เทคโนโลยี นวัตกรรม สิ่งประดิษฐ์ วิศวกรรม เกษตรศาสตร์ >>

ข้อมูลการเกษตร

พืชผัก-สมุนไพร

การปลูกผักในโรงเรือน

กองส่งเสริมพืชสวน กรมส่งเสริมการเกษตร

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อให้เกษตรกรผู้ปลูกสามารถวางแผนการผลิตผักได้ตลอดปี โดยเลือกผลิตผักที่มีราคาและผักที่ปลูกในสภาพนอกโรงเรือนที่มีปัญหาแมลงรบกวนมาก จึงมีการฉีดพ่นสารฆ่าแมลงเป็นประจำ
  2. สามารถกำหนดการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดและจัดทำโครงการในลักษณะครบวงจร
  3. ผู้บริโภคมั่นใจได้ว่าผักที่ปลูกไม่มีการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช
  4. มีส่วนช่วยอนุรักษ์สภาพสิ่งแวดล้อม รวมถึงแหล่งต้นน้ำลำธารจะได้ปลอดภัยจากปัญหาพิษตกค้างของสารเคมี

จุดดำเนินการ

จุดดำเนินการทั้งหมดมี 25 โรงเรือน โดยจัดทำในศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์พืชสวน ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูง และสำนักงานเกษตรจังหวัด ดังนี้

  1. ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์พืชสวน 10 ศูนย์ 10 โรงเรือน ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย น่าน ยโสธร นครราชสีมา เลย สมุทรสาคร ระยอง สุราษฏร์ธานี กระบี่
  2. ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูง 4 จังหวัด 5 โรงเรือน ได้แก่ เชียงราย ลำพูน เลย กาญจนบุรี
  3. สำนักงานเกษตรจังหวัด 2 จังหวัด 10 โรงเรือน ได้แก่ อ่างทอง นครนายก

วิธีดำเนินการ

1. การสร้างโรงเรือน
โรงเรือนเป็นโครงเหล็กรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้าง x ยาว x สูง = 6 x 30 x 2.5 เมตร

รายละเอียดและวิธีการสร้างโรงเรือนปลูกผัก

เสาโรงเรือนปักทุกระยะ 1 เมตร ไปตามความยาวของโรงเรือนเป็นระยะ 30 เมตร รวมจำนวน 31 ต้น

  • ใช้เหล็กกลมดำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเสา 3/4 นิ้ว โดยวิธีดัดเหล็กเส้นให้รูปร่างโค้งคล้ายตัวยูคว่ำ โดยเฉพาะเหล็กกลมดำ 1 เส้น ยาว 6 เมตร ให้วัดตามความยาวของเหล็ก 2 เมตร ดัดทำมุม 64 องศา (ภาพที่ 2) ซึ่งปลายเหล็กด้านหนึ่งจะถูกฝังในดินลึก เพื่อยึดโครงโรงเรือนให้แข็งแรงและเหลือส่วนที่พ้นดินขึ้นมามีความสูง 1.5 เมตร และทำการดัดมุมเหล็กกลมดำความยาวที่เหลืออีก 4 เมตร เป็นมุม 142 องศา
  • ใช้เหล็กกลมดำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเสา 3/4 นิ้ว ที่มีความยาว 2.7 เมตร โดยดัดเหล็กที่มีความยาว 2 เมตร ทำมุม 64 องศา โดยปลายเหล็กด้านหนึ่งจะถูกฝังดินลึก 0.5 เมตร และปลายเหล็กท่อนนี้มีความยาว 0.7 เมตร ถูกดัดเป็นมุม 142 องศา นำมาเชื่อมต่อกันกับเหล็กกลมท่อนแรก จะใช้การเจาะรูด้วยน็อต หรือใช้ต๊าบเกลียวและใช้ข้อต่อช่วยยึดก็ได้
    สรุป ใช้เหล็กกลมดำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3/4 นิ้ว ความยาวท่อนละ 6 เมตร รวม 47 ท่อนต่อ 1 โรงเรือน

