สุขภาพ ความงาม อาหารและยา สมุนไพร สาระน่ารู้ >>

ทฤษฎีทางการพยาบาล

อ.มณีรัตน์ พันธุ์สวัสดิ์

สิทธิของผู้ป่วยจิตเวช

สิทธิของผู้ป่วยจิตเวช หมายถึง ความชอบธรรมที่ผู้ป่วยจิตเวช ซึ่งรวมถึงผู้ใช้บริการทางสุขภาพจิตที่จะพึงได้รับเพื่อคุ้มครอง หรือรักษาผลประโยชน์อันเป็นส่วนพึงมีพึงได้ของตนเอง โดยไม่ละเมิดสิทธิของผู้อื่น
ผู้ป่วยจิตเวชได้รับความคุ้มครองตามคำประกาศสิทธิของผู้ป่วยตามกฎหมายเช่นเดียวกับผู้ป่วยทั่วไป แต่มีข้อจำกัดสำหรับสิทธิของผู้ป่วยจิตเวช คือ

1. สิทธิในการทำนิติกรรม

ตามกฎหมายแพ่งในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 29 ถือว่าผู้ป่วยจิตเวชเป็นบุคคลผู้หย่อนความสามารถในการทำนิติกรรมสัญญา โดยกำหนดว่าบุคคลทุกคนต่างมีสิทธิในการทำนิติกรรมสัญญา เว้นแต่เป็นบุคคลผู้หย่อนความสามารถ ซึ่งจะไม่สามารถใช้สิทธิได้โดยลำพังตนเอง ผู้ป่วยจิตเวชจึงไม่สามารถใช้สิทธิในการทำนิติกรรมสัญญาต่างๆ โดยลำพังตนเอง ได้แก่ สัญญาซื้อขาย สัญญาเงินกู้ การสมรส การหย่า และการทำพินัยกรรม เป็นต้น

ผู้ป่วยจิตเวชที่เป็นผู้หย่อนความสามารถ ได้แก่

  • คนวิกลจริตที่สมองพิการหรือจิตบกพร่องโดยมีอาการหนักขนาดเสียสติ พูดกันไม่เข้าใจและไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร
  • คนวิกลจริตที่ศาลมีคำสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ
  • ผู้ที่มีจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบหรือติดสุรายาเมาที่ศาลมีคำสั่งให้เป็นคนเสมือนไร้ความสามารถ

2. สิทธิในการลงความสมัครใจเข้ารับการบำบัด

การให้ความยินยอมของผู้ป่วยทั่วไปเป็นเรื่องสำคัญมาก เนื่องจากการประกอบวิชาชีพ หากผู้ป่วยไม่ยินยอมและมีการข่มขืนใจ หน่วงเหนี่ยวกักขัง หรือกระทำการให้ปราศจากเสรีภาพในร่างกาย จะถือเป็นความผิดทางอาญาได้ เมื่อผู้ป่วยเข้ารับการบำบัดในสถานพยาบาล พยาบาลควรอธิบายให้ผู้ป่วยเข้าใจเกี่ยวกับความเจ็บป่วยและแนวทางในการบำบัดรักษาก่อนที่จะให้ผู้ป่วยลงลายมือชื่อแสดงความสมัครใจในการเข้ารับการบำบัดรักษา โดยผู้ป่วยสามารถปฏิเสธไม่ให้ความยินยอมในขณะนั้นหรือเปลี่ยนใจภายหลังจากเข้ารับการรักษาพยาบาลได้

สำหรับผู้ป่วยจิตเวชที่ขาดความสามารถในการรู้คิด ตัดสินใจ และขาดความสามารถในการให้ความยินยอมในการรักษา ไม่สามารถลงลายมือมือชื่อให้ความยินยอมได้ อาจเกิดจากขาดความสามารถในการรู้คิดตัดสินใจหรือไม่ยอมรับการเจ็บป่วยทางจิตของตน การให้ความยินยอมเข้ารับการรักษา จำเป็นต้องได้รับการยินยอมจากผู้ปกครองของผู้ป่วยโดยชอบธรรมลงลายมือชื่อแทน ยกเว้นเป็นผู้ป่วยฉุกเฉินที่จำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือแบบเร่งด่วน

