ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

เพลงไทยสมัยต่างๆ

สมัยกรุงสุโขทัย

จากการศึกษาหลักฐานทางประวัติศาสตร์สมัยกรุงสุโขทัย เกี่ยวกับเพลงไทยพบว่ามีปรากฏน้อยมากเมื่อเทียบกับเครื่องดนตรี บทเพลงส่วนใหญ่สันนิษฐานกันว่าเป็นเพลงพื้นเมืองที่ร้องเล่นเพื่อขับกล่อม หรือพักผ่อนหลังจากการทำงาน ไม่มีการแสดงประกอบ เป็นเพลงที่มีจังหวะ ทำนองรวดเร็วและกระฉับกระเฉง เทียบได้กับอัตราจังหวะชั้นเดียว โดยเพลงที่มีชื่อว่า เทพทอง ถือเป็นบทเพลงที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุกว่า 700 ปี ต่อมาเมื่อนำเพลงนี้มาใช้ขับร้องเพื่อประกอบการแสดงละคร มีวงดนตรีรับ-ส่ง จึงได้ชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เพลงสุโขทัย

สมัยกรุงศรีอยุธยา

เพลงไทยสมัยนี้มีหลักฐานพอที่จะเชื่อได้ว่าเป็นเพลงที่มีจังหวะปานกลางไม่ช้าไม่เร็ว เทียบได้กับอัตราจังหวะ 2 ชั้น ทั้งนี้ เนื่องจากสมัยกรุงศรีอยุธยาเริ่มมีการแสดงประเภทโขนละครและหนังใหญ่ขึ้น จึงต้องมีการสร้างสรรค์บทเพลงเพื่อใช้ประกอบการแสดงให้มีความเหมาะสมกับ ท่ารำ และการบรรเลงขับกล่อมในตอนปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ประชาชนนิยมเล่นเพลงเรือ สักวา

ลักษณะเพลงไทยสมัยกรุงศรีอยุธยาสามารถแยกประเภทเพลงได้ ดังนี้

1. เพลงร้องมโหรี ใช้สำหรับขับร้องและบรรเลงวงมโหรี เพื่อขับกล่อม ได้แก่

  • เพลงตับ เช่น เพลงตับเรื่องพระนคร เพลงตับเรื่องนางร้องไห้ เพลงตับเรื่องเกสรมาลา เพลงตับเรื่องยิกิน เป็นต้น
  • เพลงเกร็ด เช่น นางตานีร้องไห้ ศรีประเสริฐ ระส่ำระสาย มดน้อยล่องเรือละคร เป็นต้น

2. เพลงปี่พาทย์ ใช้สำหรับขับร้องและบรรเลงวงปี่พาทย์ เพื่อประกอบโขน ละคร และพิธีการต่างๆ มีดังนี้

  • เพลงหน้าพาทย์ เช่น สาธุการ ตระรัว ช้าปี่ โอ้ร่าย ชมตลาด ช้าครวญ เป็นต้น
  • เพลงเรื่อง เช่น เพลงเรื่องทำขวัญ เพลงเรื่องพระนเรศวร เป็นต้น

3. เพลงภาษา เนื่องจากในสมัยนี้มีการติดต่อกับต่างประเทศ การแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมด้านต่างๆ จึงเกิดขึ้น ด้านดนตรีได้มีการประพันธ์บทเพลงโดยเลียนสำเนียงชาติต่างๆ เพื่อบรรเลงประกอบตัวละครตามชาตินั้น เช่น เพลงมอญ ได้แก่ เพลงหงส์ลีลา หงส์ร่อนเหราเล่นน้ำ ลูกติดแม่ สามภาษา เป็นต้น เพลงจีน ได้แก่ จีนเก็บดอกไม้ จีนหลวงนางกลับเข้าที่ เป็นต้น

สมัยกรุงรัตนโกสินทร์

รัชกาลที่ 1 เนื่องจากเป็นช่วงฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม ดังนั้น บทเพลงส่วนใหญ่จึงยังคงใช้ของเดิมที่มีมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา

