สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

ระบอบรัฐธรรมนูญ และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

(Constitutionalism and Thai Constitutions)

เปรียบเทียบรัฐธรรมนูญไทย

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 9 รัฐธรรมนูญฉบับนี้ประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2516

มีสาระสำคัญเหมือนรัฐธรรมนูญฉบับที่ 7 ทั้งชื่อ หลักการ และแนวทางในการปฏิบัติ กล่าวคือ กล่าวคือ ข้าราชการประจำมีสิทธิเข้าดำรงตำแหน่งในคณะรัฐมนตรีหรือหรือสภานิติบัญญัติแห่งชาติได้ในขณะเดียวกัน ส่วนนายกรัฐมนตรีคงมีอำนาจพิเศษตามมาตรา 17 แต่มีขอบข่ายในการใช้บังคับกับการกระทำผิดต่าง ๆ กว้างขวางกว่า โดยถือว่าการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลายเศรษฐกิจของประเทศ หรือก่อกวนหรือคุกคามความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือทำลายทรัพยากรของประเทศ หรือบั่นทอนอนามัยของประชาชน เป็นอาชญากรรมที่ร้ายแรงเท่ากับการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลายความมั่นคงของชาติ นอกจากนั้น ยังบัญญัติให้ใช้มาตรานี้ย้อนหลังบังคับการกระทำดังกล่าวที่เกิดขึ้นก่อนใช้บังคับรัฐธรรมนูญฉบับนี้อีกด้วย ปรากฏว่านายกรัฐมนตรีได้ใช้อำนาจตามมาตรานี้จัดการกับการกระทำที่ถือได้ว่าเข้าข่ายเป็นความผิดตามมาตรานี้หลายกรณี เช่น ลงโทษผู้ทุจริตในการเกณฑ์ทหารและสั่งขังผู้ต้องหาในคดีบ่อนทำลายความสงบเรียบร้อยได้โดยไม่มีกำหนด เป็นต้น

ส่วนความแตกต่างในด้านอื่น ๆ ก็ได้แก่การบัญญัติให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติทำหน้าที่ออกกฎหมายและอนุมัติร่างรัฐธรรมนูญที่คณะรัฐมนตรีจะเสนอมาให้พิจารณาเท่านั้น ไม่จำเป็นต้องทำหน้าที่ร่างด้วย นอกจากนั้น สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติมีสิทธิที่จะตั้งกระทู้ถามรัฐมนตรีได้ ผิดกับสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญฉบับที่ 7 ซึ่งไม่มีสิทธินี้

หลังจากเหตุการณ์มหาวิปโยค ในที่สุดจอมพลถนอม กิตติขจร ตัดสินใจลาอกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงทรงปรากฏพระวรกายทางโทรทัศน์ และทรงประกาศแต่งตั้ง นายสัญญา ธรรมศักดิ์ เป็นนายกรัฐมนตรีด้วยพระโอษฐ์ของพระองค์เอง ในตอนค่ำของวันที่ 14 ตุลาคม 2516 ต่อมา นายสัญญา ธรรมศักดิ์ จึงปรากฏตัวทางโทรทัศน์และให้สัญญากับประชาชนว่าจะร่างรัฐธรรมนูญให้เสร็จภายใน 6 เดือน และจะจัดให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั่วประเทศไทยโดยเร็ว หลังจากนั้นเหตุการณ์จึงเริ่มคลายความตึงเครียดลง เพราะทหารได้ถอนกำลังกลับกรมกอง แต่มิได้สงบลงโดยเด็ดขาด จนกระทั่งรัฐบาลใหม่ออกแถลงการณ์ในตอนค่ำของวันที่ 15 ตุลาคม 2516 ว่าจอมพลถนอม กิตติขจร และจอมพลประภาส จารุเสถียร ได้ขอลาออกจากราชการทุกตำแหน่งและได้เดินทางออกนอกประเทศไปแล้วพร้อมด้วยพันเอกณรงค์ กิตติขจร

ต่อมารัฐบาลใหม่ประกาศตั้งคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญขึ้นใหม่ในปลายเดือนตุลาคม 2516 ประกอบด้วยกรรมการรวม 18 คน (โดยมีรัฐมนตรีและนายทหาร 7 คน นักหนังสือพิมพ์ 2 คน นักการเมือง 1 คน ข้าราชการและนักกฎหมาย 6 คน และอาจารย์มหาวิทยาลัย 3 คน) คณะกรรมการฯ ได้นำเอารัฐธรรมนูญฉบับ 2492 ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญประชาธิปไตยฉบับหนึ่งมาเป็นแนวทางในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ คณะกรรมการฯ ได้ทำการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนอย่างกว้างขวางในการทำการยกร่างรัฐธรรมนูญ และทำการยกร่างเสร็จสิ้นภายในเวลาเพียง 3 เดือน คณะกรรมากรฯ จึงเสนอให้คณะรัฐมนตรีพิจารณาปรับปรุงแก้ไขเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2517 คณะรัฐมนตรีได้ทำการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญของคณะกรรมการเพียงเล็กน้อย และส่งร่างรัฐธรรมนูญไปให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ เพื่อให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติทำการพิจารณาก่อนนำเสนอต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงลงพระปรมาภิไธยประกาศใช้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับถาวรต่อไป

« ย้อนกลับ | หน้าถัดไป »