ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม อารยธรรม >>

เพลงพื้นบ้าน

นายบุญเสริม แก่นประกอบ ครู โรงเรียนบ้านชงโค

เพลงพื้นบ้านประเภทเพลงผู้ใหญ่

เพลงผู้ใหญ่ประเภทเพลงปฏิพากย์

ลำตัด

ประวัติที่มา สันนิษฐานว่า ลำตัดมาจากการแสดงบันตนของพวกแขกมลายู ความหมายของชื่อ ลำตัด บอกลักษณะการแสดงอยู่ในตัวเองว่าตัดและเชือดเฉือนด้วยเพลง(ลำ)จึงเป็นการลับฝีปากของทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิงโดยตรง มีทั้งบทเกี้ยวพาราสี บทต่อว่า เสียดสีบางท่านสันนิษฐานว่า”ลำ” คือเนื้อร้องที่มีใจความต่างๆกัน เช่น ลำเกี้ยว ลำไหว้ครู ลำด่า เป็นต้นส่วนคำว่า ลำตัด หมายถึงการตัดเข้าทำนองเพลงต่างๆให้ไพเราะและเหมาะที่จะร้องกับจังหวะรำมะนาได้ครึกครื้นกระฉับกระเฉง ยิ่งกว่านั้น ยังได้ตัดหรือเลียนแบบการแสดงอื่นๆได้อีกด้วย

การเล่นลำตัดมีลำดับขั้นตอนดังนี้

1.โหมโรง (ตีรำมะนา)
2.ร้องบทไหว้ครู
3.ฝ่ายชายร้องเสร็จ ฝ่ายหญิงจะออกร้องด้วยบทไหว้ครูและฝากตัว
4.ฝายชายร้องเกี้ยวฝ่ายหญิง ฝ่ายหญิงแสดงการรับรู้การเกี้ยว
5.ฝ่ายชายร้องเกี้ยว ฝ่ายหญิงร้องแก้
6.หญิงร้องแก้บทรัก
7.ชายแสดงอาการตัดพ้อหรือสบประมาท หญิงร้องแก้
8.เมื่อครบเวลาทั้งสองฝ่ายร่วมกันร้องบทลา ขออภัยซึ่งกันและกัน
9.ร้องอวยพร

การเล่นลำตัดผู้ร้องจะร้องสลับกันระหว่างพ่อเพลงแม่เพลงตลอด เพลที่ร้องไม่เอื้อมาก จะลงท้ายให้เข้ากับจังหวะกับการตีรำมะนา เมื่อคนร้องๆจบหนึ่งบท คนตีรำมะนาจะทำหน้าที่เป็นลูกคู่ร้องรับ เช่นนี้หลายๆเที่ยวสลับกัน โดยยึดขั้นตอนการเล่นตามลำดับ

ในตอนต้นการเล่นลำตัดจะแทรกสิ่งละอันพันละน้อยเช่น เพลงอีแซว เพลงเกี่ยวข้าวไปด้วยความสามารถเฉพาะตัว การเล่นลำตัดจะสร้างความสนุกสนานแก่ผู้ชมเพราะมีคำสองแง่สองง่าม โต้ตอบถึงพริกถึงขิง ยิ่งเล่นกันดึกมากๆสำนวนภาษาที่หยาบโลนจะออกมาตามลักษณะของเพลงพื้นบ้านชนิดนี้

