ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

รำศุภลักษณ์อุ้มสม

นาฏศิลป์ไทย
คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ พ.ศ. 2550

     ศิลปะ เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้นโดยอาศัยธรรมชาติและสติปัญญาเป็นส่วนเสริม สร้างอย่างประณีตบรรจง โดยเฉพาะนาฎศิลป์เป็นศิลปะแขนงหนึ่งที่มาจากการเลียนแบบท่าทางของมนุษย์และ สัตว์ตามธรรมชาติ อันเป็นมรดกทางศิลปะวัฒนธรรมที่บ่งบอกถึงความเจริญทางสติปัญญา จิตใจ และชีวิตความเป็นอยู่ของมนุษย์ที่สืบทอดต่อกันมาแต่โบราณกาล

นาฎศิลป์นอกจากเป็นศิลปะของการเคลื่อนไหวร่างกายด้วยลีลาท่าทางที่งดงาม โดยการใช้ภาษาท่าทางในการสื่อความหมายแล้ว ยังประกอบด้วยศิลปะประเภทต่างๆ ได้แก่ ดุริยางคศิลป์ ( บทร้องและดนตรีประกอบการแสดง ) วรรณกรรม ( บทละคร ) จิตรกรรม ( ฉากและอุปกรณ์การแสดง ) ประติมากรรม ( โขนและศิราภรณ์ ) ที่มีความสอดประสานกลมกลืนกัน อันทำให้การแสดงนาฏศิลป์มีความประณีตงดงามและสมบูรณ์แบบ นาฎศิลป์จึงเป็นศิลปะที่ให้ความรู้สึกหลากหลายแก่ผู้ดู เป็นอาหารตา อาหารใจ อาหารสมอง และสร้างความบันเทิงใจให้มวลมนุษย์

การแสดงนาฏศิลป์ไทยแบ่งได้เป็น 3 ลักษณะ คือ รำ ระบำ และละคร ซึ่งการแสดงแต่ละลักษณะมีเอกลักษณ์เฉพาะทั้งในเชิงความหมายและรูปแบบการแสดง กล่าวคือ

"รำ" หมายถึง กริยาการเคลื่อนไหวอวัยวะส่วนต่างๆ ของร่างกายในลักษณะที่อ่อนช้อยงดงามตามแบบแผนของนาฎศิลป์ไทย คำว่ารำจึงถูกนำมาใช้ประดุจเป็นการเรียกลีลาท่าทางนาฎศิลป์ไทย โดยทั่วไป เช่น รำละคร เป็นต้น อย่างไรก็ตามคำว่า รำนี้ถ้ามองในด้านรูปแบบของการแสดงสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ รำเดี่ยวและรำคู่ ส่วนใหญ่เป็นการแสดงในลักษณะการอวดฝีมือของผู้แสดง

ส่วนคำว่า "ระบำ" หมายถึงการแสดงที่ใช้ผู้แสดงตั้งแต่สองคนขึ้นไป จัดแสดงเป็นชุดๆ ไม่มีเรื่องราว การแสดงจึงมุ่งเน้นด้านความสวยงาม ความบันเทิง และความพร้อมเพียงของผู้แสดงเป็นสำคัญ ระบำสามารถแบ่งออกได้เป็น ระบำมาตรฐาน ระบำเบ็ดเตล็ด และการแสดงพื้นเมือง ซึ่งแต่ละประเภทก็มีเอกลักษณ์เฉพาะของการแสดงที่แตกต่างกันออกไปเช่นกัน

สำหรับคำว่า "ละคร" หมายถึงการแสดงที่เล่นเป็นเรื่องราว มีการดำเนินเรื่องเป็นบทหรือเป็นตอน โดยแต่ละตอนจะมีเนื้อหาที่ทำให้ผู้ดูสามารถเข้าใจเรื่องราวต่างๆที่เกิดขึ้น ตามบทได้ การแสดงละครของไทยสามารถแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆได้ 3 ประเภทคือ ละครรำ ละครร้อง และละครพูด โดยที่การแสดงละครรำเกิดขึ้นเป็นประเภทแรก และกล่าวได้ว่าเป็นเอกลักษณ์ของการแสดงนาฎศิลป์ไทย เพราะมีการใช้ภาษาท่าด้ายการร่ายรำในการสื่อความหมายสู่ ผู้ดู โดยเฉพาะการแสดงละครในซึ่งเกิดขึ้นในราชสำนักและเป็นการแสดงที่จัดถวายหน้า พระที่นั่ง จึงเป็นศิลปะการแสดงที่งดงามประณีตบรรจง ทั้งในเชิงลีลากระบวนรำของผู้แสดง เพลงร้อง ดนตรีซึ่งมีความนุ่มนวลกลมกลืนกับท่ารำที่อ่อนช้อย