รัชกาลที่ 2 การดนตรีมีความเจริญขึ้นเป็นลำดับ มีบทเพลงพระราชนิพนธ์ ชื่อว่า บุหลันลอยเลื่อน 2 ชั้น

รัชกาลที่ 3 มีการร้องเพลง 3 ชั้นประกอบการบรรเลงดนตรีขึ้นโดยพระประดิษฐ์ ไพเราะ (มี ดุริยางกูร หรือครูมีแขก) นำเพลงที่มีจังหวะปานกลาง 2 ชั้น มาขยายให้มีจังหวะช้าและยาวขึ้นเป็นคนแรก ได้แก่ เพลงจีนขิมเล็ก เพลงจีนขิมใหญ่ เพลงแขกบรเทศ เพลงภิรมย์สุรางค์ เป็นต้น นอกจากนี้ เพลงสำเนียงภาษาต่างๆ ยังเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก เพราะในรัชกาลนี้ เริ่มมีการติดต่อค้าขายกับนานาอารยประเทศมากขึ้น

รัชกาลที่ 4 เกิดประเภทของเพลงที่เรียกว่า “เพลงเถา” ขึ้น เพลงเถา หมายถึง เพลงไทยที่มีลักษณะการบรรเลงติดต่อกันตั้งแต่ 3 อัตราจังหวะ ขึ้นไป เพลงเถาเพลงแรกมีชื่อว่า เพลงทยอยใน ผู้ประพันธ์คือครูเพ็ง (ไม่ทราบนามสกุล) กล่าวกันว่าเป็นญาติผู้น้องของพระประดิษฐ์ไพเราะ (ครูมีแขก) ความก้าวหน้าทางด้านดนตรีสมัยนี้อีกอย่างหนึ่ง คือ พระ-ประดิษฐ์ไพเราะ ได้ประพันธ์เพลงที่เรียกว่า เพลงทยอย หมายถึง การประพันธ์บทเพลงที่มีการลักจังหวะ มีการแบ่งเครื่องดนตรีในการบรรเลงก่อน บรรเลงหลัง หรือ “ลูกล้อลูกขัด” ขึ้นเป็น ครั้งแรก จนได้รับการยกย่องว่าเป็น “เจ้าแห่งเพลงทยอย” นอกจากนี้ ท่านยังได้เป็นผู้ประพันธ์เพลงสำหรับอวดฝีมือนักดนตรีและทางของเครื่องดนตรีขึ้นเป็นเพลงแรก คือ เพลงทยอยเดี่ยว สำหรับเครื่องดนตรีปี่โดยเฉพาะ และกลายเป็นต้นแบบของเพลงเดี่ยวต่างๆ ในปัจจุบัน

รัชกาลที่ 5 เกิดเพลงใหม่ขึ้นหลายบทเพลงและได้รับความนิยมอย่างสูงแม้ในปัจจุบัน เช่น เพลงแขกมอญบางขุนพรหม เถา พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เพลงเขมรไทรโยค 3 ชั้น พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เพลงลาวดวงเดือน 2 ชั้น พระ-นิพนธ์ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม เพลงลาวคำหอม 2 ชั้น ของจ่าเผ่นผยองยิ่ง หรือจ่าโคม นอกจากนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ยังเป็นผู้พระราชนิพนธ์เพลงสรรเสริญพระบารมีขึ้นเป็นครั้งแรก อันเป็นต้นเค้าของเพลงสรรเสริญพระบารมีในปัจจุบัน

รัชกาลที่ 6 เกิดเพลงทางกรอ เพลงทางเปลี่ยนและเพลงที่มีลูกนำขึ้นต้น (Intro) โดยหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)

