมีที่เกิดขึ้นภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิตก็คือกระบวนการสร้างพลังงานในเซลล์นั่นเอง

การกำจัดของเสียที่ไต (Kidney) ลักษณะคล้ายเม็ดถั่วแดง มี 2 ข้าง ติดกับผนังช่องท้องด้านกระดูกสันกลังระดับเอว ยาวประมาณ 10- 13 cm กว้างประมาณ 6 cm หนาประมาณ 3 cm หนักประมาณ 150 g การขับถ่ายของเสียอยู่ในรูปของน้ำปัสสาวะ ประกอบด้วย

1. ท่อไต (Ureter) 2 ข้าง
2. กระเพาะปัสสาวะ (Urinary bladder)
3. ท่อปัสสาวะ

 

โครงสร้างของไต ถ้าผ่าไตออกตามยาวจะเห็นไตประกอบด้วยเนื้อเยื่อ 2 ชั้น และช่องว่าง(กรวยไต) ส่วนประกอบเหล่านี้ได้แก่

เนื้อไตส่วนนอก (Cortex)
มีสีแดงเข้ม มีลักษณะเป็นจุด ๆ แต่ละจุดเรียกว่าหน่วยไต (Nephron) ทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือด ภายในประกอบด้วย

  1. โกลเมอรูลัส (Glomerulus) เป็นกลุ่มเส้นเลือดฝอยที่พันกันเป็นรูปทรงกลม ทำหน้าที่นำเลือดมากรอง
  2. โบว์แมน แคปซูล (Bowman’s Capsule) ลักษณะเป็นกระเปาะรูปถ้วย มีเนื้อเยื่อ 2 ชั้น ทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือด
  3. ท่อไตส่วนต้น (Poximal tube) ทำหน้าที่รับของเสียที่กรองมาจาก โบว์แมน แคปซูล ก่อนส่งต่อไปยัง ลูพ ออฟ เฮนเล (loop of Henle)
  4. หลอดไตส่วนปลาย (Distal tube) ทำหน้าที่รับของเสียที่มาจาก ลูพ ออฟ เฮนเล (loop of Henle) ออกสู่ท่อไตรวม (Collecting duct)

เนื้อไตส่วนใน (Medulla) มีสีจางมีลักษณะเป็นเส้น ๆ ประกอบด้วย

  1. ลูพ ออฟ เฮนเล (loop of Henle) เป็นหลอดโค้งรูปตัว U เป็นท่อที่มีผนังบางที่สุด ทำหน้าที่ดูดของเหลวที่มีประโยชน์กลับมากที่สุด ทำให้ของเสียมีความเข้มข้นมากขึ้น
  2. ท่อไตรวม (Collecting duct) นำของเสียออกสู่กรวยไต

    * ส่วนของเนื้อไตส่วนใน (Medulla) ที่ยื่นเข้าไปในช่องว่างของกรวยไต เรียกว่า พาพิลล่า (Papilla)
  3. กรวยไต เป็นช่องว่างที่เก็บของเสียที่กรองได้ทั้งหมด เพื่อส่งออกนอกไตไปสู่กระเพาะปัสสาวะ


ไตทำหน้าที่อะไร

ไตคนเรามี 2 ข้าง อยู่บริเวณข้างหลังใต้ชายโครง บริเวณบั้นเอว มีรูปร่างคล้ายถั่วเหลือง ยาวประมาณ 12 เซนติเมตร ประกอบด้วยหลอดเลือดฝอยมากมาย เรียกว่า หน่วยไต (Nephron) หน่วยไตนี้ จะลดจำนวนและเสื่อมสภาพไปตามอายุและไม่สามารถแบ่งตัวใหม่ได้

