วิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา >>

ชีวิตและพันธุกรรมกำหนดของความเป็นมนุษย์

ปิแอร์ ลุยกิ ลุยสิ, มหาวิทยาลัยโรมา อิตาลี

ทฤษฏีวิวัฒนาการของดาร์วินสู่ยุคพันธกรรมมนุษย์

จิตวิญญาณ

(Spirituality)

บางครั้งคำว่า “จิตวิญญาณ” (spirituality) นี้มีคนให้ความหมายเดียวกับเรื่อง “ศรัทธาในลัทธิศาสนา” (religiosity) แต่ทว่าคำหลังนี้มักจะชวนเชิญให้นึกไปถึง เรื่องสถาบัน เช่น คริสตัง คริสเตียน คำกลางๆอย่างจิตวิญญาณจึงอาจจะเหมาะสมกว่า เพราะมิติที่ว่านี้ ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่อง ศาสนาหรือลัทธิเสมอไป จิตวิญญาณเป็นอีกสัญชาติญาณของมนุษย์ และมีมาก่อนที่จะมีศาสนา แรกเสียอีก

จิตวิญญาณเป็นสัญชาติญาณหรือไม่ ก็ลองจินตนาการการรับรู้ของมนุษย์นีแอนเดอธัล หรือบรรพบุรุษก่อนหน้านั้นอีก ที่ได้เผชิญกับความมหัศจรรย์ต่างๆของธรรมชาติ สายฟ้าผ่าท่ามกลางพายุ ดวงดารากลางฟ้ายามรัตติกาล พระจันทร์ข้างขึ้นข้างแรม พระอาทิตย์ ความคิดถึงอะไรที่เป็นอำนาจ เบื้องบน ที่จะรับผิดชอบในการเกิดปรากฏการณ์ต่างๆเหล่านี้ มาเป็นธรรมชาติ ในการรับรู้ของมนุษย์ ก่อกำเนิดเป็นพิธีกรรมทางศาสนา พิธีศักดิ์สิทธิ์ พิธีกรรมเหล่านี้มีผลต่อการคัดเลือกตามธรรมชาติด้วย เนื่องเพราะชนเผ่าที่มีพิธีกรรม มีศาสนา จะเสริมความแข็งแกร่งด้านความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน อันเป็นเงื่อนไขเสริมในการอยู่รอดจากเหตุผลที่ว่านี้ ว่าความเชื่อทางศาสนาเป็นสัญชาติญาณ บางคนอาจจะไปถึงขนาดว่า มนุษย์นั้นถูกออกแบบทางพันธุกรรมให้ “เกิดมาเพื่อเชื่อ” อะไรสักอย่าง ซึ่งเป็นคติที่มีหลายๆคนเห็นด้วย ปรากฏอยู่ในวรรณกรรมอ้างอิงหลายแห่ง (Boyer, 2008; Pievani et al, 2008)

นอกเหนือไปจากนั้นแล้ว จิตวิญญาณหรือจิตศรัทธาในลัทธิศาสนาอาจจะถูกพิจารณา หรือเชื่อว่าเป็นส่วนหนึ่งของระดับรู้สติ หรือระดับสติก็ได้ เพียงแต่จิตวิญญาณจะมีมิติหรือพลัง ซึ่งอาศัยในสภาวะพิเศษ เราสามารถศึกษาได้ในประวัติศาสตร์มนุษย์และของสังคม ศาสนาและ ลัทธิมีอิทธิพลต่อศิวิไลซ์ของมนุษย์อย่างแนบแน่น อาทิ ปิรามิด สิ่งก่อสร้างที่วัดอังกอร์ ยักษ์ยามแห่งเกาะอิสเตอร์ ปิรามิดชาวมายันและแอสเท็ก อารามพุทธและฮินดู หรือของคริสตังเช่น มหาวิหารเซนต์ปิเตอร์ โบสถ์อารามวัดมากมายทั่วโลก รูปลักษณ์แห่งพระเจ้า และรูปบูชาทางศาสนา คงอยู่ปรากฏเคียงคู่กับประวัติศาสตร์ความเป็นมาของมนุษย์มาโดยตลอด

เรายังสามารถใช้คำจิตวิญญาณในแง่อารมณ์การรับรู้ของมนุษย์ต่อสิ่งลึกลับในจักรวาล แนวโน้มที่จะเชื่อในสิ่งเหนือมนุษย์ เหนือธรรมชาติ หรืออีกแง่มุมหนึ่งก็คือ สภาวะอารมณ์ดังกล่าว กลับแสดงถึงความปรารถนาลึกๆที่จะขยายตัวตนไปสัมผัสกับความจริงที่เหนือชั้นขึ้นไป มิติพิเศษที่อยู่เหนือกว่าของตัวตนที่เป็นอยู่

ในภาษาละตินดั้งเดิมใช้คำว่า Excelsius หมายถึงความปรารถนาของมนุษย์ ในการไปสู่มิติที่เหนือขึ้นไป ซึ่งในความหมายนี้สามารถอธิบายเรื่องจิตวิญญาณได้เลยทีเดียว เป็นคุณสมบัติภายในของความเป็นมนุษย์ ส่วนศาสนานั้น เป็นอะไรที่มาภายหลัง เป็นองค์กร เป็นสถาบัน ที่ตามมาด้วยกฏ พิธีกรรม และลำดับขั้นสูงต่ำ แต่โดยพื้นฐานจริงๆแล้ว เราไม่ได้ต้องมีศาสนาเพื่อที่จะเข้าถึงจิตวิญญาณ นี่เป็นประเด็นสำคัญ