เสาโรงเรือนใช้ประกอบโครงด้านหน้าและด้านหลังโรงเรือน มีเสาด้านละ 4 ต้น (ภาพที่ 3) ใช้เสากลมดำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเสา 1 นิ้ว ความสูงของเสาคู่กลางยาว 3.0 เมตร และความสูงของเสาคู่ถัดไปมีความยาว 2.8 เมตร โดยเสาทุกต้นฝังดินลึกลงไป 0.5 เมตรทุกต้น

ใช้เหล็กกลมดำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว ความยาวท่อนละ 6 เมตร รวม 4 ท่อนต่อ 1 โรงเรือน


เหล็กที่ใช้ประกอบโครงด้านหน้าและด้านหลังโรงเรือน โดยคาดขวางด้านละ 2 ต้น ใช้เหล็กขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว ในแนวเป็นคานล่างและคานบนโดยท่อนล่าง ใช้ความยาวท่อนละ 6 เมตร ส่วนความยาวท่อนบนใช้เหล็กขนาดความยาว 6 เมตร มาตัดต่อประกอบกับโครงของโรงเรือน โดยต้องคำนวณความยาวของเหล็กท่อนบนให้เหมาะสมด้วย

นอกจากนี้ที่บริเวณตำแหน่งหมายเลข 1-8 ไปตามแนวความยาวของโรงเรือนจะมีเหล็กขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว เชื่อมต่อระหว่างเสาโค้งรูปตัวยูคว่ำตั้งแต่ด้านหน้าโรงเรือนไปจนถึงเสาคู่ท้ายสุดของโรงเรือน

ใช้เหล็กกลมดำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว ความยาวท่อนละ 6 เมตร รวม 40 ท่อนต่อ 1 โรงเรือน

2. การประกอบผ้าพลาสติกทำหลังคาโรงเรือนและคลุมด้านข้างโรงเรือนด้วยมุ้งไนล่อน
หลังคาของโรงเรือนเป็นรูปตัวยู ส่วนโค้งของหลังคาคลุมด้วยผ้าพลาสติกเคลือบสารยูวี (UV stabilizer) ขนาดความหนา 200 ไมครอน (ภาพที่ 6) ซึ่งสารยูวี (UV stabilizer) นี้ มีคุณสมบัติช่วยลดความเข้มของแสงลง และมีอายุการใช้งานทนนานกว่าผ้าพลาสติกทั่วไป การคลุมผ้าพลาสติกในฤดูฝนมักจะเกิดมีน้ำขังเป็นท้องช้าง ตรงจุดสูงสุดของตัวโครงหลังคา การแก้ไขใช้เส้นลวดขึงไปตามความยาวของโรงเรือนก่อนคลุมผ้าพลาสติก เพื่อเสริมไม่ให้ผ้าพลาสติกตกห้อยลงมาเวลาฝนตก

ด้านข้างของโรงเรือนคลุมด้วยมุ้งไนล่อนสีขาวตาถี่มีจำนวนเส้นทอ 32 เส้น/ความยาว 1 นิ้ว (mesh) หน้ากว้าง 2.50 เมตร ความยาว 50 เมตร/1 ม้วน มุ้งไนล่อนชนิดนี้ ป้องกันการเข้ารบกวนจากเพลี้ยไฟและหมัดกระโดดได้ การคลุมด้วยมุ้งไนล่อนควรคลุมไปตามความยาวของโรงเรือน ซึ่งมีความยาวทั้งสิ้น 72 เมตร ใช้มุ้งจำนวน 2 ม้วน จุดต่อกันระหว่างม้วนที่ 1 กับม้วนที่ 2 ดึงผ้ามุ้งให้เหลื่อมทับซ้อนกันแล้วใช้กระกับพลาสติกยึดจับเสาไว้ ด้านข้างของโรงเรือนใช้ผ้ามุ้งที่เหลือมาพาดคลุม 2 ด้าน คือ หัว-ท้าย ทั้งนี้เพราะผ้ามุ้งจะระบายอากาศภายในโรงเรือนได้ดี การใช้ประกับพลาสติกยึดจับมุ้งไนล่อนให้ตึงเป็นช่วง ๆ จำนวนเสาละ 3 อัน ประตูทางเข้าของโรงเรือนใช้ผ้ามุ้งไนล่อนคลุมซ้อนเกยกันอยู่ 2 ชั้น เหมือนประตูเข้ามุ้งนอน

