Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

ไทแสก

6

เครื่องสังเวย

หมายถึง เครื่องดื่ม ประเภทเหล้า น้ำหวาน พลู ยาสูบ อาหารคาวหวาน และอื่น ๆ ที่ชาวบ้าน นำมาถวายแล้วแต่ศรัทธามิได้บังคับในการนำอาหารคาว อาหารหวานมาร่วมพิธีของชาวบ้าน ทุก ๆ ปี จะมีครอบครัวชาวไทแสกหรือครอบครัวที่ถิ่นอื่น ๆ นำอาหารที่เป็นจำนวนมาก ๆ อย่างเช่น หม้อข้าวหม้อแกง หม้อขนมหวานใบใหญ่ ๆ หรือขนมจีนน้ำยาน้ำพริก เป็นจำนวนมากมาถวาย “โองมู้” และมาเลี้ยงชาวบ้านเป็นจำนวนมาก ๆ ปี บางครั้ง เมื่อรับประทานแล้วก็ยังไม่หมด ต้องห่อกลับบ้าน แสดงถึงความศรัทธา ความศักดิ์ศืทธิ์ของ “โองมู้” มีพ่อค้าต่างถิ่นมาทำพิธี “บ๊ะ” กับ “โองมู้” ปรากฎว่า ทำการค้าขายมีโชคมีลาภ จึงมีความศรัทธาได้นำอาหารเป็นจำนวนมากมาร่วมพิธี “เกินเตแดน” ร่วมกับชาวไทแสกทุก ๆปี

สถานที่ในการทำพิธี “กินเตดเดน”

“พิธีเตดเดน” จัดที่ศาลเจ้า เดนหวั่วโองมู้ ที่บ้านอาจสามารถ ตำบลอาจสามารถ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม

วันเวลาในการประกอบพิธีกินเตดเดน

ปัจจุบันที่ดินที่เป็นสถานที่ทำพิธีกินเตดเดนนี้ เดิมเป็นที่ดินของบรรพบุรุษชาวไทแสกชื่อ หลวง อุปฮาต ได้เป็นผู้บริจาค พิธีกรรมนี้ จะกระทำในวันขึ้น 2 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี ตรงกับเดือนกุมภาพันธ์ ในวันนั้น ชาวไทแสกทุกครอบครัวจะเกตรียมอาหารไปถวายตั้งแต่เช้าจนถึงค่ำ รวมไปถึงชาวไทแสกที่มีความจำเป็น บางครอบครัวต้องย้ายถิ่นฐานไปอยู่ที่จังหวัดอื่น อันเนื่องมาจากแต่งงานการประกอบอาชีพหรือการรับราชการ ชาวไทแสกเหล่านี้ อยู่ไกลเพียงใดก็จะมาร่วมพิธีนี้ คุณยาดดี เล่าว่า บางคนอยู่ถิ่นอื่นลืมวันทำพิธี “กินเตดเดน” พอใกล้จะถึงวันก็มีเหตุการณ์ลางสังหรณ์ ให้ต้องการมาเยี่ยมถิ่นบ้านเกิดเพื่อเป็นการแสดงถึงความกตัญญูกตเวทีต่อบ้านเกิดและต่อผู้มีพระคุณ

ขั้นตอนของพิธีเตดเดน

ทุกคนมาร่วมกันที่ “ศาลเจ้าเดนหวั่ว โองมู้”
ในวันขึ้น 2 ค่ำ เดือน 3 ตรงกับเดือนกุมภาพันธ์ของทุก ๆ ปีชาวไทแสกที่อยู่ในหมู่บ้านอาจสามารถหมู่ที่ 5 หมู่ที่ 6 บ้านอาจสามารถ ตำบลอาจสามารถ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม ก็จะตระเตรียมสิ่งของไปที่ “ศาลเจ้าเดนหวั่วโองมู้” เพื่อทำพิธีเตดเดน ตามที่เคยกระทำมาเป็นประจำ ๆ ปี โดยชาวไทแสกจะไปร่วมพิธี ทุก ๆ ครอบครัว ถ้ามีเหตุสุดวิสัย ก็จะฝากอาหารหวานคาวมากับเพื่อนบ้าน เวลาโดยประมาณ พิธีกินเตดเดนจะเริ่มเวลาในตอนเช้า เวลาโดยประมาณจะไม่เกินเวลา 9 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาที่มี ได้นัดหมายโดยจะร่วมพิธีจนถึงค่ำ เมื่อชาวไทแสกมาพร้อมกันจะช่วยกันจัดเตรียม แยกประเภทเครื่องบูชาที่เกี่ยวกับเครื่องบูชา เช่น ดอกไม้ ธูปเทียน ขัน 5 เครื่องสังเวยก็แยกประเภท เหล้า เครื่องดื่ม อาหารคาว อาหารหวาน ผลไม้ หมาก ยาสูบ เพื่อเตรียมสำรับในการทำพิธี

“กวนจ้ำ” เริ่มพิธี
ก่อนเริ่มพิธี “กวนจ้ำ” จะจุดธูปเทียน และทำพิธีเชิญดวงวิญญาณ “โองมู้” ที่เป็นบรรพบุรุษของชาวแสก มารับเครื่องสังเวย โดย “กวนจ้ำ” จะทำพิธีเสี่ยงทาย

