Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

ศาสนา ลัทธิ ความเชื่อ นิกาย พิธีกรรม >>

ตำนานอุรังคธาตุ

ตำนานในความหมายของการเป็นรากฐานอารยธรรม

       ตำนานคือข้อมูลสำคัญที่นำไปสู่การเข้าใจโครงสร้างความคิด และสถาบันต่างๆ ของสังคม หลักการสำคัญของการศึกษาตำนานในมิติทางประวัติศาสตร์ คือการแปลสัญลักษณ์ต่างๆ ของตำนาน เพราะสัญลักษณ์จากตำนานได้สร้างมาจากลักษณะความคิดของผู้สร้างตำนาน คุณค่าของตำนานจึงอยู่ที่ว่านักประวัติศาสตร์จะสามารถตั้งคำถามที่ถูกต้องตามแนวทางที่เป็นเฉพาะกรณีได้หรือไม่อย่างไร เมื่อพิจารณาจากโครงสร้างของตำนาน ทำให้เห็นได้ว่าตำนานคือชุดความรู้ที่มีคุณค่าและมีความหมายต่อสังคม ในขณะเดียวกันตำนานยังมีความหมายที่เป็นสัญลักษณ์ของสังคม กล่าวได้ว่าเรื่องราวในตำนานคือภาพสะท้อนของสังคม ทั้งในส่วนที่เป็นค่านิยม ความคิด และความเชื่อของผู้คนในสังคม และที่สำคัญคือเป็นสิ่งที่เกิดจากรากเหง้าของความเป็นท้องถิ่น และความเป็นพื้นบ้านพื้นเมืองอย่างแท้จริง

ในอาณาบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาคอีสานของประเทศไทย เป็นดินแดนที่มีผู้คนเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่อาศัยมาอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลาอันยาวนาน อีกทั้งยังพบว่าบ้านเมืองที่ชาวอีสาน มาตั้งถิ่นฐานอยู่นั้น ส่วนใหญ่มีแหล่งโบราณสถานเป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้คนอยู่ในเกือบทุกหมู่บ้าน พร้อมกันนั้นผู้คนในท้องถิ่นที่มีชีวิตอยู่ในช่วงระยะเวลาที่ย้อนไปไม่ไกล ได้สร้างตำนานเล่าเรื่องโบราณสถานที่ถูกทิ้งร้างอยู่ในแต่ละท้องถิ่น ให้มีความสัมพันธ์เข้ากับความทรงจำและการรับรู้ เพื่อแสดงถึงการมีอยู่ของผู้คนที่เป็นบรรพบุรุษ ว่ามีประวัติศาสตร์ มีวัฒนธรรมในการตั้งถิ่นฐานมาแล้วในอดีตที่ย้อนไปได้อย่างยาวนาน

 

ด้วยเหตุดังกล่าว จึงพบว่าในภาคอีสานมีตำนานในลักษณะของการเล่าเรื่อง ประวัติความเป็นมาของผู้คน ประวัติการตั้งถิ่นฐาน ประวัติแหล่งโบราณสถานที่สำคัญในท้องถิ่น ประวัติพระพุทธรูปสำคัญในชุมชน ที่เป็นไปอย่างหลากหลาย ในความหลากหลายของตำนานที่พบในภาคอีสานนั้น ตำนานอุรังคธาตุหรือตำนานพระธาตุพนม เป็นตำนานที่ผู้คนรู้จักอย่างแพร่หลายและอยู่ในความทรงจำมากที่สุด ถึงแม้ว่าองค์ความรู้เกี่ยวกับประวัติพระธาตุพนมที่ปรากฏในตำนานพระอุรังคธาตุในหลาย ๆ ส่วนมีลักษณะเป็นตำนานปรัมปรา (Myth) เป็นเหตุการณ์ที่ดูมีความเก่าแก่มีอภินิหารเหลือเชื่อ แต่กลับได้รับการเชื่อถืออย่างเป็นที่ฝังใจแก่พระพุทธศาสนิกชนบุคคลทั่วไป กับยังทำให้เกิดภาพพจน์เชื่อในการประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ว่าเป็นการฝังพระอุรังคธาตุไว้ภายในอุโมงค์ใต้พื้นดิน อย่างไรก็ตามสาระความรู้ที่มีปรากฏในตำนานอุรังคธาตุนั้นมีคุณค่าในการศึกษาเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีของการตั้งถิ่นฐานบ้านเมืองในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย รวมทั้งบ้านเมืองในอาณาบริเวณใกล้เคียงรวมอยู่ด้วย ดังที่ศรีศักร วัลลิโภดม(2533 : 8 -35) ได้อธิบายไว้ว่า แม้ว่าตำนานนี้เขียนขึ้นหลังจากเหตุการณ์ที่เป็นจริงมาช้านานก็ตาม แต่ทว่าตำนานปรัมปรา(Myth)ซึ่งผสมปนอยู่กับเนื้อเรื่อง ก็แฝงข้อมูลที่มีเค้าเงื่อนว่าเป็นข้อเท็จจริงอยู่ไม่ใช่น้อย เมื่อนำมาวิเคราเปรียบเทียบกันหลักฐานทางโบราณคดีในด้านโบราณวัตถุสถานแล้วก็พอประมวลเข้าเป็นสมมติฐานอย่างคร่าว ๆ และกว้าง ๆ ถึงประวัติการโยกย้ายถิ่นฐานของ กลุ่มผู้คน การแพร่หลายของพระพุทธศาสนา การสร้างเจดีย์พระธาตุพนม และการเกี่ยวข้องตลอดจนการเปลี่ยนแปลงในทางสังคม วัฒนธรรม ของบ้านเมืองโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยเฉพาะกลุ่มชุมชนแถบลุ่มแม่น้ำโขงเป็นอย่างดี

ตำนานในความหมายของการเป็นรากฐานอารยธรรม
ความสำคัญตำนานอุรังคธาตุ
สาระสำคัญจากตำนานอุรังคธาตุ
การลำดับเรื่องราวในตำนานอุรังคธาตุ
ช่วงระยะเวลาก่อนพระพุทธเจ้าเข้าสู่ปรินิพพาน
ช่วงระยะเวลาหลังจากพระพุทธเจ้าเข้าสู่ปรินิพพาน 8 ปี
ช่วงร่วมระยะเวลาเดียวกันกับพระเจ้าอโศก
ช่วงระยะเวลาแห่งราชอาณาจักรลาวล้านช้าง
ระยะเวลาในการเรียบเรียงตำนานอุรังคธาตุ
พระธาตุพนมในมิติของการเป็นศูนย์กลางของรัฐโบราณ : แคว้นศรีโคตรบูร
ตำนานอุรังคธาตุคือตำนานของการสร้างความสัมพันธ์ของผู้คนในลุ่มแม่น้ำโขง
ชุมชนโบราณที่แสดงถึงการมีอยู่ของแคว้นศรีโคตรบูร
บทส่งท้าย

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com