ส่วนบริเวณด้านข้างทั้งสี่ด้านของโรงเรือนคลุมด้วยมุ้งไนล่อนสีขาวขนาด 32 ตาถี่

3. ทิศทางของโรงเรือน
ควรวางแนวอยู่ในแนวเหนือ-ใต้

4. การเตรียมแปลงปลูกในโรงเรือน
ปรับพื้นที่สม่ำเสมอเป็นรูปกระทงนา โดยใช้รถไถขนาดเล็ก  ปรับดินสูง 0.2 เมตร เฉพาะบริเวณขอบแปลงทั้ง 4 ด้าน รวมทั้งแนวทางเดินตรงกลางแปลง โดยทางเดินนี้ยาวไปตลอดตามความยาวของโรงเรือน ซึ่งแนวทางเดินและขอบแปลงทั้ง 4 ด้าน มีความกว้าง 0.5 เมตร

5. การทำความสะอาดดินในโรงเรือนปลูกผัก
หลังไถเตรียมดินเสร็จให้อบดินด้วยสารเคมีทำความสะอาดดินดาโซเมท (dazomet) 98% G. เพื่อกำจัดโรคแมลงที่อาศัยในดิน เช่น ไส้เดือนฝอย เชื้อรา แมลง และวัชพืชในดิน

วิธีการใช้สารเคมีทำความสะอาดดิน

  • ย่อยดินให้ละเอียด เก็บเศษวัชพืชที่ตกค้างในแปลงให้หมด รดน้ำให้ดินมีความชื้นก่อนหว่านดาโซเมทลงบนดินที่เตรียมไว้ ถ้าต้องการกำจัดวัชพืช รดน้ำให้ชุ่มปล่อยทิ้งไว้ 5-14 วัน เพื่อให้เมล็ดวัชพืชงอกก่อนหว่านหลังจากเก็บเศษวัชพืชแล้วจึงหว่านดาโซเมท
  • การหว่าน ดาโซเมท โดยอาศัยการเจาะฝากระป๋องสารดาโซเมทให้เป็นรูคล้ายกระป๋องแป้งฝุ่น แล้วโรยลงบนดินตามอัตราที่กำหนดข้างฉลาก (ภาพที่ 8) ใช้จอบหรือรถไถขนาดเล็ก พลิกหน้าดินที่โรยดาโซเมทนั้นลงด้านล่างทันที โดยให้ฟันกลบดินลึก 20-25 เซนติเมตร ใช้จอบหรือลูกกลิ้งทุบหน้าดินให้แน่น แล้วรดน้ำอีกครั้ง อบดินทิ้งไว้ 5-7 วัน นับจากวันแรกที่หว่านดาโซเมท ระยะนี้ถ้าอากาศร้อนต้องระวังอย่าปล่อยให้ผิวดินแตก ถ้าผิวหน้าดินแห้ง ให้รดน้ำอีกในวันที่ 3 หรือที่ 4 หลังจากที่ได้อบดินแล้วต่อจากนั้นอีก 5-7 วัน ใช้จอบฟันเปิดดินให้ถึงชั้นดินที่มีดาโซเมทอยู่เพื่อให้แก๊ซพิษระเหยออกไปให้หมดแล้วปล่อยทิ้งไว้ ดาโซเมทเป็นวัตถุที่มีพิษก่อนใช้ควรศึกษารายละเอียด และปฏิบัติด้วยความระมัดระวัง