การทำพิธีเสี่ยงทาย
เดิม ใช้เงินสตางค์แดง 2 เหรียญ ปัจจุบัน ใช้ไม้เรียกว่า “ไม้แตรว” มีลักษณะเป็นไม้กว้าง 1 นิ้ว ยาว 3 นิ้ว ไม้แตรว ด้านที่ 1 ทาด้วย ปูนสีขาว ไม้แตรว ด้านที่ 2 ไม้ได้ทาด้วยอะไรเป็นตามธรรมชาติ

วิธีการเสี่ยงทาย ก่อนที่จะรู้ว่า วิญญาณ บรรพบุรุษ “โองมู้” จะมารับเครื่องสังเวยหรือไม่นั้น “กวนจ้ำ” จะทำพิธีโยนไม้แตรว ทั้งสองอันถ้าไม้แตรว คว่ำทั้งคู่หรือหงายทั้งคู่ แสดงว่าท่านได้รับอาหารนั้น แต่ถ้าโยนไม้แตรวแล้ว หากคว่ำ 1 หงาย 1 แสดงว่าท่านรับสังเวยอาหารนั้น ก็จะให้ท่านสังเวยอาหารไปเรื่อย ๆ



พิธีบวงสรวง โดยการแสดงแสกเต้นสาก รอบที่ 1 โดยหนุ่มสาว

ขั้นตอนต่อไป ตอนนี้จะไม่เหมือนกับที่อื่น ๆ ชาวบ้านหรือกลุ่มหนุ่มสาวชาวไทแสก จะเริ่มพิธีกรรมเต้นสาก เพื่อเป็นการบวงสรวง ถวาย “โองมู้” เป็นการเซ่นไหว้ และชมการแสดงแสกเต้นสากไปด้วย โดยชาวไทแสกที่เป็นหนุ่ม ๆ สาว จะมาร่วมแสดงแสกเต้นสาก เพื่อเป็นการบวงสรวง “โองมู้” ในการแสดงแสกเต้นสากนี้ มีการเต้นจังหวะเร็วและจังหวะช้า หนุ่มสาวจะเย้าหยอกกัน ผู้เฒ่าผู้แก่ก็ให้จังหวะ ปรบมือ เป็นกำลังในไม่ให้เต้นผิดพลาด พร้อมทั้งปรบมือให้เข้ากับจังหวะของการกระทบไม้ไปด้วย พร้อมกับพูดภาษาแสกหยอกล้อกัน

“กวนจ้ำ” ทำพิธีเสี่ยงหาย

พิธีต่อไป เมื่อเห็นว่า นานพอสมควรแล้ว “กวนจ้ำ” ก็จะทำพิธีเสี่ยงทาย “โองมู้” ว่า อิ่มหรือยัง โดยการโยนไม้แตรว ถ้าหงายเหมือนกันหรือคว่ำเหมือนกันแสดง่า ยังไม่อิ่ม การแสดงแสกเต้นสากก็ต้องแสดงต่อไปอีกประมาณ 5-10 นาที ถ้าทำพิธีเสี่ยงทายแล้วไม้แตรว คว่ำ 1 อัน หงาย 1 อัน แสดง่าอิ่มแล้ว จากพิธีการเสี่ยงทาย ส่วนมากโยนไม้แตรว ครั้งเดียวก็เสี่ยงทายว่า “โองมู้” อิ่มแล้วไม่เคยเกิน 2 ครั้ง

จัดเตรียมอาหารเพื่อรับประทานร่วมกัน

พิธีต่อไปเมื่อ “โองมู้” ก็จะถอยอาหารนั้นออกมา โดยให้กลุ่มหนุ่มสาวชาวไทแสกช่วยกันนำอาหารบางอย่างที่ท่านสังเวยเพราะอาหารที่ตั้งไว้นาน ๆ อาหารนั้นจะจืดลง ก็ให้นำมาปรุงใหม่ เมื่อเสร็จแล้วชาวบ้านก็จะนำมาจัดเป็นสำรับ เป็นชุด ๆ ให้ชาวไทแสกทุก ๆ คนได้รับประทานอาหารร่วมกัน เพื่อเป็นการรื่นเริง สนุกสนานร่วมกัน เป็นการพบปะทักทายกัน ผู้เฒ่าผู้แก่บางคนก็จะดื่มสุรากันจนเป็นที่ครึกครื้นกันทั่วทุกคน

ทุก ๆ คนในงานร่วมกัน ทำพิธีบวงสรวงแสดงแสกเต้นสากในรอบที่ 2

“เต้นสาก” เป็นรอบที่สอง การแสกงเต้นสากใสรอบนี้ จะไม่เจาะจงเป็นหนุ่มสาว ใครที่ต้องการสนุกสนาน จะตีกลองตีฆ้อง ตีฉาบ ตีฉิ่ง หรือจับไม้สากเคาะเป็นจังหวะ หรือร่วมเต้นสากก็ได้ เพื่อให้สนุกสนานและเป็นกันเอง ใครถนัดร้องเพลงแสกก็ร้องประกอบจังหวะ หนุ่มสาวก็จะหยอกล้อกัน ผู้เฒ่าก็จะพูดภาษาแสกเย้าแหย่กันหรือพูดปริศนา ภาษาแสก เป็นการทายปัญหากัน ใครมีเรื่องตลกขบขันก็นำมาเล่าสู่กันฟัง ถ้ามีแขกรับเชิญมาจากถิ่นอื่นมาร่วมพิธีด้วยก็จะเชิญแขกร่วมเต้นสากด้วย

อ่านหน้าถัดไป >>>

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com