รัชกาลที่ 7 - รัชกาลที่ 9 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์เพลงไว้ 3 เพลง คือ เพลงโหมโรงคลื่นกระทบฝั่ง 3 ชั้น เพลงเขมรลออองค์ เถา และ เพลงราตรีประดับดาว เถา หลังจากการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองในปี พ.ศ. 2475 ในระยะแรกดนตรีไทยซบเซาลงเนื่องจากรัฐบาลไม่สนับสนุนการดนตรีไทย ระยะต่อมามีนักดนตรีหลายท่านเห็นว่าการดนตรีไทยใกล้ถึงจุดวิกฤติจึงร่วมกันฟื้นฟู และพัฒนาการดนตรีขึ้นใหม่ให้มีความเจริญเหมือนดังแต่ก่อนผู้ที่มีบทบาทสำคัญในครั้งนี้ ได้แก่ ครูมนตรี ตราโมท ดุริยางศิลปิน อาวุโสและศิลปินแห่งชาติ ซึ่งมีผลงานการประพันธ์เพลงไทยมากมาย ได้แก่ เพลง 3 ชั้น เพลงเถา เพลง 2 ชั้นและชั้นเดียว เพลงเดี่ยว เพลงประเภทร้องสอดดนตรี เพลงระบำ เพลงเบ็ดเตล็ด และเพลงไทยสากล จำนวนมากกว่า 300 เพลง หลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) มีผลงานการประพันธ์เพลงไทยจำนวนหลายร้อยเพลง

นอกจากนี้ ในรัชกาลที่ 9 สมเด็จพระเทพรัตนราช-สุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ยังมีความสนพระทัยในการดนตรีไทยอย่างยิ่งทรงพระราชนิพนธ์เนื้อเพลง อันแสดงให้เห็นถึงพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ที่มีต่อปวงชนชาวไทย จากการตามเสด็จพระราชดำเนินแล้วบรรจุลงในเพลงลาวดำเนินทราย 2 ชั้น พระราชทานชื่อใหม่ว่า เพลงไทยดำเนินดอย 2 ชั้น

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» รอยต่อพัฒนาการ
หนึ่งในมโนทัศน์ของ เลฟ เซเมโนวิช ไวก็อตสกี้ ที่มีชื่อเสียงเป็นอย่างมาก ซึ่งอธิบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างการเรียนรู้และพัฒนาการ และเป็นที่รู้จักเป็นอย่างดีในวงการการศึกษาของเด็กปฐมวัยและพัฒนาการเด็ก

» ทฤษฎีการดูแลของวัตสัน
เป็นทั้งปรัชญาและทฤษฏีทางการพยาบาล ที่มีจุดเน้นที่การดูแล ซึ่งพัฒนามาตั้งแต่ปี ค.ศ.1979 ภายใต้อิทธิพลทางด้านมานุษยวิทยา รวมทั้งความรู้สึกผูกพันต่อบทบาทการดูแลเพื่อการฟื้นหายของผู้ป่วยที่วัตสันประจักษ์ด้วยตัวเอง

» ทฤษฎีแห่งการสร้างสรรค์ด้วยปัญญา
ผู้เรียนเป็นฝ่ายสร้างความรู้ขึ้นด้วยตนเอง มิใช่ได้มาจากครูและในการสร้างความรู้นั้น ผู้เรียนจะต้องลงมือสร้างสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้นมา

» ทฤษฎีและหลักการพัฒนาชุมชน
มิติทางวิชาการหลายมิติที่ซ้อนทับ เคลื่อนไหว และมีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน รวมทั้งเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเข้าใจในทุกบริบทที่เกี่ยวข้อง

» การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมไทย
สังคมทุกสังคมย่อมมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นเสมอ ตราบใดที่สังคมนั้นยังต้องมีการติดต่อและสัมพันธ์กับสังคมอื่น การเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมอย่างหนึ่ง

» ทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการ
เมื่อบุคคลปรารถนาที่จะได้รับความพึงพอใจและเมื่อบุคคลได้รับความพึงพอใจในสิ่งหนึ่งแล้วก็จะยังคงเรียกร้องความพึงพอใจสิ่งอื่นๆ ต่อไป ซึ่งถือเป็นคุณลักษณะของมนุษย์

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-