ตัวอย่างลำตัด

“ โชคดีมีงานโชคดีมีงาน วันนี้สำราญได้มาผ่านท่านผู้ฟังเอย สุดหล้าฟ้าเขียว
อกเอยผู้เดียว พลัดมาเที่ยวแต่ลำพัง (รับ ทวนซ้ำ มีรำมะนา)
ขอกล่าวคำร่ำสนองต่อพี่น้องชาวนา เมื่อพลาดพลั้งวาจาขอสมาท่านผู้ฟังผมร้องไปตามความคิดถูกหรือผิดท่านจงอภัย ประพันธ์ผูกไม่ถูกใจโปรดจงได้กรุณัง
โอ้ชาวนาเจ้าข้าเอ๋ยผมก็ได้เคยพบเห็นผมจึงได้นำมาร้องเล่นในเรื่องจำเป็นต่าง ๆ
ผมก็ลูกชาวนามาตั้งแต่ปู่ย่าตายาย เคยได้นั่งขี่ควายตะเกียกตะกายอยู่บนหลัง
เคยนอนกับดินกินกับทรายนับแต่เป็นกายเกิดมาพระบิดามารดาก็ทำนากันเป็นกำลัง ทนอาชีพบีบคั้นก็นับวันจะทรุดโทรม สู้เอาแรงเข้าโถมจนเหงื่อโทรมเต็มร่าง
ผิวจะคล้ำดำไหม้นี่ผมก็ไม่ย่อหย่อน จะกรำแดดกรำฝนก็มิได้หย่อนถอยหลังถึงเวลาหน้าทำก็หน้าดำตาแดง เวลานอนก็ระแวงกลัวจะแจ้งสว่าง เวลากินก็อาวรณ์เวลานอนก็ไม่ค่อยสุข แม่อีหนูก็มาปลุกให้รีบลุกเมื่อใกล้สาง กลางวันผมอยู่แต่กลางทุ่ง เอย…กลางคืนมัวไปยุ่งกับเรื่องคน จะมัวหลับนอนกรน ขโมยขโจรต้องระวัง(รับสร้อย)

- เพลงแข่งขัน
- เพลงเกี่ยวกับการประกอบอาชีพ
- เพลงปฎิพากย์
- เพลงประกอบการเล่นพื้นบ้าน
- เพลงประกอบพิธี
- เพลงกล่อมเด็ก


แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย

» นิยาย-เรื่องสั้น
» ข้อเขียน-บทความ
» บทกวี
» สารคดี-ท่องเที่ยว

» การแพทย์แผนโบราณ
ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา ได้ค้นพบบันทึกว่า มีระบบการจัดหายาที่ชัดเจนสำหรับราษฏร มีแหล่งจำหน่ายยาและสมุนไพรหลายแห่งทั้งในและ นอกกำแพงเมือง

» หลักธรรมในการอยู่ร่วมกันในสังคม
พระพุทธศาสนาได้สอนไว้ว่านักปกครองที่ดีนั้นควรมีคุณธรรม 10 ประการ เรียกว่า ทศพิธราชธรรม

» สมถะวิปัสสนา
ตามแนวพระกรรมฐานมัชฌิมาแบบลำดับ (เถรวาท) ของสมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรมหาเถรเจ้า (สุก ไก่เถื่อน)

» พุทธธรรมขั้นพื้นฐาน
ไม่มีมนุษย์คนใดที่จะสามารถมีชีวิตอยู่ได้ลำพังตนเองโดยไม่ติดต่อสัมพันธ์กับคนอื่น เพราะการดำรงชีวิตอยู่ของคนเราจำเป็นจะต้องพึ่งพาอาศัยกันและกัน

» พระสูตรของท่านเว่ยหลาง
สูตรของท่านเว่ยหล่างล้วนแต่เป็นเรื่องของการใช้ปัญญาเพื่อค้นหาหนทางแห่งความเป็นพุทธะ และเพื่อความหลุดพ้นไปจากเครื่องร้อยรัดทั้งปวงในโลกนี้

» พุทธศาสนสุภาษิต
สุภาษิตที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงดำรัสไว้ ซึ่งมีคุณค่าสูงส่ง สามารถใช้ได้ทั้งเป็นแนวทางดำเนินชีวิต เตือนใจ หาคำตอบที่ดีสำหรับปัญหาที่สงสัย

» โอวาทสี่ของเหลี่ยวฝาน
แบบฉบับในการประพฤติดี ปฏิบัติชอบ เพื่อหยุดยั้งกระแสแห่งวัฒนธรรมตะวันตกและอนุรักษ์ความเป็นคนจีนดั้งเดิม