สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

สังฆาธิปไตย

4 สังฆาธิปไตย

4.1.คำนิยาม
4.2.อุดมการณ์
4.3.หลักการ
4.4.อำนาจ
4.5.พระราชอำนาจ
4.6.บทลงโทษ

4.2.อุดมการณ์

ความหลุดพ้น หรือการบรรลุธรรม เป็นอุดมการณ์ของผู้ที่เข้ามาบวชในพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าจะทรงใช้ระบบการปกครองสงฆ์ ก็เพื่อบรรลุเป้าหมายของการบรรลุธรรมนั้นเอง โดยมีความพร้อมเพียง ความผาสุก ความมักน้อยสันโดษ เป็นที่ตั้ง ทั้งนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงกำหนดทิศทางแห่งอุดมการณ์ เอาไว้เพื่อเป็นแนวทางนำไปสู่อุดมการณ์ที่พระองค์ทรงวางเอาไว้ และได้ทรงกำหนดทั้งยุทธศาสตร์, นโยบาย, พันธกิจ, แผนงาน และมาตรการ ดังนี้จะอธิบายต่อไปนี้

4.2.1.ยุทธศาสตร์

ของสงฆ์ คือ พระนิพพาน หรือการหลุดพ้น เป็นหลัก ส่วนความคลายกำหนัด, การดำริออกจากกาม, ความสันโดษ หรือหมวดธรรมอื่น ๆ ที่พระองค์ทรงวางเอาไว้ตลอด 45 พรรษา ก็เป็นเพียงบริบทแห่งการเข้าถึงพระนิพพานทั้งนั้น แม้พระสาวกไม่สามารถที่จะบรรลุวัตถุประสงค์หรือยุทธศาสตร์ดังกล่าวได้ แต่อย่างน้อยที่สุดพระภิกษุที่เข้ามาบวชย่อมจะมีอุดมการณ์ดังกล่าวนี้เป็นเบื้องต้น

4.2.2.นโยบาย

เมื่อมองดูนโยบายของพระพุทธเจ้าที่ทรงประทานให้กับสงฆ์ในวันมาฆบูชาขึ้น 15 ค่ำเดือน 3 แล้วทรงมุ่งไปที่โอวาทปาติโมกข์ ว่า

สพฺพปาปสฺส อกรณํ
กุสลสฺสูปสมฺปทา
สจิตฺตปริโยทปนํ
เอตํ พุทฺธสฺสาสนํ
โดยมีใจความว่า

  1. ไม่ทำบาปทั้งปวง หมายรวมไปถึงทั้งขนาดเล็กน้อยก็ไม่ทำ สรุปคือเว้นชั่ว
  2. ทำกุศลให้ถึงพร้อม นั้นก็คือทำความดีทุกชนิด สรุปคือทำดี
  3. การชำระล้างจิตใจ สรุปคือการทำจิตบริสุทธิ์

4.2.3.พันธกิจ

เมื่อมองดูพันธกิจที่คณะสงฆ์จะต้องทำในขณะที่บวชเข้ามาก็คือการทำธุระให้สำเร็จเสร็จสิ้น หากไม่แล้วก็ถือว่ายังไม่บรรลุเป้าหมายมีอยู่ 2 ประการคือ

  • ก.คันถธุระ คือการศึกษาเล่าเรียน, เทคนิค, ทักษะ เพื่อก่อให้เกิดความเจริญก้าวหน้า ถูกต้อง ไม่บกพร่อง ไม่ก่อให้เกิดความเสียหายหรือบิดเพี้ยนไป
  • ข.วิปัสสนาธุระ คือการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน เพื่อให้รู้แจ้งเห็นจริงตามหลักคำสั่งสอน

ธุระทั้ง 2 นี้เองเมื่อจะให้ชัดเจนสามารถแบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ปริยัติ-ปฏิบัติ-ปฏิเวธ นั้นเอง

4.2.4.แผนงานโครงการ

เมื่อจะเทียบเคียงกับโลกแล้วแผนงานโครงการของพระพุทธเจ้าก็คือ อริยสัจ 4 ที่เป็นทฤษฎีที่สามารถทำให้เจ้าชายสิทธัตถะ ได้ทรงบรรลุเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วพระองค์ก็ได้อธิบายขยายความถึงทฤษฎีหรือแผนงานที่จะให้บรรลุถึงความดับทุกข์ และองค์กรต่าง ๆ มักจะนำไปใช้เพื่อแก้ปัญหาในองค์กรนั้น ๆ ดังนี้

  • ก.ทุกข์ ปัญหาที่เกิดขึ้น ว่าคืออะไร ทำไม อย่างไร
  • ข.สมุทัย สาเหตุแห่งความทุกข์ หรือสมุฏฐานแห่งปัญหานั้น ๆ
  • ค.นิโรธ เป้าหมายคือความดับทุกข์ หรือเป้าหมายของการแก้ปัญหา
  • ง.มรรค หนทาง หรือมรรควิธีแห่งการแก้ปัญหา ซึ่งมีทั้งหมดจำนวน 8 ประการคือ สัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบ, สัมมาสังกัปปะ ความดำริชอบ, สัมมาวาจา การเจรจาชอบ, สัมมากัมมันตะ การงานชอบ, สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ, สัมมาวายามะ เพียรชอบ, สัมมาสติ ระลึกชอบ และสัมมาสมาธิ ตั้งใจมั่นชอบ ซึ่งกระบวนการเหล่านี้เป็นเหมือนเข็มทิศที่ให้คณะสงฆ์ได้ก้าวเดินสู่จุดหมายอย่างดี

4.2.5.มาตรการ

หากดูตามอริยมรรคมีองค์ 8 แล้วภาพที่ได้อาจจะไม่ชัดเจน โบราณาจารย์ได้พยายามจัดหมวดหมู่เพื่อให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้นในนามไตรสิกขา ซึ่งไตรสิกขา 3 ประการนี้เป็นมาตรการที่สามารถวัดคนที่จะเข้ามาสู่ระบอบสังฆาธิปไตยได้อย่างดีเยี่ยม คือ ศีล ผู้เข้ามาเป็นสมาชิกใหม่ทุกคนจะต้องมีศีล ไม่ว่าจะเป็นศีล 10, ศีล 227 หรือศีล 311 ก็ตาม สมาธิ สมาชิกที่ที่เข้ามาแล้วต้องฝึกตนเองให้เกิดสมาธิให้ได้ ปัญญา จะเกิดจากผลของการกระทำของทั้งศีลและสมาธินั้น

และถ้าหากสมาชิกไม่สามารถอยู่ร่วมในองค์กรได้ไม่ว่าจะกรณีไหนก็ตาม เช่นไม่มีอุดมการณ์ ไม่มีเป้าหมาย ไม่ทำธุระในพระศาสนา ไม่ปฏิบัติตามนโยบาย หรือแม้แต่ไม่ดำเนินการตามมาตรการที่ทรงวางไว้ได้ สงฆ์จะเรียกภิกษุรูปนั้นมาตักเตือน, ทำทัณฑบน และให้ภิกษุรูปนั้นสึกหรือสละเพศเสีย เพราะถือว่าเป็นการลงโทษที่รุนแรงที่สุดในพระพุทธศาสนา

ซึ่งในเรื่องดังกล่าวนี้พระธรรมปิฎกได้ให้ข้อเสนอแนะว่า

“ การให้สึก หรือสละเพศนี้ไม่ใช่เรื่องเป็นการลงโทษด้วยซ้ำ แต่เป็นปฏิบัติการ ที่ตรงไปตรงมาตามความเป็นจริง หมายความว่า เมื่อบุคคลนั้นไม่ยอมรับหลักการ ของพระพุทธศาสนา หรือไม่ยอมรับสังฆะ แล้ว หรือละเมิดกติกาที่ทำให้หมดสิทธิ ที่จะอยู่ร่วมสังฆะนั้นแล้ว เขาย่อมจะต้องสละออกนอกสังฆะนั้นไปเป็นธรรมดา

  1. บทนำ
  2. สังฆะ
  3. อธิปไตย
  4. สังฆาธิปไตย
  5. บทส่งท้าย
  6. บรรณานุกรรม

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

» เงิน
ระบบการแลกเปลี่ยนสิ่งของต่อสิ่งของหรือการแลกเปลี่ยนสินค้ากับสินค้า ต่อมาได้ใช้สิ่งของเป็นสื่อ เช่น เปลือกหอย ผ้าขนสัตว์ หนังสัตว์ เกลือ ใบชา ใบยาสูบ

» ปรมนุตรสุญญตา
ว่างหมด คือ ปรมนุตรสุญญตา อะไรว่างหมด กาย ว่างหมด เวทนา ว่างหมด จิต ว่างหมด ธรรมชาติ ว่างหมด

» กฎบัตรสหประชาชาติ
บรรดาประชาชนแห่งสหประชาชาติ ได้ตั้งเจตน์จำนง ที่จะช่วยชนรุ่นหลังให้พ้นจากภัยพิบัติแห่งสงคราม ซึ่งได้นำความวิปโยคอย่างสุดจะพรรณามาสู่มนุษย์ชาติในชั่วชีวิต

» กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส
ไทยต้องยินยอมเสียดินแดนบางส่วนไป เพื่อรักษาเอกราชและดินแดนส่วนใหญ่ไว้ ทำให้พื้นที่ประเทศไทยเหลืออยู่เพียง 513,600 ตารางกิโลเมตร

» เพลงพื้นบ้าน
เพลงของชาวบ้านในท้องถิ่นต่างๆ ซึ่งแต่ละท้องถิ่นประดิษฐ์แบบแผนการร้องเพลงของตนไปตามความนิยม และสำเนียงภาษาพูดที่เพี้ยนแปร่งแตกต่างกันไป

» วิถีโลก
เพื่อให้สามารถนำความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสภาพสังคม เศรษฐกิจการเมืองและการปกครองของสังคมไทยและโลก ไปเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอยู่ในสังคมได้

» ประเทศไทยในอดีต
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมาแล้วในอดีต หลายเรื่องเป็นเรื่องที่น่าจะได้ทราบไว้เพื่อประโยชน์ในการเรียนรู้ในเรื่องนั้น ๆ และความสัมพันธ์เชื่อมโยงไปยังเรื่องอื่น ๆ

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-