  1. กำจัดของเสีย เมื่อร่างกายได้รับสารอาหาร จะมีการย่อยสลายนำส่วนที่เป็นประโยชน์ดูดซึมไปใช้เป็นพลังงานและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ ในขณะเดียวกันเซลล์ร่างกายจะปล่อยของเสียออกสู่กระแสเลือด ผ่านมายังไต และถูกขับออกมากับปัสสาวะ นอกจากนี้ไตยังทำหน้าที่ขับยาและสารแปลกปลอมอื่นๆ ด้วย
  2. ดูดซึมและเก็บสารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายไว้ สารบางประเภทแม้จะถูกกรองออกมาได้ แต่ถ้าเป็นสารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น น้ำตาล ฟอสเฟต และโปรตีน จะถูกดูดกลับโดยเซลล์ของหน่วยไต เพื่อนำกลับไปใช้เป็นประโยชน์ต่อร่างกายได้อีก
  3. รักษาสมดุลน้ำของร่างกาย ไตเป็นตัวขับน้ำที่มีมากเกินความต้องการออกมา ดังนั้นจึงสังเกตได้ว่า ถ้าเราดื่มน้ำมาก หรืออากาศเย็น ปัสสาวะจะมีปริมาณมากและใส ในทางตรงกันข้าม หากร่างกายขาดน้ำ ไตจะพยายามสงวนน้ำไว้ทำให้ปัสสาวะมีประมาณน้อยและเข้มข้น
  4. รักษาสมดุลเกลือแร่ของร่างกาย ไตที่ปกติจะขับส่วนเกินของเกลือส่วนเกินได้เสมอ แม้จะรับประทานเค็มมาก แต่ถ้าสมรรถภาพไตเสื่อมลง จากการเป็นโรคไต จะมีอาการบวมถ้ารับประทานเกลือมากเกินไป
  5. รักษาสมดุลกรดด่างของร่างกาย ร่างกายของคนเราผลิตกรดทุกวัน จากการเผาผลาญอาหารโปรตีนที่รับประทานเข้าไป ในสภาวะที่ไตทำหน้าที่ปกติ จึงไม่มีกรดคั่งในร่างกาย ยกเว้นว่าไตมีความบกพร่อง เช่น ไตวายร่างกายจะมีสภาวะเป็นกรด
  6. ควบคุมความดันโลหิต ความดันโลหิตสูงเป็นผลจากการผิดปกติ ในการควบคุมสมดุลน้ำ และเกลือ รวมทั้งการสร้างสารบางชนิดมาเพิ่มความดันโลหิต ผู้ป่วยโรคไตหลายชนิด จึงมักมีความดันโลหิตสูงร่วมด้วย เพราะไตถูกกระตุ้นให้สร้างสารที่ทำให้ความดันดลหิตสูงขึ้น
  7. สร้างฮอร์โมน ไตปกติสามารถสร้างฮอร์โมนได้หลายชนิด เมื่อไตเป็นโรค การสร้างฮอร์โมนเหล่านั้นจะบกพร่องไป เช่น ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังจะขาดฮอร์โมนเออริโธรพอยอิติน (Erythropoietin) ที่ควบคุมการสร้างเม็ดเลือดแดง ทำให้ผู้ป่วยมีอาการซีดเกือบทุกราย นอกจากนี้ไตยังผลิตฮอร์โมนอื่น เช่น วิตามินดีชนิด Calcitriol ซึ่งช่วยควบคุมการดูดซึมแคลเซียม นอกจากนี้การมีระดับวิตามินดี และแคลเซียมในลือดต่ำลง ยังเป็นสาเหตุสำคัญอย่างหนึ่ง ที่ทำให้ต่อม พาราธัยรอยด์ที่คอหลั่งฮอร์โมน ออกมามากผิดปกติ ซึ่งเป้นผลเสียต่ออวัยวะ หลายอย่างในร่างกาย

-------------   อ่านต่อ >>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» "บ้าน" มรดกทางวัฒนธรรม
"บ้าน" คือการบอกเล่าความเป็นมา คือการบอกล่าวถึงพัฒนาการในการดำรงชีพของมนุษย์ "บ้าน" ที่อยู่อาศัยหนึ่งในปัจจัยสี่ ซึ่งมีความจำเป็นสำหรับมนุษย์ และบ่งบอกถึงความั่นคง

» ภูมิปัญญากีฬาไทย
กีฬาไทยที่บรรพชนไทยค้นคิด และถ่ายทอดมาสู่ลูกหลาน บางชนิดกลายเป็นตำนานและความทรงจำ และบางชนิดยังคงมีการเล่นกันอยู่

» สะพานสู่ฟ้าใหม่
สะพานข้ามน้ำเป็นสัญลักษณ์การข้ามอุปสรรคขวางกั้นไปสู่จุดหมาย และการเชื่อมโยงสิ่งตรงข้ามมา เพื่อสร้างเอกภาพอันกลมกลืนมั่นคง

» ทิวธงมงคลชัย
สิ่งสะท้อนความคิด และสืบทอดคติความเชื่อ ขนบธรรมเนียมประเพณี ของชนรุ่นแล้วรุ่นเล่า จากยุคสมัยหนึ่งสู่อีกยุคสมัยหนึ่ง ดุจตัวแทนที่น้อมนำสู่มงคลแห่งชีวิต

» พระราชลัญจกรประจำรัชกาล
ตราประจำพระมหากษัตริย์ แต่ละรัชกาล ซึ่งจะทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อเริ่มต้นรัชกาล เพื่อประทับกำกับพระปรมาภิไธย ในเอกสารสำคัญต่างๆของชาติ ที่เกี่ยวกับราชการแผ่นดิน

» สามล้อไทย
วิถีหนึ่งของสายทาง ซึ่งแม้เวลาจะหมุนเวียนเปลี่ยนไป หากสายทางของสามล้อยังคงผูกพัน เป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทย

» กีฬาสัตว์
ด้วยนิสัยช่างสังเกตของคนไทย จึงเป็นที่มาของกีฬาซึ่งใช้สัตว์เป็นผู้แข่งขัน จนกลายเป็นกิจกรรมบันเทิงพื้นบ้าน ยามว่างนับแต่อดีต

» ตาลปัตร พัดรอง
พัดที่ทำจากใบตาลมีหลายรูปแบบ สำหรับใช้โบกให้ความเย็น และใช้เป็นการบ่งบอกถึงฐานะ บรรดาศักดิ์ของผู้ใช้