วิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา >>

การทำงานของระบบประสาท

การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ

การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติประกอบด้วย 2 ระบบย่อยที่มีลักษณะการทำงานต่างกัน คือ

  1. ระบบประสาทซิมพาเทติก (Sympathetic nervous system)
  2. ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (Parasympathetic nervous system)

ระบบประสาทอัตโนมัติ เป็นระบบประสาทที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมกล้ามเนื้อเรียบของอวัยวะภายใน กล้ามเนื้อหัวใจ รวมทั้งต่อมต่าง ๆ การทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติกกับระบบประสาทพาราซิมพาเทติกจะควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในให้ทำงานตรงกันข้าม เช่น การทำงานของกระเพาะปัสสาวะจะคลายตัว ถ้าระบบประสาทซิมพาเทติกไปกระตุ้น แต่กระเพาะปัสสาวะจะบีบตัว และขับปัสสาวะ หากระบบประสาทพาราซิมพาเทติกไปกระตุ้น หรือหัวใจจะเต้นแรงและเร็วขึ้น ถ้าเป็นการกระตุ้นของระบบประสาทซิมพาเทติก แต่หัวใจจะเต้นช้า และเบาลงถ้าถูกกระตุ้นทางระบบประสาทพาราซิมพาเทติก

โดยทั่วไประบบประสาทพาราซิมพาเทติก จะช่วยเพิ่มการทำงานของอวัยวะ เพื่อให้ได้พลังงานและเก็บรักษาพลังงานไว้ เช่น กระตุ้นการย่อยอาหาร และลดการทำงานของหัวใจ แต่ระบบประสาทซิมพาเทติกจะเพิ่มการใช้พลังงานและเพื่อทำให้ร่างกายตื่นตัว โดยเร่งการทำงานของหัวใจ เพิ่มอัตราเมแทบอลิซึมและการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ

การทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก และระบบประสาทพาราซิมพาเทติกนี้ นอกจากจะอยู่นอกอำนาจจิตแล้ว ยังบังคับอวัยวะต่าง ๆ ให้ทำงานเป็นปกติ และต่อเนื่องตลอดเวลา จนอาจเรียกได้ว่า เป็นระบบประสาทอัตโนมัติ(Autonomic nervous system)

ทั้งระบบประสาทอัตโนมัติ และระบบประสาทโซมาติกมีความสัมพันธ์กันในการทำงาน เช่น การตอบสนองต่ออุณหภูมิของร่างกายที่ลดลง โดยไฮโพทาลามัสจะส่งสัญญาณไปยังระบบประสาทอัตโนมัติ เพื่อไปทำให้หลอดเลือดที่ผิวหนังหดตัว ป้องกันการสูญเสียความร้อน ขณะเดียวกันจะส่งสัญญาณไปยังระบบประสาทโซมาติกเพื่อทำให้กล้ามเนื้อสั่น

อวัยวะบางอย่างจะถูกควบคุมการทำงาน โดยระบบประสาทซิมพาเทติกเพียงอย่างเดียว ได้แก่ ตับและต่อมหมวกไต สำหรับอวัยวะบางอย่างถูกควบคุมด้วยระบบประสาทพาราซิมพาเทติกเพียงอย่างเดียว ได้แก่ถุงน้ำดี


รูปเปรียบเทียบระบบประสาทโซมาติกและระบบประสาทอัตโนมัติ

ตารางเปรียบเทียบการทำงานของระบบประสาทซิมพาเทติก
กับระบบประสาทพาราซิมพาเทติก


ระบบประสาทซิมพาเทติก เมื่อออกจากไขสันแล้วรวมอยู่กับรากล่างของประสาทไขสันหลัง แล้วจึงแยกออกมาเป็นปมประสาท และเส้นประสาทต่างหาก เซลล์ประสาทในปมส่วนใหญ่จะส่งใยประสาทตรงไปยังอวัยวะภายในต่าง ๆ


รูประบบประสาทซิมพาเทติก (thoracolumbar)
ใยประสาทจะออกจากไขสันหลัง ทั้งสองด้าน ภาพซ้ายมือ

ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก มีศูนย์ควบคุมอยู่ในสมองส่วนกลางและเมดัลลาออบลองกาตา เส้นประสาทก่อนไซแนปส์จะออกไปกับเส้นประสาทสมองคู่ที่ 3, 7, 9 และ 10 กับส่วนไขสันหลังบริเวณกระเบนเหน็บ ข้อที่ 2, 3, 4 ก็มีเส้นประสาทก่อนไซแนปส์ออกไปด้วย


รูประบบประสาทพาราซิมพาเทติก



รูป แผนภาพแสดงตำแหน่งของระบบประสาทซิมพาเทติก
และระบบประสาทพาราซิมพาเทติก

สำหรับด้านซ้ายมือ คือ ด้านระบบประสาทซิมพาเทติกนั้นปมที่อยู่ติดกับไขสันหลัง คือ ปมประสาทอัตโนมัติ หรือปมประสาทซิมพาเทติกส่วนปมใหญ่ถัดเข้าไปข้างในอีก 3 ปมนั้น เป็นปมในช่องท้อง (collateral ganglion) เส้นประสาทก่อนไซแนปส์ของระบบประสาทซิมพาเทติก อาจมีการไซแนปส์กับเส้นประสาทหลังไซแนปส์ที่ปมประสาทอัตโนมัติ หรือปมในช่องท้อง เส้นประสาทซิมพาเทติกออกมาจากสมองส่วนกลาง และเมดัลลาออบลองกาตา และส่วนของไขสันหลัง ช่วงกระเบนเหน็บ

 

การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ เป็นการทำงานแบบแอนตาโกนีซึม คือ ระบบประสาทซิมพาเทติก เป็นระบบที่กระตุ้นการทำงาน ส่วนระบบประสาทพาราซิมพาเทติก เป็นระบบยับยั้งการทำงาน ยกเว้นบางอวัยวะ เช่นกระเพาะและลำไส้ ในระบบประสาทซิมพาเทติกเป็นการยับยั้ง ส่วนระบบประสาทพาราซิมพาเทติกควบคุม ได้แก่ ต่อมเหงื่อและอะดรีนัลเมดัลลา

ตารางเปรียบเทียบระบบประสาทซิมพาเทติกกับระบบประสาทพาราซิมพาเทติก



รูป แสดงทางเดินของระบบประสาทซิมพาเทติก และพาราซิมพาเทติกที่ออกจากไขสันหลัง ต่างระดับกัน สังเกตว่าไซแนปส์ของระบบพาราซิมพาเทติกอยู่ใกล้หน่วยปฏิบัติงาน และ ปล่อยสารสื่อประสาทคือแอซิติลโคลีน ในขณะที่ซิมพาเทติกปล่อยนอร์เอพิเนฟริน

อวัยวะภายในชนิดต่าง ๆ หรือผิวหนังล้วนเป็นหน่วยรับความรู้สึกของระบบประสาท อัตโนมัติ เมื่อเซลล์ประสาทรับความรู้สึกรับกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกแล้วจะส่งกระแสประสาทผ่านรากบนของเส้นประสาทไขสันหลังเข้าสู่ไขสันหลัง จากไขสันหลังมีเซลล์ประสาทก่อนไซแนปส์นำกระแสประสาทออกจากไขสันหลังไปยังปมประสาทซิมพาเทติก หรือพาราซิมพาเทติก ต่อจากนั้นมีเซลล์ประสาทนำคำสั่งอีกเซลล์ คือ เซลล์ประสาทหลังไซแนปส์ ส่งกระแสประสาทไปยังอวัยวะภายใน (ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อเรียบ) หรือกล้ามเนื้อเรียบที่ผิวหนังจึงเห็นได้ว่า วงจรประสาทของระบบประสาทอัตโนมัติ ประกอบด้วย 5 หน่วย เหมือนกับระบบประสาทโซมาติก เพียงแต่ระบบประสาทอัตโนมัติมีเซลล์ประสาทนำคำสั่ง 2 เซลล์ แต่ไม่มีเซลล์ประสาทประสานงาน

วงจรการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติต่างกันกับการทำงานของระบบโซมาติกที่ระบบประสาทอัตโนมัติ ประกอบด้วย หน่วยรับความรู้สึก เซลล์ประสาทรับความรู้สึก เซลล์ประสาทสั่งการหรือนำคำสั่ง และหน่วยปฏิบัติงานการนำกระแสประสาทเป็นวงจรรีเฟล็กซ์แอกชันเช่นเดียวกับระบบประสาทโซมาติก แตกต่างกันที่ระบบประสาทอัตโนมัติมีเซลล์ประสาทสั่งการ 2 เซลล์เสมอ คือ

ตารางเปรียบเทียบการทำงานของระบบประสาทโซมาติก (SNS)
กับระบบประสาทอัตโนมัติ (ANS)

ระบบประสาทโซมาติก (Somatic nervous system หรือ SNS)
ระบบประสาทอัตโนมัติ (Autonomic nervous system)
การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

» เงิน
ระบบการแลกเปลี่ยนสิ่งของต่อสิ่งของหรือการแลกเปลี่ยนสินค้ากับสินค้า ต่อมาได้ใช้สิ่งของเป็นสื่อ เช่น เปลือกหอย ผ้าขนสัตว์ หนังสัตว์ เกลือ ใบชา ใบยาสูบ

» ปรมนุตรสุญญตา
ว่างหมด คือ ปรมนุตรสุญญตา อะไรว่างหมด กาย ว่างหมด เวทนา ว่างหมด จิต ว่างหมด ธรรมชาติ ว่างหมด

» กฎบัตรสหประชาชาติ
บรรดาประชาชนแห่งสหประชาชาติ ได้ตั้งเจตน์จำนง ที่จะช่วยชนรุ่นหลังให้พ้นจากภัยพิบัติแห่งสงคราม ซึ่งได้นำความวิปโยคอย่างสุดจะพรรณามาสู่มนุษย์ชาติในชั่วชีวิต

» กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส
ไทยต้องยินยอมเสียดินแดนบางส่วนไป เพื่อรักษาเอกราชและดินแดนส่วนใหญ่ไว้ ทำให้พื้นที่ประเทศไทยเหลืออยู่เพียง 513,600 ตารางกิโลเมตร

» เพลงพื้นบ้าน
เพลงของชาวบ้านในท้องถิ่นต่างๆ ซึ่งแต่ละท้องถิ่นประดิษฐ์แบบแผนการร้องเพลงของตนไปตามความนิยม และสำเนียงภาษาพูดที่เพี้ยนแปร่งแตกต่างกันไป

» วิถีโลก
เพื่อให้สามารถนำความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสภาพสังคม เศรษฐกิจการเมืองและการปกครองของสังคมไทยและโลก ไปเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอยู่ในสังคมได้

» ประเทศไทยในอดีต
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมาแล้วในอดีต หลายเรื่องเป็นเรื่องที่น่าจะได้ทราบไว้เพื่อประโยชน์ในการเรียนรู้ในเรื่องนั้น ๆ และความสัมพันธ์เชื่อมโยงไปยังเรื่องอื่น ๆ

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-