จิตวิญญาณเป็นแหล่งที่มาของสุนทรียะ เป็นแรงผลักที่นำไปสู่การเกิดการหมายรู้ภายใน (inner realization) หรือที่เรียกว่าการ “ตื่นรู้” (illumination) โดยเฉพาะในสายของพุทธศาสนา ศาสนาพุทธนั้นเป็นตัวอย่างของศาสนาที่ไม่มีพระเจ้าผู้สร้าง เป็นศาสนาที่เป็นทั้งปรัชญาหรือวิถีแห่งชีวิต นำไปสู่วิถีอันเป็นอิสระ ไม่ขึ้นกับอะไร

Excelsius เรียกได้ว่าเป็นมิติทางดิ่งของจิตวิญญาณ ในทางปฏิบัติแล้ว รูปแบบทางจิตวิญญาณนั้น อาจจะมีทิศทางที่เราเข้าถึงผู้อื่น อาทิ การกระทำเพื่อผู้อื่น ความรัก ความเมตตากรุณา เป็นระบบนิเวศน์แห่งรักและเข้าถึงธรรมชาติและสรรพสัตว์

ขอสรุปในช่วงนี้ว่าจิตวิญญาณนั้นเป็นตัวกำหนดอีกประการของความเป็นมนุษย์ แม้ว่าการหล่อหลอมเลี้ยงดูในภายหลังจะมีความสำคัญไม่น้อยก็ตาม มิติทางราบของ จิตวิญญาณนั้นทำให้เรามีการกระทำเพื่อคนอื่น มีความเคารพในธรรมชาติ ในระบบนิเวศน์สิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของการรู้สติ มีสติ

อย่างไรก็ดีเท่าที่กล่าวมายังไม่สามารถสรุปว่านี่คือคุณลักษณะที่กำหนดความเป็นมนุษย์ได้อย่างสมบูรณ์ ตราบใดที่ยังไม่ได้รวมคุณลักษณะสำคัญอีกประการหนึ่ง และเป็นอะไรที่สวยงามด้วย นั่นคือ ความอยากรู้อยากเห็นของมนุษย์ ความกระหายใคร่เรียนใคร่รู้ จิตที่มุ่งมั่นค้นหาความเข้าใจในสิ่งแวดล้อม ในธรรมชาติรอบตัวเรา และความปรารถนาที่จะครอบครองควบคุมธรรมชาติ เอาชนะอุปสรรคนานาประการ

สัตว์เซลล์เดียวขั้นพื้นฐานธรรมดา
การผุดกำเนิด
ระบบจัดการตนเอง
ระบบอัตตกำเนิด
การไร้ซึ่งจุดจำเพาะเจาะจงหรือศูนย์กลางแห่งชีวิต
การรับรู้
วิถีภายในตัวเองของการรู้ตัว
ทฤษฏีวิวัฒนาการของดาร์วินสู่ยุคพันธกรรมมนุษย์
ภาพรวมและอนาคตที่กำลังผุดกำเนิด
พันธุกรรมของมนุษย์จะส่งผลอะไรกับเรา

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» รอยต่อพัฒนาการ
หนึ่งในมโนทัศน์ของ เลฟ เซเมโนวิช ไวก็อตสกี้ ที่มีชื่อเสียงเป็นอย่างมาก ซึ่งอธิบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างการเรียนรู้และพัฒนาการ และเป็นที่รู้จักเป็นอย่างดีในวงการการศึกษาของเด็กปฐมวัยและพัฒนาการเด็ก

» ทฤษฎีการดูแลของวัตสัน
เป็นทั้งปรัชญาและทฤษฏีทางการพยาบาล ที่มีจุดเน้นที่การดูแล ซึ่งพัฒนามาตั้งแต่ปี ค.ศ.1979 ภายใต้อิทธิพลทางด้านมานุษยวิทยา รวมทั้งความรู้สึกผูกพันต่อบทบาทการดูแลเพื่อการฟื้นหายของผู้ป่วยที่วัตสันประจักษ์ด้วยตัวเอง

» ทฤษฎีแห่งการสร้างสรรค์ด้วยปัญญา
ผู้เรียนเป็นฝ่ายสร้างความรู้ขึ้นด้วยตนเอง มิใช่ได้มาจากครูและในการสร้างความรู้นั้น ผู้เรียนจะต้องลงมือสร้างสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้นมา

» ทฤษฎีและหลักการพัฒนาชุมชน
มิติทางวิชาการหลายมิติที่ซ้อนทับ เคลื่อนไหว และมีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน รวมทั้งเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเข้าใจในทุกบริบทที่เกี่ยวข้อง

» การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมไทย
สังคมทุกสังคมย่อมมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นเสมอ ตราบใดที่สังคมนั้นยังต้องมีการติดต่อและสัมพันธ์กับสังคมอื่น การเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมอย่างหนึ่ง

» ทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการ
เมื่อบุคคลปรารถนาที่จะได้รับความพึงพอใจและเมื่อบุคคลได้รับความพึงพอใจในสิ่งหนึ่งแล้วก็จะยังคงเรียกร้องความพึงพอใจสิ่งอื่นๆ ต่อไป ซึ่งถือเป็นคุณลักษณะของมนุษย์

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-