6. การปรับสภาพและบำรุงความอุดมสมบูรณ์ของดิน

  • ใช้ปุ๋ยอินทรีย์โดยทั่วไปเป็นชนิดผงละเอียดหรือชนิดเม็ด สำหรับการบำรุงและปรับสภาพดินในโรงเรือนปลูกผักของต่างประเทศใช้ปุ๋ยขี้ไก่อัดเม็ด ปัจจุบันในประเทศไทยมีการผลิตปุ๋ยขี้ไก่อัดเม็ดเป็นการค้ากันแล้ว คุณสมบัติของปุ๋ยขี้ไก่อัดเม็ดนี้ จะไม่มีกลิ่นฉุนเหมือนปุ๋ยอินทรีย์ทั่วไป และผ่านกระบวนการกำจัดสิ่งเจือปน เช่น เศษวัชพืชออกหมด
  • ปุ๋ยวิทยาศาสตร์ใช้เพื่อเป็นตัวเร่งการเจริญเติบโตของผักที่ปลูกในโรงเรือนให้เก็บเกี่ยวได้พร้อมกัน นอกจากใช้ปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยวิทยาศาสตร์แล้วควรใช้ปูนขาวเพื่อปรับสภาพ pH ของดิน ตามความเหมาะสมของสภาพพื้นที่

7. การให้น้ำในแปลง
โดยติดตั้งระบบให้น้ำที่มีวาวล์เปิด-ปิดน้ำอยู่ติดด้านหัวแปลงแล้วต่อสายยางเข้าไปในโรงเรือนปล่อยให้น้ำไหลอาบน้ำเข้าไปในแปลง  แทนการลากสายยางเดินรดน้ำไปตามต้นผักทีละต้น
การให้น้ำ 2 ครั้ง/วัน เช้า-เย็น หรือให้ตามความเหมาะสม โดยพิจารณาความชื้นของดินในโรงเรือน ถ้าชื้นมากควรเว้นระยะการให้น้ำออกไป วิธีการให้น้ำแบบนี้ช่วยป้องกันเชื้อราเข้ารบกวนบนใบผัก เพราะใบผักจะไม่เปียกน้ำ ขณะที่บริเวณรากของผักจะชุ่มชื้นแทน รวมทั้งรูปแบบการให้น้ำแบบนี้จะให้น้ำแบบสลับร่องในแปลงปลูก เพื่อคนงานจะได้เข้าไปทำงานได้โดยไม่เหยียบย่ำแปลงขณะที่แปลงแฉะ ช่วยป้องกันไม่ให้โครงสร้างของดินเสียหาย

8. ชนิดผักในโรงเรือนที่แนะนำให้ปลูก
ผักที่จะใช้ทดสอบในโรงเรือนนั้น พิจารณาจาก

  • ผักที่มีอัตราการใช้สารเคมีมากและอ่อนแอต่อโรค-แมลง
  • ผักที่มีราคา ผักที่คัดเลือกปลูกในโรงเรือน ได้แก่
    - ผักกินผล เช่น แคนตาลูป พันธุ์ลูกผสม พริกสดผลยาว
    - ผักกินใบ เช่น ผักนวลจันทร์ ฮองเฮา คะน้าสีทอง

9. แนวทางการผลิตผัก
ให้มีการผลิตตามแผนการผลิตที่วางไว้ โดยภาคเอกชนที่เข้าร่วมโครงการและช่วยในเรื่องรับซื้อผลิตผลจากเกษตรกรจะช่วยกำหนดชนิดผักที่จะปลูกในแต่ละ ฤดูกาล เพื่อให้เกษตรกรสามารถผลิตได้ต่อเนื่องตลอดปี

10. การดูแลรักษาและเก็บเกี่ยวตลอดจนการขนส่ง
ปฏิบัติตามคำแนะนำในการดูแลรักษาผักแต่ละชนิด และเก็บเกี่ยวผลิตผลในระยะที่เหมาะสมรวมทั้งทำการขนส่งทำด้วยความปราณีต ทำให้ผลิตผลมีคุณภาพดีและเกิดการสูญเสียน้อยลง เช่น การขนส่งโดยอาศัยรถห้องเย็น

11. ประสานงานการขายให้ครบวงจร
ในปีแรกของโครงการ ผลผลิตในโรงเรือนปลูกผักที่ดำเนินการในศูนย์ฯ ต่าง ๆ จะเป็นการเผยแพร่และขยายผลให้หน่วยงานราชการเอกชน ผู้สนใจ ได้ศึกษาหาความรู้และประชาสัมพันธ์โครงการในพื้นที่ใกล้เคียงของศูนย์แต่ละแห่ง ส่วนที่จัดทำในแปลงของเกษตรกร กรมส่งเสริมการเกษตรจะเป็นผู้ประสานงานระหว่างผู้ซื้อและผู้ผลิต โดยได้เชิญบริษัทที่สนใจเข้าร่วมโครงการ การรับซื้อผลผลิต โดยมีการประกันราคาเพื่อความมั่นใจของเกษตรกรว่าผลิตแล้วมีตลาดรับซื้อในส่วนของผู้ปลูกเอง

12. ต้นทุนการผลิต
โครงการปลูกผักในโรงเรือนเป็นการวัดผลในระยะยาวถึงแม้ต้นทุนการผลิตจะสูงกว่าการปลูกผักโดยทั่วไป ซึ่งต้นทุนในปีแรกนั้นเกษตรกรจะลงทุนหนักในด้านการสร้างโรงเรือนประมาณ 30,000-40,000 บาท/โรงเรือน ก็ตาม แต่ผลที่ได้รับจะคุ้มค่า โดยเฉพาะที่เคยจัดทำในประเทศไต้หวัน สามารถคืนทุนได้ในเวลา 3 ปี โดยการปลูกผักในโรงเรือนแบบนี้

ที่ปรึกษา
สมชาย สุคนธสิงห์
อำภา ตันติสิระ
สุพล ธนูรักษ์
เฉลิมเกียรติ โภคาวัฒนา

จัดทำ
นรินทร์ สมบูรณ์สาร
กฤษณะ เถ่งจ๊ะ

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» นิยาย-เรื่องสั้น
» ข้อเขียน-บทความ
» บทกวี
» สารคดี-ท่องเที่ยว

» สงครามมหาเอเซียบูรพา
ญี่ปุ่นได้ประจักษ์แน่ชัดว่า สงครามโลกครั้งที่สอง จะต้องเกิดขึ้นอย่างไม่มีทางหลีกเลี่ยง เป็นโอกาสที่ญี่ปุ่น จะบุกเข้าทางดินแดนในอาณานิคมของชาติผิวขาว ในทวีปเอเซีย จึงได้ให้กองทัพญี่ปุ่นยับยั้งการรบในประเทศจีน

» สงครามเกาหลี
กองทัพเกาหลีเหนือประกอบด้วย กำลังทหารราบในแนวหน้า 7 กองพล กองหนุน 3 กองพล มีกำลังประมาณ 60,000 คน ได้เคลื่อนกำลังผ่านเส้นขนานที่ 38 ลงมายังสาธารณรัฐเกาหลี (เกาหลีใต้) อย่างจู่โจมโดยที่เกาหลีใต้ไม่ทันรู้ตัว

» โหราศาสตร์ไทย
วิชาที่ใช้ทายกาลล่วงหน้าหรือดูการล่วงหน้า ใช้สำหรับพยากรณ์ผลกรรมของมนุษย์โดยอาศัยดวงดาวเป็นเครื่องพยากรณ์

» การเมืองการปกครอง
ถ้าไม่อยู่ในฐานะผู้ปกครองก็จะอยู่ในฐานะผู้ถูกปกครอง เมื่อเป็นเช่นนี้จึงมีความจำเป็นที่มนุษย์จะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับการเมืองการปกครองตามอัตภาพของตน

» เศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาประชาธิปไตย
กลไกหลักของสังคมไทยที่จะผลักดันให้เกิดความเป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์

» โสฬสปัญหา
ธรรมชั้นสูงในพระพุทธศาสนา มีความลึกซึ้งทั้งในด้านอรรถะ คือ ความหมายทั้งในด้านพยัญชนะคือ ถ้อยคำสำนวน

» คำคมจากขงเบ้ง
อำนาจที่ปราศจากเหตุผล คือ อำนาจของคนพาล อำนาจที่ปราศจากความเมตตา คือ อำนาจที่นำมาซึ่งความปราชัย

สติ๊กเกอร์ไลน์
-สนับสนุนผลงาน
รายได้สมทบทุนยังชีพหลังเกษียณ-