3. สิทธิในการดำรงชีวิตอย่างอิสระ

ผู้ป่วยจิตเวชอาจเป็นอันตรายต่อความปลอดภัยของประชาชน สภาพของผู้ป่วยจิตเวชส่วนใหญ่มักก่อให้เกิดความไม่ไว้วางใจต่อบุคคลในสังคม ขาดการมีส่วนร่วมในกิจกรรมสำคัญของสังคม และมักถูกทอดทิ้งให้อยู่ในสถานบริการพยาบาล ในทางกฎหมายศาลจะเป็นผู้ไต่สวนและแต่งตั้งผู้อนุบาลหรือผู้พิทักษ์ควบคุมดูแลผู้มีจิตพิการ และศาลสามารถสั่งให้ส่งผู้ป่วยจิตเวชไปไว้ในสถานพยาบาลแม้จะเป็นผู้ป่วยจิตเวชที่ไม่มีคดีได้ ทั้งนี้กฎหมายอาญา ได้ระบุความผิดแก่ผู้ที่ควบคุมดูแลบุคคลวิกลจริตที่ปล่อยปละละเลยให้บุคคลวิกลจริตออกเที่ยวไปโดยลำพัง

4. สิทธิในการละเว้นโทษเมื่อกระทำความผิดทางอาญา

ผู้ป่วยจิตเวชมักเป็นผู้ที่ไม่สามารถรู้ผิดชอบหรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ จึงมีความเสี่ยงมากที่จะกระทำความผิดหรือประกอบอาชญากรรมต่างๆ ที่เป็นอันตรายต่อสังคม ตามกฎหมายอาญาถือว่า ผู้กระทำความผิดที่ไม่สามารถรู้ผิดชอบเพราะมีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่ต้องรับโทษสำหรับความผิดนั้น แต่แม้ว่าผู้ป่วยจะไม่ต้องรับความผิดทางอาญาแต่ศาลสามารถสั่งให้เป็นผู้ป่วยเข้ารับการบำบัดรักษาในสถานพยาบาลได้

ทฤษฎีทางการพยาบาลของรอย
การประยุกต์แนวคิดทฤษฎีการปรับตัวของรอยในกระบวนการพยาบาลจิตเวช
ทฤษฎีทางการพยาบาลของคิง (King’s Theory)
กระบวนการพยาบาลจิตเวชตามแนวคิดทฤษฎีการพยาบาลของโอเร็ม
บทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบ และคุณลักษณะของพยาบาลจิตเวช
ประวัติความเป็นมาของการพยาบาลขั้นสูง สาขาการพยาบาลสุขภาพจิตและจิตเวช
ทีมสุขภาพจิต
สิทธิของผู้ป่วยจิตเวช
แนวคิดเกี่ยวกับการพยาบาลสุขภาพจิตชุมชน

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» รอยต่อพัฒนาการ
หนึ่งในมโนทัศน์ของ เลฟ เซเมโนวิช ไวก็อตสกี้ ที่มีชื่อเสียงเป็นอย่างมาก ซึ่งอธิบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างการเรียนรู้และพัฒนาการ และเป็นที่รู้จักเป็นอย่างดีในวงการการศึกษาของเด็กปฐมวัยและพัฒนาการเด็ก

» ทฤษฎีการดูแลของวัตสัน
เป็นทั้งปรัชญาและทฤษฏีทางการพยาบาล ที่มีจุดเน้นที่การดูแล ซึ่งพัฒนามาตั้งแต่ปี ค.ศ.1979 ภายใต้อิทธิพลทางด้านมานุษยวิทยา รวมทั้งความรู้สึกผูกพันต่อบทบาทการดูแลเพื่อการฟื้นหายของผู้ป่วยที่วัตสันประจักษ์ด้วยตัวเอง

» ทฤษฎีแห่งการสร้างสรรค์ด้วยปัญญา
ผู้เรียนเป็นฝ่ายสร้างความรู้ขึ้นด้วยตนเอง มิใช่ได้มาจากครูและในการสร้างความรู้นั้น ผู้เรียนจะต้องลงมือสร้างสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้นมา

» ทฤษฎีและหลักการพัฒนาชุมชน
มิติทางวิชาการหลายมิติที่ซ้อนทับ เคลื่อนไหว และมีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน รวมทั้งเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเข้าใจในทุกบริบทที่เกี่ยวข้อง

» การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมไทย
สังคมทุกสังคมย่อมมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นเสมอ ตราบใดที่สังคมนั้นยังต้องมีการติดต่อและสัมพันธ์กับสังคมอื่น การเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมอย่างหนึ่ง

» ทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการ
เมื่อบุคคลปรารถนาที่จะได้รับความพึงพอใจและเมื่อบุคคลได้รับความพึงพอใจในสิ่งหนึ่งแล้วก็จะยังคงเรียกร้องความพึงพอใจสิ่งอื่นๆ ต่อไป ซึ่งถือเป็นคุณลักษณะของมนุษย์

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-