      นอกจากนี้ยังเป็นการแสดงที่บ่งบอกถึงจารีตประเพณีและวัฒนธรรมของไทยมาแต่ โบราณ อย่างไรก็ตามการแสดงรำ ระบำ ละคร ไม่ได้แยกกันต่างหากเสียทีเดียว แต่จะพบว่าการแสดงรำคู่ รำเดี่ยว และระบำประเภทต่างๆ ได้ถูกนำมาใช้สอดแทรกอยู่ในการแสดงละครแทบทุกเรื่อง ทั้งนี้เพื่อเป็นการเปลี่ยนอรรถรสในการดูละครให้เกิดความเพลิดเพลินตาและ เบิกบานใจมากขึ้น หรืออีกประการหนึ่งเพื่อให้เวลาในการเปลี่ยนฉากการแสดงละครฉากต่อไป ในบรรดาการรำประกอบการแสดงละครชุดที่มีลีลาสวยงามวิจิตรบรรจงและเป็นการรำใน ชุดอวดฝีมือของผู้แสดงอย่างยิ่งชุดหนึ่ง คือการรำคู่ชุดศุภลักษณ์อุ้มสมในบทละครในเรื่องอุณรุท เนื่องจากเป็นการแสดงที่ผู้แสดงตัวพระและตัวนางจะต้องรำต่อตัวเหมือนคนๆ เดียวรำ ซึ่งผู้แสดงจะต้องมีฝีมือ ลีลาท่ารำที่เข้ากันได้ดี จึงเป็นชุดการแสดงที่น่าอัศจรรย์ชุดหนึ่งที่ ปรากฎในการแสดงนาฎศิลป์และการละครไทย ซึ่งการนำเสนอสาระความรู้เรื่องนาฏศิลป์ไทยฉบับนี้ได้รวบรวมประวัติ เนื้อเรื่องย่อของบทละครเรื่องอุณรุท เทคนิคลีลากระบวนรำ รวมทั้งคุณค่าของการแสดงชุดนี้ไว้ เพื่อเป็นประโยชน์ในการนำไปใช้ในการเรียนการสอนและผู้ที่สนใจค้นคว้า

รูปแบบของการแสดงละครใน
รำศุภลักษณ์อุ้มสม
เทคนิคและกระบวนการรำ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» "บ้าน" มรดกทางวัฒนธรรม
"บ้าน" คือการบอกเล่าความเป็นมา คือการบอกล่าวถึงพัฒนาการในการดำรงชีพของมนุษย์ "บ้าน" ที่อยู่อาศัยหนึ่งในปัจจัยสี่ ซึ่งมีความจำเป็นสำหรับมนุษย์ และบ่งบอกถึงความั่นคง

» ภูมิปัญญากีฬาไทย
กีฬาไทยที่บรรพชนไทยค้นคิด และถ่ายทอดมาสู่ลูกหลาน บางชนิดกลายเป็นตำนานและความทรงจำ และบางชนิดยังคงมีการเล่นกันอยู่

» สะพานสู่ฟ้าใหม่
สะพานข้ามน้ำเป็นสัญลักษณ์การข้ามอุปสรรคขวางกั้นไปสู่จุดหมาย และการเชื่อมโยงสิ่งตรงข้ามมา เพื่อสร้างเอกภาพอันกลมกลืนมั่นคง

» ทิวธงมงคลชัย
สิ่งสะท้อนความคิด และสืบทอดคติความเชื่อ ขนบธรรมเนียมประเพณี ของชนรุ่นแล้วรุ่นเล่า จากยุคสมัยหนึ่งสู่อีกยุคสมัยหนึ่ง ดุจตัวแทนที่น้อมนำสู่มงคลแห่งชีวิต

» พระราชลัญจกรประจำรัชกาล
ตราประจำพระมหากษัตริย์ แต่ละรัชกาล ซึ่งจะทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อเริ่มต้นรัชกาล เพื่อประทับกำกับพระปรมาภิไธย ในเอกสารสำคัญต่างๆของชาติ ที่เกี่ยวกับราชการแผ่นดิน

» สามล้อไทย
วิถีหนึ่งของสายทาง ซึ่งแม้เวลาจะหมุนเวียนเปลี่ยนไป หากสายทางของสามล้อยังคงผูกพัน เป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทย

» กีฬาสัตว์
ด้วยนิสัยช่างสังเกตของคนไทย จึงเป็นที่มาของกีฬาซึ่งใช้สัตว์เป็นผู้แข่งขัน จนกลายเป็นกิจกรรมบันเทิงพื้นบ้าน ยามว่างนับแต่อดีต

» ตาลปัตร พัดรอง
พัดที่ทำจากใบตาลมีหลายรูปแบบ สำหรับใช้โบกให้ความเย็น และใช้เป็นการบ่งบอกถึงฐานะ บรรดาศักดิ์ของผู้ใช้

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-