ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

เพลงพื้นบ้าน

นายบุญเสริม แก่นประกอบ ครู โรงเรียนบ้านชงโค

การแบ่งประเภทของเพลงพื้นบ้าน

เพลงพื้นบ้านภาคเหนือ

ซอพระลอเดินดง

ซอพระลอเดินดงเป็นบทขับที่ท้าวสุนทรพจนกิจในสมัยพระราชชายาเจ้าดารารัศมี แต่งขึ้นเป็นบทชมป่าที่ไม่ยาวนัก เนื้อความเป็นเรื่องราวในวรรณดี เรื่องพระลอ ตอนที่นางรื่นนางโรย พี่เลี้ยงของพระเพื่อนพระแพง เข้าป่าไปหาปู่เจ้าสมิงพราย เพื่อขอให้ช่วยทำเสน่ห์ให้พระลอหลง ใหลในพระเพื่อนพระแพงและเสด็จสู่เมืองสอง

สองพี่เลี้ยง แม่งามสวย นางรื่นนางโรยสองคู่สร้าง
ลงจากช้าง ท่องเดินเทียว หมอแก่คร้าว นำสองเฉลียว
สองเดินเทียว เข้าดงป่าไม้ เหลี่ยวผ่อเหนือวันตกออกใต้
หันเปนโท่ง เปนนา ผ่อภูเขา เปนเงาเมฆฝ้า
ปลอมมัวเมฆ สว่างนา ฯ
แลละลิ้ว ไพสุดเช่นตา ผ่านดอยดง เข้าพงป่าไม้
สักเคียนสูง ยางยูงไม้ไหล้ เพาดูแงะคะยอมยม
เถาวัลย์พัน กิ่งก้านเกลียวกลม พระพายลม พัดดวงดอกไม้
มาหอมหวน ชื่อชวนใจใบ้ ยามเพื่อท่อง เดินทาง
หอมบุปผา แบ่งบานส้อยส้าง สองนางชื่น ช้อยนา ฯ
ชมดอกเอื้องไม้ มีต่างสี หลายหลากมี ที่จำชื่อได้
พวงคะยอมกลิ่นหอมอยู่ใกล้ ชื่นใจแท้นา
หมู่ดอกยก จ่อหยกดีหลี โมดดะชะนี ทังเอื้องเขาแพะ
ดอกเอื้องคำ กลิ่นหอมเอื้องแซะ สุดปลายส้าว มณฑา
ผ่อเถิ้มดอยพู้น ติดที่หน้าผา หนวดนาคา เปนเครือม้วนห้อย
สายมอรกต อย่อนลงเปนส้อย สามพอยดง ช้างน้าว ฯ
สองแน่งน้อย รูปร่างฉวี ต่างจอรลี เข้าไพรป่ากว้าง
หอมบุปผา นานาสล้าง เล็บมือนาง อ่อนช้อย ฯ
พวงกุหลาบ จำปีจำปา ทังสะบันงา บานเหลืองเอื้องผิ้ง
ดอกเอื้องเงิน ติดกิ่งไม้เนิ้ง พัดไหว ไพมา
ตามลมพัดพริ้ว ปลิวต้องนาสา ฝูงภุมรา แว่ชมใจ้ ๆ
จับต้นเหนือ โผไพต้นใต้ ไอยรงค์ ชอกช้ำ ฯ
อันเอื้องดอกไม้ มีอยู่มากหลาย เหลือจักบรรยาย ในดงทุกเชื้อ
ธัมมชาติ เหมือนมีใจเอื้อ ช่างแต่งสัรค์ งามดี
จักว่าไพนัก ค็จักขัดขวาง บ่ใช่อำพราง ปัญญาข้าน้อย
ขอท่านทังหลาย อภัยแก่ข้อย ขอปลงไว้ ก่อนแล ฯ
เข้าป่าไม้ ไพบ่เหิง เถิงเนินเขา แลสล้าง
แลลิงค่าง บ่างนางนี ได้ยินเสียงผี ร้องครางคะต้อย
ผีโพรงดง เสียงโขงบ่น้อย ผีอี่ค้อย ส่งเสียงคราง
เสือโคร่งพรุ้ย ค็ถ่อมทวยหลัง แรดควายกวาง กระทิงละโว้ ฯ
เสียงช้างโขลง มาร้องโอ่มโอ้ หักไม้อยู่ ริมทาง
สองพี่นาง ร้องบ่เปนไห้ กลัวตายในป่าไม้ใหย่ ฯ
ไพเถิงน้ำแม่ สระหนอง สองฝั่งคลอง มีจระเข้
ตัวยาวแล้ อยู่กลางฝั่งน้ำ เลือกเอาคน วิ่งโยนปลุกปล้ำ
ลอยกลางน้ำ ตาเหลือกโมง ๆ ผีอี่กุด ร้องอยู่โหว้ง ๆ
เตมป่าดง อีค้อยกะละเนอ ฯ
เดินตางเล่น ขึ้นพูเขา บ่นานเนา เถิงพระปู่เจ้า

พระปู่เจ้า กลายเปนเสือโผ ตัวใหย่โต ตัวลายพรุ้ยพร้าย
กลายเปนพระปูเจ้า ย่างย้าย ค็ซ้ำเกิด เปนแมว
เสียงร้องขาน ดังอยู่แก้วแก้ว เปนแมวโพรงด่าง พร้อยเนอ ฯ
แมวด่างพร้อย ก็กลับหาย กลายเปนองค์ พระปู่ไธ้
หนอจิ่งสา บังคมกราบไหว้ ว่าเปนพี่เลี้ยง พระเพื่อนแพงมา
เรามีทุกข์ โสกเส้าหนักหนา จิ่งมาหาปู่ ค้ำจิ่ม ฯ

- เพลงพื้นบ้านภาคเหนือ
- เพลงพื้นบ้านภาคใต้
- เพลงพื้นบ้านภาคตะวันออก
- เพลงพื้นบ้านภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
- เพลงพื้นบ้านภาคกลาง


แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย