ความรู้ทั่วไป สารนิเทศ การศึกษา คอมพิวเตอร์ >>

งานบริการของห้องสมุด

แนวพิจารณาการจัดบริการห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศ

ห้องสมุดแต่ละประเภทและศูนย์สารนิเทศแต่ละแห่งอาจมีรูปแบบการให้บริการที่ แตกต่างกันตามแนวพิจารณาการจัดบริการ ดังนี้

1. ประเภทของบริการ มีบริการพื้นฐานซึ่งจัดขึ้นในห้องสมุดทั่วไปและบริการพิเศษที่จัดขึ้นตามระดับความพร้อมของห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศแต่ละแห่ง ซึ่งจะกล่าวรายละเอียดในบทต่อ ๆ ไป

2. ระดับการให้บริการ ระดับการให้บริการขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ใช้ ประเภท และนโยบายของห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศแต่ละแห่ง ความรู้และทัศนคติของผู้ให้บริการ ค่าใช้จ่ายทั้งของห้องสมุด และความสามารถในการใช้จ่ายของผู้ใช้บริการ นอกจากนั้นระดับของการให้บริการอาจแบ่งเป็น การให้บริการระดับพื้นฐาน ระดับสนับสนุน ระดับวิจัย และระดับสมบูรณ์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับนโยบายและความพร้อมของห้องสมุดนั้น ๆ

3. ขอบเขตการให้บริการ ขอบเขตการให้บริการ เป็นไปตามระดับการให้บริการ เช่นการให้บริการระดับต่ำซึ่งให้เท่ามาตรฐานขั้นต่ำของบริการในห้องสมุดหรือศูนย์สารนิเทศนั้น ๆ บริการระดับวิจัยเป็นการให้บริการในขอบเขตเฉพาะเรื่องเฉพาะวิชาด้วยสารนิเทศที่มีความลุ่มลึกและหลากหลาย ปัจจุบันห้องสมุดส่วนใหญ่มีทางเลือกในการจัดบริการกว้างขวางหลากหลายมากขึ้น เนื่องจากศักยภาพของเทคโนโลยีสารสนเทศทำให้การบริการไม่จำกัดอยู่เฉพาะทรัพยากรภายในห้องสมุดแต่ขยายไปถึงทรัพยากรจากแหล่งอื่น ๆ ทั้งในระดับชาติและระดับภูมิภาค

4. วิธีการให้บริการ มีวิธีให้บริการแบบเดิมและแบบสมัยใหม่ เช่น ระบบมือกับระบบอัตโนมัติ บริการภายในห้องสมุดกับบริการทางไกล บริการให้เปล่ากับบริการเสียค่าใช้จ่าย แต่ควรให้บริการครบวงจร คือให้บริการตั้งแต่ค้นหาและชี้แหล่งสารนิเทศ ค้นคว้าเอกสารหรือ สืบค้นจากฐานข้อมูล รวมทั้งเผยแพร่สารนิเทศในรูปแบบต่าง ๆ

5. การคิดค่าใช้จ่าย ห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศทั่วไปมักจัดบริการพื้นฐานโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายเพราะถือเป็นประโยชน์แก่สังคมโดยรวมและผู้ใช้มีสิทธิ์ได้รับอย่างเท่าเทียมกัน ส่วนใหญ่จะคิดค่าบริการทางอ้อม เช่น ค่าธรรมเนียมสมาชิก ค่าบำรุงห้องสมุด และคิดค่าใช้จ่ายโดยตรงในการให้บริการบางประเภท เช่น บริการถ่ายเอกสาร บริการสืบค้นสารนิเทศออนไลน์ ค่าจัดส่งเอกสาร ฯลฯ ที่มีค่าใช้จ่ายจำเพาะชัดเจนในการใช้บริการแต่ละครั้ง อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาบางแห่งคิดค่าใช้บริการจากบุคคลภายนอก เนื่องจากมีผู้ใช้บริการมากขึ้น ขณะที่ทางห้องสมุดจำเป็นต้องสงวนเนื้อที่และวัสดุสำหรับสมาชิกและเป็นการกลั่นกรองผู้ใช้ให้เป็นผู้ใช้ที่ใช้จริงจัง (serious user) เท่านั้น

 

6. ข้อกำหนดเกี่ยวกับผู้ใช้ การกำหนดผู้ใช้จำแนกได้เป็น 2 ลักษณะ ได้แก่

  • ไม่จำกัดประเภทผู้ใช้ เช่น ห้องสมุดประชาชนซึ่งจัดบริการและกิจกรรมที่ หลากหลายเพื่อสนองความต้องการของผู้ใช้หลาย ๆ กลุ่ม
  • จำกัดประเภทผู้ใช้ เช่น ศูนย์สารนิเทศ แม้ไม่จำกัดโดยสิ้นเชิงแต่มีเงื่อนไขการให้บริการบุคคลภายนอกที่ไม่อยู่ในกลุ่มเป้าหมาย

7. ระดับการใช้เทคโนโลยี ระดับการใช้เทคโนโลยีมีตั้งแต่เทคโนโลยีพื้นฐาน เช่น โทรศัพท์ โทรสาร เครื่องถ่ายเอกสาร จนถึงเทคโนโลยีที่ซับซ้อนมากขึ้น เช่น อินเทอร์เน็ต การใช้เทคโนโลยีในงานบริการของห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศมีความมุ่งหมายดังต่อไปนี้

  • เพื่อลดภาระงานคั่งค้าง เนื่องจากไม่สามารถทำได้ทันกับการเพิ่มปริมาณของ สารนิเทศและการใช้สารนิเทศของผู้ใช้ และยังต้องขยายขอบเขตและปริมาณงานเพิ่มขึ้นเพื่อสนองความต้องการที่เกิดขึ้นใหม่ด้วย
  • เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของงาน การใช้เทคโนโลยีจะช่วยประหยัดแรงงาน ค่าใช้จ่าย และการเพิ่มผลผลิต ทำให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถใช้เวลาไปปฏิบัติงานอื่น ๆ ได้เพิ่มขึ้น
  • เพื่อจัดบริการใหม่ ๆ เสนอต่อผู้ใช้ให้มากขึ้นนอกเหนือจากบริการที่มีอยู่เดิม โดยไม่ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่าย
  • เพื่อร่วมมือระหว่างกันในการให้บริการ ทำให้มีการขยายขอบเขตการให้บริการช่วยให้ผู้ใช้ได้ใช้ทรัพยากรสารนิเทศจากห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศอื่น ๆ โดยไม่ต้องเสียเวลาไปยังสถานที่นั้น ๆ

ความหมายของงานบริการ
ความหมายของบริการของห้องสมุด
ความสำคัญของการบริการของห้องสมุด
วัตถุประสงค์ของบริการของห้องสมุด
ปัจจัยพื้นฐานในงานบริการของห้องสมุด
องค์ประกอบของบริการของห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศ
แนวพิจารณาการจัดบริการห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศ
ขั้นตอนในการจัดบริการของห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศ
ประเภทของบริการห้องสมุดและศูนย์สารนิเทศ
บริการของห้องสมุดประเภทต่าง ๆ และศูนย์สารนิเทศ
ห้องสมุดมีชีวิต
องค์ประกอบที่ทำให้งานบริการประสบความสำเร็จ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

» เงิน
ระบบการแลกเปลี่ยนสิ่งของต่อสิ่งของหรือการแลกเปลี่ยนสินค้ากับสินค้า ต่อมาได้ใช้สิ่งของเป็นสื่อ เช่น เปลือกหอย ผ้าขนสัตว์ หนังสัตว์ เกลือ ใบชา ใบยาสูบ

» ปรมนุตรสุญญตา
ว่างหมด คือ ปรมนุตรสุญญตา อะไรว่างหมด กาย ว่างหมด เวทนา ว่างหมด จิต ว่างหมด ธรรมชาติ ว่างหมด

» กฎบัตรสหประชาชาติ
บรรดาประชาชนแห่งสหประชาชาติ ได้ตั้งเจตน์จำนง ที่จะช่วยชนรุ่นหลังให้พ้นจากภัยพิบัติแห่งสงคราม ซึ่งได้นำความวิปโยคอย่างสุดจะพรรณามาสู่มนุษย์ชาติในชั่วชีวิต

» กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส
ไทยต้องยินยอมเสียดินแดนบางส่วนไป เพื่อรักษาเอกราชและดินแดนส่วนใหญ่ไว้ ทำให้พื้นที่ประเทศไทยเหลืออยู่เพียง 513,600 ตารางกิโลเมตร

» เพลงพื้นบ้าน
เพลงของชาวบ้านในท้องถิ่นต่างๆ ซึ่งแต่ละท้องถิ่นประดิษฐ์แบบแผนการร้องเพลงของตนไปตามความนิยม และสำเนียงภาษาพูดที่เพี้ยนแปร่งแตกต่างกันไป

» วิถีโลก
เพื่อให้สามารถนำความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสภาพสังคม เศรษฐกิจการเมืองและการปกครองของสังคมไทยและโลก ไปเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอยู่ในสังคมได้

» ประเทศไทยในอดีต
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมาแล้วในอดีต หลายเรื่องเป็นเรื่องที่น่าจะได้ทราบไว้เพื่อประโยชน์ในการเรียนรู้ในเรื่องนั้น ๆ และความสัมพันธ์เชื่อมโยงไปยังเรื่องอื่น ๆ